Wyrok NSA z dnia 16 lipca 2026, sygn. III FSK 43/26

Od powyższego postanowienia DIAS, spółka wniosła skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22 października 2025 r., podzielił stanowisko skarżącej, że Spółka do dnia 19 lutego 2024 r., tj. do dnia odebrania pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] z dnia 14 lutego 2024 r. nie miała żadnej wiedzy o zakończeniu w dniu 17 stycznia 2024 r. egzekucji. Z chwilą zaś kiedy ją powzięła, ustawowy termin do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne już minął. Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepisy postępowania. Sąd uznał, za błędne stanowisko organów, zgodnie z którym, skarżąca naruszyła przewidziany - art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a., trzydziestodniowy termin do wniesienia zarzutów, skoro wiedzę o prowadzonej i zakończonej egzekucji podjęła dopiero w dniu 19 lutego 2024 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu do wniesienia zarzutów, który minął w dniu 16 lutego 2024 r.

Zachowanie przez stronę terminu przewidzianego dla wniesienia zarzutów w analizowanej sprawie było zatem obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji nie mogą domagać się przestrzegania terminu, który na skutek sposobu w jaki skarżąca została poinformowana o prowadzeniu i zakończeniu postępowania egzekucyjnego, uniemożliwił stronie jego dochowania. Takie działanie organów administracji publicznej jest sprzeczne art. 7 k.p.a. (zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej) oraz art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron) oraz art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną na ww. wyrok z dnia 22 października 2025 r wniósł pełnomocnik DIAS w Łodzi. Na podstawie art. 173 w zw. z art. 175 § 1 i art. 177 § 1 p.p.s.a., zaskarżono wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2025 r. poz. 132; dalej jako: u.p.e.a.) polegające na wadliwie wykonanej funkcji kontrolnej i uchyleniu zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy nie nastąpiło uchybienie prawu przez organy;

2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że termin do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej należy liczyć od dnia powzięcia przez zobowiązanego wiedzy o zakończeniu postępowania egzekucyjnego a w konsekwencji, że nie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów podczas gdy z regulacji zawartej w art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. jasno wynika, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku (niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), co uniemożliwia wnoszącemu skargę kasacyjną organowi podatkowemu prawidłowe ustosunkowania się do wydanego orzeczenia i prawidłową obronę swych praw, w sytuacji, gdy zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, organ w niniejszym postępowaniu prawidłowo przeprowadził postępowanie.

Wskazane naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby WSA w Łodzi nie uchybił wskazanym wyżej przepisom postępowania i dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy doszedłby do słusznego wniosku, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Usunięcie postanowienia organu podatkowego I i II instancji z obrotu prawnego nie mogło prowadzić do usunięcia nieistniejącego naruszenia. Następstwa zarzucanych uchybień są istotne, bo kształtowały treść kwestionowanego orzeczenia.

W związku ze wskazanymi uchybieniami, na podstawie art. 185 i art. 188 w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz DIAS w Łodzi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył pełnomocnik spółki, wnosząc o jej oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 10 czerwca 2025 roku zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 25 lutego 2025 roku w przedmiocie odmowy wszczęcie postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie organów obu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozstrzygnięcie w tej sprawie, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2026 roku jest wadliwy.

Po pierwsze, w przedmiotowym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił zarzuty skarżącej Spółki sformułowane w skardze, czego konsekwencją było uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w [...] o numerze [...] z dnia 25 lutego 2025 roku. Ponadto zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji w sformułowanym uzasadnieniu (na s.5) stwierdził: "Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna." Jest to jawna sprzeczność zarówno z sentencją wyroku, jak i pozostałą częścią uzasadnienia. Takie uchybienie trudno uznać za pomyłkę pisarską i należy uznać za wadę uzasadnienia wyroku, która powinna być wyeliminowana.

Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na uwzględnienie zasługuje zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, tj. niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i uniemożliwia jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji wskazując bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę rozstrzygnięcia, nie wyjaśnił i nie uzasadnił swojego stanowiska. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 33 § 5 pkt. 1 u.p.e.a. odszedł od wykładni literalnej tego przepisu, jednocześnie nie wskazując motywów takiej decyzji. Aby ustalić sens normy prawnej, można odwołać się nie tylko do kontekstu językowego, ale też do systemowego i funkcjonalnego interpretowanego przepisu prawa, zgodnie z przyjętymi w doktrynie i judykaturze dyrektywami językowej, systemowej i funkcjonalnej. Jednak wynik tej interpretacji powinien zostać zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie skonfrontował literalnego brzmienia art. 33 § 5 pkt. 1 u.p.e.a. z wykładnią systemową i funkcjonalną. Sąd pierwszej instancji ani nie oparł się czy też nie posiłkował się dorobkiem orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i nie podjął nawet próby analizy czy wykładni art. 33 § 5 pkt. 1 u.p.e.a. Sąd jedynie powtórzył argumentację Strony nie wyjaśniając powodów, dla których ta argumentacja uznana została za trafną w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym.

Sąd pierwszej instancji nie podzielając stanowiska i argumentacji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, nie wykazał jakimi błędami była ona obarczona, ewentualnie, dlaczego określony przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Bez względu na sposób zanegowania zaprezentowanej argumentacji, Sąd pierwszej instancji powinien w uzasadnieniu wykazać, dlaczego jest ona nieprawidłowa. Natomiast w przedmiotowym wyroku Sąd pierwszej instancji lakonicznie i bezrefleksyjnie stwierdził, że "takie działanie organów jest sprzeczne z art. 7 K.p.a. (zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 K.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej) oraz art. 9 K.p.a. (zasada informowania stron) oraz art. 12 K.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), co miało wpływ na wynik sprawy." Trudno takie uzasadnienie zaakceptować i uznać za wystarczające.

Ponadto należy również podkreślić, że zarzut naruszenia określonej zasady ogólnej postępowania administracyjnego powinien być powiązany ze wskazaniem naruszonych przepisów procesowych, które stanowią rozwinięcie i dopełnienie danej zasady ogólnej. Takich rozważań Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku również nie zaprezentował.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. art. 141 § 4 p.p.s.a. i uchylił w całości zaskarżony wyrok. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zastosuje się do wytycznych zaprezentowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny i dokona powtórnej analizy z uzasadnieniem prawnym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 uchylił zaskarżony wyrok. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

sNSA Tomasz Kolanowski sNSA Dominik Gajewski sWSA(del.) Krzysztof Przasnyski