W rezultacie, mając na uwadze brzmienie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.o.l. organ uznał, że w latach 2017-2021 obiekt Zabudowy Torów nie spełniał przesłanek do uznania go za udostępnianą licencjonowanym przewoźnikom kolejowym/przeznaczoną do przewozu infrastrukturę kolejową zwolnioną z podatku od nieruchomości.
W zakresie dotyczącym pytania nr 3 organ powołując się na opis stanu faktyczny omówiony w odpowiedzi na pytanie nr 2 stwierdził, że Obiekt Zabudowy Torów nie stanowi infrastruktury kolejowej, nie jest wykorzystywany do wykonywania zadań zarządcy infrastruktury kolejowej, nie jest udostępniany licencjonowanym przewoźnikom kolejowym, nie służy do wykonywania przewozów kolejowych. W konsekwencji, mając na uwadze treść art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2022 r. organ uznał, że obiekt Zabudowy Torów nie spełniał przesłanek do uznania go za udostępnianą licencjonowanym przewoźnikom kolejowym/przeznaczoną do przewozu infrastrukturę kolejową zwolnioną z podatku od nieruchomości.
We wskazanym na wstępie wyroku WSA stwierdził, że nie dokonano oceny czy Zabudowa Torów służy pasażerom jako przejście nad torami lub stanowi obiekt odrębny od urządzeń i systemów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ruchu kolejowego zlokalizowanych w tym obiekcie. Nie dokonano również oceny, czy Zabudowa Torów służyła w latach 2022-2023 wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy infrastruktury kolejowej.
Zdaniem Sądu kluczowe znaczenie ma definicja przejścia na torach. Kwestia zwolnienia jest zatem wtórna w odniesieniu do kluczowego problemu, czy opisana budowla stanowi infrastrukturę kolejową. Powyższe wyjaśnia stanowisko prawne strony uzasadnione twierdzeniem, że Zabudowa Torów stanowi przejścia będące infrastrukturą kolejową oraz twierdzeniem, że w Zabudowie Płyty posadzonej na Zabudowie Torów znajdują się pomieszczenia z infrastrukturą kolejową udostępnione wyłącznie licencjonowanym operatorom. WSA uznał, że sposób faktycznego zagospodarowania płyty Zabudowy Torów wymaga oceny z uwzględnieniem definicji infrastruktury kolejowej.
WSA stanął na stanowisku, że możliwość czerpania przez wnioskodawcę zysku z działalności handlowej prowadzonej w budynkach posadowionych na przejściu kolejowym nie wpływa na prawną kwalifikację obiektu jako infrastruktury kolejowej. Połączenie w jednym budynku funkcji handlowych i funkcji związanych z realizacją, w części udostępnionej wyłącznie licencjonowanym przewoźnikom kolejowym, obsługującym ruch kolejowy, wymaga ewentualnego ustalenia w postępowaniu wymiarowym powierzchni faktycznie udostępnionej przewoźnikom w celu określenia zakresu zwolnienia. Sąd zwrócił uwagę, że twierdzenie strony zawarte we wniosku odnośnie udostępnienia obiektu posadowionego częściowo na Zabudowie Torów licencjonowanemu przewoźnikowi nie było przedmiotem żądania sprecyzowania.
WSA podniósł, że organ dokonujący interpretacji jest obowiązany do ewentualnego wezwania do usunięcia braków wniosku interpretacyjnego w opisie stanu faktycznego
Skargę kasacyjną wniósł Prezydent. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2021) oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.) w związku z art. 4 pkt 1 u.t.k. i Załącznikiem Nr 1 do tej ustawy poprzez uznanie, że:
- kwalifikacja budowli jako infrastruktury kolejowej powinna być dokonywana z uwzględnieniem powiązań funkcjonalnych związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa komunikacji kolejowej,
- możliwość czerpania przez Skarżącą zysku z działalności handlowej prowadzonej w budynkach posadowionych na Zabudowie Torów nie ma wpływu na prawną kwalifikację obiektu jako infrastruktury kolejowej.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi Prezydent zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 14c § 1 i art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.) poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organ interpretacyjny zaniechał lub w sposób błędny zinterpretował stan faktyczny opisany we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, tj.:
- wskazał w treści interpretacji, iż "bez wątpienia, gdyby nie zamiar wybudowania kompleksu, nie byłoby potrzeby zakrycia torów kolejowych", co zdaniem Sądu pierwszej instancji nie znajduje potwierdzenia w treści uchwały Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia 30 czerwca 2005 r. Kompleksowość kolejnych działań inwestycyjnych nie stanowi w ocenie Sądu dostatecznego potwierdzenia wskazanego celu inwestycji Zabudowy Torów, bowiem Zabudowa Płyty miała być etapem wtórnym do etapu Zabudowy Płyty,
- nie dokonał oceny, czy Zabudowa Torów służy pasażerom jako przejście nad torami lub pod torami i stanowi obiekt odrębny od urządzeń i systemów niezbędnych do funkcjonowania ruchu kolejowego zlokalizowanych w tym obiekcie,
- nie dokonał oceny, czy Zabudowa Torów służyła w latach 2022-2023 wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy infrastruktury kolejowej,
- nie uwzględnił opisu stanu faktycznego, z którego miało wynikać, że Zabudowa Torów została udostępniona, jako infrastruktura kolejowa, licencjonowanym przewoźnikom kolejowym oraz jednoznacznemu stwierdzeniu Wnioskujących, że zarówno Zabudowa Torów, jak i budynek zlokalizowany częściowo na tej płycie, w którym znajdują się urządzenia do obsługi linii kolejowej i przewozu osób, zostały faktycznie udostępnione zarządcy infrastruktury kolejowej licencjonowanemu przewoźnikowi kolejowemu oraz podmiotowi autoryzowanemu certyfikatem bezpieczeństwa,
- w sposób niezasadny uznał, iż Wnioskodawcy w opisie stanu faktycznego wskazali, że budynek, w którym znajdują się urządzenia techniczne służące ruchowi kolejowemu, zlokalizowany na Zabudowie Płyty był wykorzystywany do prowadzenia działalności handlowej, gdy tymczasem organ podatkowy wydający interpretację nie może ingerować w stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, przedstawione przez wnioskodawcę, ani dokonywać własnych ustaleń co do stanu lub zdarzenia i tak też uczynił organ w przedmiotowym stanie faktycznym.
2) art. 146 § 1 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a. przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej dostrzegł naruszenie przepisów i zastosował określone w ustawie P.p.s.a. środki kontroli legalności, a w konsekwencji uchylił zaskarżoną interpretację, choć postępowanie nie było dotknięte żadną z wad polegającą na naruszeniu tak prawa materialnego, jak również przepisów postępowania uzasadniającą uchylenie interpretacji.
Prezydent wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz za pierwszą instancję.
W piśmie procesowym z dnia 12 lipca 2024 r., w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydenta, Skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zasadny jest zarzut naruszenia art. 146 § 1 w związku z art. 145 § pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Art. 146 § 1 in fine stanowi, że w przypadku uchylenia interpretacji przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Według zaś postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem sąd uchylając interpretację zobowiązany jest wskazać przepisy prawa materialnego, których naruszenie stwierdził, a także wyjaśnić w czym owo naruszenie upatruje i jaka jest ich prawidłowa wykładnia lub zastosowanie. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania sąd zobowiązany jest wskazać przepisy, które jego zdaniem zostały naruszone i wykazać, że naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego obowiązku WSA nie wywiązał się. Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, ale w uzasadnieniu wyroku nie stwierdził naruszenia przez organ ani przepisu (przepisów) prawa materialnego, ani przepisu (przepisów) postępowania. Napomknął wyłącznie o art. 4 pkt 1 u.t.k. i załączniku nr 1 do tej ustawy, ale nie dokonał wykładni tego przepisu, chociaż sam stwierdził, że kluczowe znaczenie ma definicja przejścia dla pieszych. Sąd w ogóle nie poczynił rozważań na gruncie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, mimo że interpretacja indywidualna w zaskarżonej części dotyczyła zwolnienia od podatku od nieruchomości Zabudowy Torów i organ przedstawił wykładnię przepisów objętych wnioskiem o wydanie interpretacji.
Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać ocenie zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2021) oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.) w związku z art. 4 pkt 1 u.t.k. i załącznikiem nr 1 do tej ustawy. Brak wypowiedzi WSA w omówionym zakresie powoduje, że Sąd odwoławczy nie ma czego skontrolować.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, iż WSA w sposób nieuprawniony wykroczył poza granice objęte wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek dotyczył bowiem wyłącznie Zabudowy Torów, a konkretnie zwolnienia od podatku od nieruchomości tego obiektu, natomiast WSA uznał, że kwestię tę należy rozpatrywać poprzez pryzmat funkcji innego obiektu – Zabudowy Płyty.
Rację ma też organ, że błędnie WSA stwierdził jakoby w interpretacji indywidualnej nie dokonano oceny czy Zabudowa Torów służy pasażerom jako przejście nad torami lub stanowi obiekt odrębny od urządzeń i systemów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ruchu kolejowego zlokalizowanych w tym obiekcie. Tym zagadnieniom organ poświęcił wiele miejsca, przedstawił obszerny wywód w oparciu o przedstawiony stan faktyczny i mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Obowiązkiem WSA było poddanie kontroli stanowiska organu, ale i z tego obowiązku sąd nie wywiązał się. Dalsza wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niemożliwa, ponieważ nie ma stosownych zarzutów kasacyjnych, które pozwalałyby na ocenę w szerszym zakresie.
W celu uniknięcia powtórzenia błędu, zauważenia wymaga, że WSA uznał, iż problem, "czy opisana budowla stanowi infrastrukturę kolejową [...] wyjaśnia stanowisko prawne strony uzasadnione twierdzeniem, że Zabudowa Torów stanowi przejście będące infrastrukturą kolejową", co może wskazywać, iż według Sądu stanowisko prawne wnioskodawcy stanowi element stanu faktycznego. WSA nie wyjaśnił, jakie znaczenie dla wyniku sprawy przypisał tej wypowiedzi, ale z ostrożności warto zwrócić uwagę, że stanowisko prawne nie jest elementem stanu faktycznego, więc na jego podstawie nie można czynić ustaleń faktycznych. Jak wynika z art. 14b § 3 O.p. we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wnioskodawca zobowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Ocenie organu interpretującego podlega ocena prawna przedstawiona przez wnioskodawcę (art. 14c § 1 O.p.). Jeśli wnioskodawca w ramach swojej oceny prawnej twierdzi, że Zabudowa Torów stanowi przejście będące infrastrukturą kolejową, to znaczy, że jest to jego kwalifikacja prawna tego obiektu.
Reasumując stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest tak dalece wadliwe, że uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez co nie jest możliwa merytoryczna ocena zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ich weryfikacja wymagałaby dokonania kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, a to pozostaje w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego. Zgodnie z tą zasadą zaskarżony akt administracyjny najpierw powinien skontrolować Sąd pierwszej instancji w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że kontrola ta objęła wszystkie elementy składające się na legalność tego aktu, czemu powinno towarzyszyć (w znaczeniu musi) danie właściwego wyrazu w uzasadnieniu wyroku. Tylko wtedy można mówić o zachowaniu prawidłowej realizacji funkcji przypisanych każdemu ze wspomnianych Sądów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznający niniejszą sprawę zobowiązany jest poddać kontroli zaskarżoną interpretację indywidualną z zachowaniem reguł wynikających w szczególności z art. 3 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. i dać temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku, czyli spełniającym wymogi przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
sędzia A. Olesińska sędzia J. Sokołowska sędzia J. Pruszyński