Wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2026, sygn. III FSK 254/24

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 3 i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 54 § 4 u.p.e.a., poprzez przekroczenie zakresu przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego i rozstrzyganie, co do istnienia podstaw wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Rozpatrywana sprawa nie powinna być przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3829/21, podkreślał że w postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej/postępowania zabezpieczającego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych/zabezpieczających. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zabezpieczających). Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić, w wyniku ich uwzględnienia, do tożsamych skutków procesowych (zob. wyroki NSA: z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1202/17, z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15, z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17, z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 112/21).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zatem zauważyć, tak jak uczynił to WSA, iż argumentacja Skarżącej nie odnosi się do formalnej poprawności dokonanej czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, lecz zasadności jej zastosowania z uwagi na dobrowolne uregulowania zaległości w dniu 17 listopada 2022 r. oraz zasadności obciążenia Skarżącej opłatą egzekucyjną. Zarzut wygaśnięcia obowiązku w związku z zapłatą zaległości, czy zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty zaległości objętej tytułem wykonawczym może być ponoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 i 1 u.p.e.a., a nie w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Wniosek powyższy czyni bezzasadną argumentację skargi kasacyjnej w zakresie pozbawienia konstytucyjnego prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i niezależny sąd. Skarżąca miała bowiem możliwość ochrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym poprzez zastosowanie określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji instytucji umożliwiających ochronę w przypadku naruszenia prawa przez organ egzekucyjny. Brak podjęcia czynności w ramach przysługujących uprawnień, w tym przypadku skargi na czynność egzekucyjną, nie może być podstawą do formułowania zarzutów dotyczących tej czynności w ramach innych środków zaskarżenia przysługujących zobowiązanemu.

Podobnie Skarżąca nie mogła kwestionować zasadności obciążenia jej kosztami egzekucyjnymi w niniejszej sprawie. Również w tym względzie zgodzić należy się z WSA, iż zobowiązanej przysługiwały w tym zakresie inne środki prawne. Kwestionując stanowisko WSA, co do możliwości złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych w przypadku, w którym takiego postanowienia nie wydano, Skarżąca pomija regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym przepisy dotyczące wydawania tego rodzaju postanowień na wniosek zobowiązanego (art. 64c § 9 u.p.e.a.). Również zatem w tym przypadku Skarżąca nie korzysta z przysługujących jej uprawnień na gruncie ustawy egzekucyjnej, bezzasadnie zarzucając organom brak odniesienia do określonych aspektów podnoszonych w skardze na czynność egzekucyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje także zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 7 § 3 u.p.e.a., poprzez stosowanie środka egzekucyjnego, podczas gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany. Właściwie WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenił, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 17 listopada 2022 r. przesłanym do banku w tym samym dniu, w trybie art. 86b u.p.e.a., tj. za pomocą systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Z potwierdzenia odbioru komunikatu przekazanego przez [...] S.A. wynika, że zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez bank 17 listopada 2022 r. o godz.: 09:28:22 (akta egzekucyjne k. 9). Z kolei w piśmie z dnia 29 listopada 2022 r. [...] S.A. wyjaśnił, że transakcja dokonania przelewu przez Spółkę do organu podatkowego kwoty 60.00,00 zł tytułem VAT została wykonana w dniu 17 listopada 2022 r. o godz. 12:04 (akta egzekucyjne k. 29). Organ egzekucyjny zawiadomił o zajęciu również Skarżącą, poprzez przesłanie jej wydruku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, odebranego przez nią w dniu 21 listopada 2022 r. Ponieważ zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano z wykorzystaniem systemu informatycznego obsługującego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dla Strony sporządzono wydruk zawiadomienia zgodnie z art. 26e § 2 u.p.e.a.

Co prawda Skarżąca nie kwestionuje powyższych ustaleń w skardze kasacyjnej, ale podejmuje próbę wykazania, że w świetle art. 60 § 1 pkt 2 o.p. doszło do zapłaty w dniu 17 listopada 2022 r. (dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika). Wobec tego należy stwierdzić, że biorąc pod uwagę przedmiot omawianej sprawy, argumentacja taka jest zupełnie bezprzedmiotowa w kontekście postępowania egzekucyjnego. Skoro bowiem Strona nie kwestionuje zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego to istotnym jest to czy w dniu 17 listopada 2022 r. o godzinie 9.28 organ egzekucyjny mógł zastosować środek egzekucyjny polegający na zajęciu rachunku bankowego w trybie określonym w art. 86b u.p.e.a., tj. z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego. Innymi słowy rozstrzygnąć należy, czy na moment podjęcia czynności zajęcia organ miał wiedzę o uregulowaniu należności przez zobowiązanego. Z przedstawionego wyżej i niezakwestionowanego stanu faktycznego wynika, że organ takiej wiedzy nie posiadał i był w pełni uprawniony do podejmowania stosownych czynności. Co więcej przyjęcie stanowiska Skarżącej uniemożliwiałoby organowi egzekucyjnemu dokonywanie zajęć, zawsze bowiem mogłoby dojść do sytuacji, w której zajęcie dokonywane jest w tym samym dniu co wpłata zobowiązanego. Jest to widoczne zwłaszcza w sytuacji wykorzystania, tak jak w niniejszej sprawie, systemu teleinformatycznego.

Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 64 § 4 u.p.e.a., poprzez naliczenie kwoty opłaty egzekucyjnej, podczas gdy nie powstał obowiązek jej zapłaty z uwagi na dobrowolne uiszczenie należności przez zobowiązaną oraz poprzez błędne określenie wysokości opłaty egzekucyjnej w oderwaniu od wymogu proporcjonalności, relacyjności do nakładu pracy i faktycznych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny. Należy podkreślić, że przesądzenie o prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego, umożliwia jednocześnie przyjęcie zasadności naliczenia opłaty egzekucyjnej. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, z uwagi na fakt, że zapłata należności pieniężnej nastąpiła po wszczęciu egzekucji, a wpłata została dokonana na indywidualny rachunek służący do rozliczeń podatkowych, zastosowanie do ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej miał przepis art. 64 § 5 u.p.e.a. zgodnie z którym, w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych. Zatem kwestionowana opłata egzekucyjna za zajęcie rachunku bankowego ustalona na podstawie art. 64 § 4 u.p.e.a. nie została pobrana, ale została ustalona nowa w niższej wysokości, zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a. W sytuacji dobrowolnej spłaty organy mają obowiązek zastosować miarkowanie opłaty. Zasadnym było wiec ustalenie opłaty egzekucyjnej nie w pierwotnie wskazanej wysokości 10% należnej w przypadku realizacji dokonanego zajęcia ale w wysokości 5% w związku z zapłatą należności wynikającej z tytułu wykonawczego dokonanej po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Z tych względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Cezary Koziński Dominik Gajewski Sławomir Presnarowicz (spr.)