3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS w Warszawie, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
4.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podał, że przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie było postanowienie Dyrektora IAS w Warszawie z 15.07.2024 r., w którym podtrzymano stanowisko organu pierwszej instancji, m.in. oddalającego zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie. W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji odniósł się do najdalej idącej kwestii, tj. czy do zarzutu wygaśnięcia obowiązku z uwagi na przedawnienie nie powinien mieć zastosowanie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., zgodnie z którym zarzut wygaśnięcia obowiązku wskutek przedawnienia nie powinien być badany przez organ egzekucyjny, jeżeli kwestia biegu tego terminu i zdarzeń, które miały wpływ na przerwanie bądź ewentualnie zawieszenie tego terminu, była analizowana w postępowaniu zainicjowanym skargą na decyzję wymiarową.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że postępowanie podatkowe wymiarowe w zakresie zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. z tytułu kapitałów pieniężnych i praw majątkowych zostało wszczęte postanowieniem z 25.11.2021 r. (doręczonym 16.12.2021 r.). Przepis art. 70 § 6 pkt 6 o.p. został wprowadzony ustawą z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2193), która weszła w życie 1.01.2019 r., zatem postępowanie wymiarowe zostało wszczęte już po dniu wejścia w życie ww. przepisu. Tym samym zastosowanie tego przepisu było możliwe i nie stanowiło naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. W momencie jego wejścia w życie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu kapitałów pieniężnych i praw majątkowych za 2017 r. było wymagalne i nie uległo przedawnieniu (termin uległ zawieszeniu od 6.11.2023 r., tj. od dnia wystąpienia przez Szefa KAS do Rady z wnioskiem o opinię, do 6.02.2024 r. - upływ terminu oraz data wydania opinii Rady, na który składał się okres 3 miesięcy - 92 dni; wobec powyższego, po uwzględnieniu ww. zawieszenia, termin przedawnienia zobowiązania upływał 2.04.2024 r., tymczasem decyzja organu odwoławczego została wydana 11.03.2024 r., a doręczona 25.03.2024 r., co w konsekwencji oznacza, że zobowiązanie określone decyzją odwoławczą nie uległo przedawnieniu).
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zarzut polegający na wygaśnięciu obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie i wskazanych przez skarżącego w zażaleniu argumentów dotyczących niedopuszczalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 6 o.p. był rozpoznawany w odrębnym postępowaniu sądowym, zakończonym wyrokiem WSA w Warszawie z 24.07.2024 r., III SA/Wa 1205/24. Zarzut ten został zgłoszony pismem z 5.07.2024 r. (i w tym dniu pismo to złożono do Sądu), będącym uzupełnieniem skargi. Kontrolowane postanowienie Dyrektora IAS wydano zaś 15.07.2024 r., więc z prostego zestawienia powyższych dat wynika, że zarzut był przedmiotem rozpoznawania w odrębnym postepowaniu sądowym na dzień wydawania kontrolowanego postanowienia Dyrektora IAS. Tym samym w sprawie powinno było dojść do zastosowania art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. a zatem organ powinien był w tym zakresie orzec o niedopuszczalności zarzutu, a nie jego oddaleniu.
Z tego względu Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor IAS (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego), który w oparciu o art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1 i art. 177 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dyrektor IAS zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 34 § 2 pkt 3 lit. u.p.e.a. przez uchylenie zaskarżonego postanowienia w skutek stwierdzenia, że zarzut skarżącego polegający na wygaśnięciu obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie i wskazanych przez pełnomocnika w zażaleniu argumentów dotyczących niedopuszczalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 6 o.p. był rozpoznawany w odrębnym postępowaniu sądowym, tj. został zgłoszony pismem z 5.07.2024 r. stanowiącym uzupełnienie do skargi z 24.04.2024 r. na decyzję Szefa KAS z 11.03.2024 r., nr [...], co zdaniem Sądu pierwszej instancji obligowało organ odwoławczy do orzeczenia o niedopuszczalności zarzutu, a nie jego oddaleniu, podczas gdy Dyrektor IAS nie wiedział, że skarżący wniósł uzupełnienie do skargi z 24.04.2024 r., w którym podniesiono zarzut przedawnienia zobowiązań z uwagi na niedopuszczalność zastosowania do ww. zobowiązań za 2017 r. art. 70 § 6 pkt 6 o.p. obowiązującego od 1.01.2019 r.; ponadto ewentualne uchybienie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy rozstrzygającej o wniesionym zarzucie w sprawie egzekucji;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. przez uchylenie zaskarżonego postanowienia, mimo że wyrok WSA w Warszawie z 24.07.2024 r., III SA/Wa 1205/24, odnosił się do wymagalności zobowiązań, ale wyłącznie w odniesieniu do prawidłowości i terminowości wydania zaskarżonej decyzji Szefa KAS z 11.03.2024 r., zatem w ograniczonym zakresie i nie obejmował kwestii związanych z wymagalnością zobowiązań z podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi mającymi wpływ na tę wymagalność, co było przedmiotem rozstrzygnięcia zarzutów wniesionych w sprawie egzekucji administracyjnej na moment ich rozpatrywania w drugiej instancji;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonego postanowienia, mimo braku pełnego rozpatrzenia sprawy i oceny wszystkich postawionych w skardze zarzutów;
d) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez jego niezastosowanie w sprawie, będące skutkiem dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji przejawiającej się w wadliwym uznaniu, że organy dopuściły się naruszenia art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, podczas gdy dokonanie prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz prawidłowej wykładni przepisów prawa wykluczało możliwość zastosowania dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; powyższe okoliczności powinny były w efekcie stanowić dla Sądu pierwszej instancji podstawę do oddalenia skargi.
5.2. Skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Swoje stanowisko w sprawie przedstawił w piśmie z 14.11.2025 r., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora IAS w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
6.1. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, ponieważ wyrok WSA w Warszawie nie odpowiada prawu i dlatego skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Sformułowano w niej zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
6.2. Z uwagi na to, że motywem uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS z 15.07.2024 r. było stwierdzenie, że zarzut polegający na wygaśnięciu obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie i wskazanych przez skarżącego w zażaleniu argumentów dotyczących niedopuszczalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 6 o.p. był rozpoznawany w odrębnym postępowaniu sądowym, należy zwrócić uwagę, że organy w sprawie (Naczelnik US oraz Dyrektor IAS) oraz Sąd pierwszej instancji były uprawnione do rozpatrzenia zarzutu egzekucyjnego dotyczącego wygaśnięcia obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie.
Wymaga podkreślenia, że pismem z 12.03.2024 r. skarżący złożył zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powołując się na:
- art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podniósł także nieistnienie obowiązku ze względu na przedawnienie oraz naliczenie odsetek za zwłokę za cały okres, podczas gdy wystąpiły okresy nienaliczania odsetek, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 3, pkt 4 i pkt 7 o.p. oraz ze względu na okoliczność zawieszenia z urzędu postępowania podatkowego w związku z wystąpieniem o opinię Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikania Opodatkowania,
- art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. podniósł wygaśnięcie obowiązku w całości ze względu na przedawnienie, gdyż w sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania,
- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. podniósł brak wymagalności obowiązku ze względu na przedawnienie oraz brak skutecznego doręczenia postanowienia Szefa KAS z 12.02.2024 r., nr [...], w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji nieostatecznej Szefa KAS (działającego jako organ pierwszej instancji) z 25.07.2023 r., nr [...].
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej został rozpatrzony przez Naczelnika US, który postanowieniem z 7.05.2024 r.:
- uznał zarzut nieistnienia obowiązku w części dotyczącej nienaliczania odsetek za zwłokę w okresach: od 16.12.2021 r. do 26.10.2022 r., od 8.02.2023 r. do 9.08.2023 r., od 8.11.2023 r. do 21.02.2024 r.
Natomiast w pozostałym zakresie:
- oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie,
- oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na wystawienie tytułu wykonawczego nr [...] w dniu doręczenia postanowienia Szefa KAS z 12.02.2024 r., nr [...], wydanego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Szefa KAS z 25.07.2023 r., nr [...],
- stwierdził niedopuszczalność zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak skutecznego doręczenia ww. postanowienia Szefa KAS,
- stwierdził niedopuszczalność zarzutu braku wymagalności z uwagi na niezgodność z prawem ww. postanowienia Szefa KAS.
Jak stanowi art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., niedopuszczalność zarzutu zachodzi, jeżeli zarzut "jest albo był" przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Wprowadzając zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, prawodawca zapobiega powielaniu środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Prawodawca nie uzależnia więc niedopuszczalności zarzutu od zakończenia odrębnego postępowania, w którym taki zarzut został zgłoszony, a jedynie jego rozpatrzenie. Istotne jest, że taki zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.
W konkretnym przypadku chronologia dat wskazuje na to, że ww. zarzut mógł być przedmiotem rozpatrzenia w kontrolowanym egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym (zob. postanowienie Naczelnika US z 7.05.2024 r.), ponieważ zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie nie był wówczas przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, w szczególności nie był przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu zakończonym wyrokiem WSA w Warszawie z 24.07.2024 r., III SA/Wa 1205/24. W następstwie wydania przez Naczelnika US postanowienia z 7.05.2024 r. Dyrektor IAS był uprawniony do rozpatrzenia w postanowieniu z 15.07.2024 r. zażalenia na ww. postanowienie Naczelnika US, podobnie jak Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, który rozpoznawał skargę na postanowienie Dyrektora IAS z 15.07.2024 r., do zajęcia stanowiska wobec zarzutu egzekucyjnego dotyczącego wygaśnięcia obowiązku w całości z uwagi na przedawnienie, które zajął w postanowieniu z 7.05.2024 r. Naczelnik US.
Podkreślenia przy tym wymaga istotna w sprawie okoliczność, że zarówno organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu z 15.07.2024 r., jak i WSA w Warszawie w wyroku z 24.07.2024 r., III SA/Wa 1205/24, wyrazili ten sam pogląd, że art. 70 § 6 pkt 6 o.p. miał zastosowanie do spornych zobowiązań za 2017 r. i że w wyniku jego zastosowania bieg terminu przedawnienia zobowiązań uległ zawieszeniu w okresie od 6.11.2023 r. (od dnia wystąpienia Szefa KAS do Rady z wnioskiem o opinię), do 6.02.2024 r. – daty wydania opinii przez Radę. W sprawie nie doszło zatem do przedawnienia.
6.3. Mając na uwadze powyższe stanowisko i przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Warszawie uwzględni wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, a także odniesie się do pozostałych zarzutów skargi, które w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uznał za przedwczesne. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowił stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
sędzia WSA (del.) Cezary Koziński sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Wojciech Stachurski