Wyrok NSA z dnia 30 września 2025, sygn. III FSK 352/25

Przedmiotem zaskarżenia jest wyrok na postanowienie wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są wskazane w sposób enumeratywny i stanowią sformalizowany środek prawny służący ochronie zobowiązanego. Wniesienie zarzutów wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania zarzutów spoczywa na zobowiązanym.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zarzut Skarżącego odnosił się do tytułu wykonawczego z dnia 20.12.2024 r. w wyniku czego zarzut powinien zostać merytorycznie rozpatrzony.

Podczas gdy organ I instancji oddalił zarzutów złożonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 20 grudnia 2023 r., to w postępowaniu organu odwoławczego odczytano treść pisma skarżącego zgłaszającego zarzuty do postępowania egzekucyjnego w sposób dosłowny uznając, że żądanie strony nie dotyczy tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Dodatkowo uzasadniające przedmiotowe postępowanie autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, iż na podstawie każdego tytułu wykonawczego wszczynane jest i prowadzone odrębne, niezależne od siebie postępowanie egzekucyjne, co wynika bezpośrednio z art. 26 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego.

Tak sformalizowane podejścia organu odwoławczego, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest trafne. Zobowiązany sygnalizował, że nie ma pewności co do tego, czy w którymś z tytułów błędnie wpisano datę wystawienia, czy też wystawiono dwa odrębne tytuły wykonawcze i jakie są miedzy tytułami wykonawczymi relacje, to znaczy który ostatecznie pozostaje w obrocie prawnym.

Rozpoznając sprawę Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, jak zasada praworządności (art. 6), zasada uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7), czy zasada zaufania (art. 8 § 1) wymagają, aby w ramach interpretacji oświadczenia woli skarżącego kierować się na istotę sprawy, a nie jej oznaczenie. Wobec tego omyłkowe oznaczenie żądania strony nie powinno jej szkodzić, a uwzględnienia wymaga intencja sporządzającego pismo.

Zatem należy ocenić, iż Sąd I instancji zasadnie uznał, iż organ nie miał podstaw by uchylić postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej oddalenia zarzutów egzekucyjnych oraz umorzyć postępowanie przed tym organem we wskazanej części. Nie sposób podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, wedle którego przyjęcie, iż pisma zobowiązanego odnoszą się do egzekucji prowadzonej na postawie obu tytułów wykonawczych stanowi wyjście poza zakres żądań Strony zawartych w piśmie z 8.01.2024 r., nie znajduje żadnego uzasadnienia i stanowi naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. co do treści żądania, w stopniu mającym zasadnicze znaczenie dla sprawy i jej zakresu.

Taka interpretacja prawa słusznie została uznana przez WSA za godzącą w ww. zasady prawa w efekcie czego zobowiązany został pozbawiony wypowiedzi organów co do zasadności zgłaszanych zarzutów. Nie bez znaczenia są także szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy, które należy uwzględnić w tym okoliczności związane z kolejno wystawianymi tytułami wykonawczymi, a przede wszystkim bliskością dat poszczególnych czynności.

Wobec tego Sąd I instancji zasadnie stwierdził, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 34 § 2-3, a także art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

SNSA Jacek Pruszyński SNSA Dominik Gajewski SNSA Bogusław Woźniak