Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., zbadał, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna
z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu, stąd
skargę kasacyjną należało rozpoznać w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W rozpatrywanej sprawie istotą sporu jest ocena, czy wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług, DIAS dopuścił się naruszenia reguł postępowania, mających wpływ na wynik postępowania. W szczególności istotne jest, czy brak uwzględnienia wydanych decyzji o rozłożeniu zaległości na raty oraz ocena kondycji finansowej Spółki
w kontekście przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, miała wpływ na wynik sprawy.
Należy uznać za bezzasadne stanowisko Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe dokonując oceny sytuacji finansowej Spółki związanej oceną sytuacji finansowej Spółki przy ustalaniu "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, powinny były wziąć pod uwagę wydanie decyzji ratalnej z dnia 28 września 2017 r. oraz 4 marca 2019 r. W przekonaniu Sądu
I instancji, "właściwym czasem" nie jest krótkotrwałe, sporadyczne wstrzymanie płacenia długów na skutek przejściowych trudności, czy niedopatrzenia. WSA podkreślił, że nie stanowi podstawy do stwierdzenia niewypłacalności przejściowy brak płynności finansowej, jeżeli jednocześnie dłużnik posiada majątek o wartości pozwalającej na pokrycie jego zobowiązań w przyszłości. Pojęcie "właściwego czasu" do złożenia wniosku o upadłość, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p., powinno być ujmowane elastycznie w zależności od okoliczności konkretnego wypadku, bowiem jest to przesłanka obiektywna, ustalana w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Zatem dokonując oceny, czy zgłoszenie wniosku
o upadłość nastąpiło we właściwym czasie (art. 116 § 1 o.p.), w ocenie Sądu
I instancji, jednocześnie należy mieć na względzie, że powinno ono nastąpić w takim momencie, w którym możliwa będzie ochrona zagrożonych interesów wszystkich wierzycieli poprzez możliwość uzyskania po ogłoszeniu upadłości równomiernego, chociaż tylko częściowego zaspokojenia z majątku Spółki. Zarząd powinien zatem zgłosić wniosek o upadłość, jeżeli tylko zachodzi zagrożenie niewypłacalnością, której nastąpienie w sposób oczywisty niweczy sens postępowania upadłościowego, pozbawiając wszystkich wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów.
Zauważyć należy, że wydanie przedmiotowej decyzji ratalnej poprzedzone zostało dokładną analizą sytuacji finansowej Spółki i jej możliwości płatniczych i nie ma wpływu na poczynione ustalenia w zakresie jej najstarszych nieuregulowanych zaległości i określonego na ich podstawie momentu niewypłacalności Spółki. To, że organy podatkowe stwierdziły, że sytuacja Spółki jest na tyle dobra, że rokuje terminowej spłacie rat, nie zmienia faktu, że Spółka zalegała z płatnościami od kwietnia 2016 r. i już wtedy powinna była rozważyć wystąpienie z wnioskiem
o ogłoszenie upadłości. Brak wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem prowadził bowiem do wygenerowania kolejnych zaległości. Nie sposób również nie zauważyć samej koincydencji dat, tj. daty wystąpienia stanu niewypłacalności Spółki oraz dat wydania decyzji rozłożenia na raty zaległości podatkowych (decyzja z 28.09.2017 r. oraz 4 marca 2019 r.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt, iż Spółka posiadała (i nadal posiada) nieuregulowane zobowiązania podatkowe - najwcześniejsze względem Naczelnika z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres: 03-11/2016, 01-06, 08-09/2017 oraz z tytułu podatku od towarów i usług za okres: IV kw. 2016, I kw. 2017, I kw. 2018, które stały się podstawą do wniosku organu, że wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony przez Spółkę w terminie do 20 września 2016 r., przesądza o prawidłowym ustaleniu przez Organ zaistnienia podstawy do wystąpienia z wnioskiem
o ogłoszenie upadłości. Z literalnego brzmienia art. 11 ust. 1 p.u. wynika, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zgodnie z art. 11 ust. 1a p.u. domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 p.u. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Skoro więc Spółka zalegała
z płatnościami od kwietnia 2016 r. to wtedy powinna była rozważyć wystąpienie
z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Brak wystąpienia z wnioskiem, w sytuacji gdy Spółka nie była w stanie terminowego regulować bieżących zaległości wobec wierzycieli przesądza o nieprawidłowości w prowadzeniu spraw Skarżącej przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Na marginesie należy zauważyć, że Spółka do tej pory posiada nieuregulowane zobowiązania za ww. okres, co oznacza, że nawet jeżeli jej możliwości płatnicze pozwalały na uregulowanie zaległości w ratach, nie uczyniła tego.
W przedmiotowej sprawie Organ zbadał prawidłowość wydania decyzji przez Naczelnika, prześledził tok rozumowania organu I instancji, dochodząc do wniosku, że Skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie. DIAS przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz wziął pod uwagę kondycję finansową Spółki w kontekście przesłanek do złożenia wniosku
o ogłoszenie upadłości. W wyniku przeprowadzonej analizy Organ zbadał materiał dowodowy, stwierdził jego kompletność i potwierdził słuszność ustaleń dokonanych przez organ I instancji. W tej sytuacji zarzut naruszenia przepisów postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 191, art. 187 § 1, art 210 § 4 w zw. z art 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p., należało uznać za uzasadniony.
Biorąc pod uwagę powyższe wywody i twierdzenia, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając w całości zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi do WSA w Warszawie - oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
s. Krzysztof Przasnyski s. Jacek Pruszyński s. Sławomir Presnarowicz (spr.)