Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 945/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. S.A. z siedzibą w B. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że istota rozpoznawanego sporu sprowadza się do oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzi przesłanka "ważnego interesu publicznego" w rozumieniu art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych. Sąd podkreślił, że z treści art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. wynika, że decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ egzekucyjny, przy zachowaniu ustawowych granic i po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego, rozstrzyga, czy w realiach danej sprawy istnieje potrzeba odstąpienia od egzekwowania całości lub części kosztów. W szczególności ocena ta powinna uwzględniać rozumienie interesu publicznego jako wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa czy sprawność działania administracji publicznej, przy czym wymóg "ważności" nakazuje badać, czy dana wartość ma doniosłe, szczególne znaczenie dla porządku prawnego i społecznego. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w ramach przesłanki "ważnego interesu publicznego" organ powinien rozważyć, czy koszty egzekucyjne nie stały się nadmiernym obciążeniem, nieproporcjonalnym do podjętych czynności, co mogłoby przekształcić je w swoistą sankcję finansową. W niniejszej sprawie skarżąca powoływała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym stwierdzono niekonstytucyjność przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych. Sąd jednak zaakcentował, że wyrok ten nie dotyczył wprost stosowania ulgi w postaci umorzenia kosztów, lecz odnosił się do przepisów regulujących ich ustalanie.
WSA w Gliwicach stwierdził, że organ egzekucyjny nie pominął istotnych okoliczności i przeprowadził pełną ocenę przesłanki "ważnego interesu publicznego". Ustalił, że koszty egzekucyjne określone w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 19 lutego 2021 r. na kwotę 103.540,80 zł zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, a następnie ich prawidłowość została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/GI 1235/21 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 435/22. Sąd przywołał te rozstrzygnięcia wskazując, że przesądzono w tych orzeczeniach o braku naruszenia art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w świetle wyroku TK, a także odrzucił argument skarżącej o konieczności stosowania limitu opłat do całego postępowania egzekucyjnego, a nie do każdego tytułu wykonawczego odrębnie. W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, że naliczone koszty nie mają charakteru rażąco wygórowanego, a tym samym nie doszło do całkowitego zerwania związku pomiędzy świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ustalonych opłat. Ponadto zdaniem WSA organ zastosował miarkowanie opłat, wyznaczając ich górny pułap, co odpowiadało standardom konstytucyjnym wskazanym w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. Sąd zaakcentował również, że liczba tytułów wykonawczych pozostaje w gestii wierzyciela, a organ egzekucyjny nie ma kompetencji do ich weryfikowania ani ograniczania. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie nie wykazano wystąpienia szczególnych okoliczności o charakterze doniosłym dla interesu publicznego, które uzasadniałyby umorzenie kosztów egzekucyjnych, Sąd podzielił stanowisko organu o braku podstaw do zastosowania ulgi przewidzianej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).