Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.), nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a zarzuty kasacyjne nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej jako członka zarządu Spółki z tą Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2021 r. i podatku dochodowego od osób prawnych za 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek, określa art. 116 § 1 o.p.
Do przesłanek pozytywnych odpowiedzialności ustawodawca zalicza okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki, w okresie, w którym powstała zaległość podatkowa oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki.
Bezskuteczność egzekucji w całości lub w części, o której mowa w art. 116 o.p. nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie wyjaśniono jednak, że "bezskuteczność egzekucji" oznacza stan, gdy wierzyciel podatkowy nie uzyskał zaspokojenia mimo przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego.
W postępowaniu tym badane są także negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Wskazać należy, że ciężar wykazania istnienia tych przesłanek spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od tej odpowiedzialności. Strona skarżąca może wskazać także mienie, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych, co mogłoby uwolnić ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 u.p.u. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, iż stan niewypłacalności nie jest związany ze stanem majątku dłużnika (jego zdolnością i do wykonywania zobowiązań), lecz wyłącznie z zaprzestaniem płacenia długów; co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wniosku, że B. sp. z o.o. była niewypłacalna w okresie kiedy Skarżąca kasacyjnie pełniła funkcję prezesa zarządu tej Spółki. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm. - stan prawny na dzień wystąpienia niewypłacalności podatnika) stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10). Pojęcie niewypłacalności zawiera z kolei art. 11 u.p.u. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2).
W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe ustaliły, że zachodziła przesłanka określona w pierwszym z przywołanych przepisów. Spółka stała się niewypłacalna z dniem 27 listopada 2021 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od opóźnienia w zapłacie jej drugiego z kolei zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2021 r.
Organy podatkowe nie miały zatem obowiązku prowadzenia postępowania w celu ustalenia drugiej z podstaw upadłości. Wymienione w art. 11 u.p.u. przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość mają charakter alternatywny i równorzędny, dlatego zaistnienie jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości. Dla stwierdzenia podstaw do ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, że dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań (zob. wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt III FSK 253/23, publik. CBOSA).
W orzecznictwie przyjmuje się, że każdy, kto nie płaci określonego ustawą lub umową drugiego z kolei zobowiązania, staje się od tej chwili niewypłacalny. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego powodu dłużnik (spółka) nie wypełnia swoich wymagalnych zobowiązań. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne czy cywilnoprawne oraz to czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym, czy wykonawczym. Niewypłacalność istnieje zarówno wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, jak i wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych powodów. Każdy, kto nie płaci drugiego z kolei zobowiązania, staje się niewypłacalny (zob. wyrok NSA z 6 kwietnia 2020 r., II FSK 133/20, publik. CBOSA). Przyczyna niewypłacalności, związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy i kiedy zobowiązania przekraczały jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań (np. wyrok NSA z 7 grudnia 2023 r., III FSK 3258, publik. CBOSA).
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania podatkowego (art. 121 w zw. z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. oraz art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 124 o.p.) nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wszystkie fakty i okoliczności mające miejsce w niniejszej sprawie, istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w tym m.in. ustalenia właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki i orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu zostały należycie wyjaśnione i ocenione. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego, w tym również ustalenia właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Ponadto zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie prawne i faktyczne sprawy oraz wszystkie elementy wymienione w art. 210 o.p.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 o.p. Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę działania organów podatkowych, tj. rozpoznał skargę na wskazaną na wstępie decyzję w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. i trafnie ocenił, że organy podatkowe zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy, co pozwoliło im na ustalenie, że spełnione zostały przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu i wykluczenie przesłanek negatywnych tej odpowiedzialności.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski SNSA Paweł Borszowski