Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 12 grudnia 2024 r., VIII SA/Wa 774/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. L. i małoletniego M. L., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. L. (dalej: ,,Skarżący"), uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 września 2023 r., nr 1401-IOD-3.4121.2.2023.9.IGN, w przedmiocie odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zwoleniu z 7 czerwca 2023 r., określającą wysokość nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. dla spadkodawcy M. L. w kwocie 1.265,47 zł oraz orzekającą o zwrocie tej nadpłaty na rzecz spadkobierców po 1/2 udziału; a także orzekającą o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy M. L. w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od 2014 r. do 2016 r. Organy ustaliły, że M. L. zmarł 28 sierpnia 2018 r., a spadek po nim nabyli żona E. K. L. i syn M. L. po ½ części każde z nich. M. L. nie wykonał w całości ustawowego obowiązku zapłaty kwot podatku wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji. W związku z tym, że spadek po zmarłym został nabyty z dobrodziejstwem inwentarza, Skarżący ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spadkodawcy M. L., a odpowiedzialność za długi spadkowe jest ograniczona do kwoty stanu czynnego spadku, która wynosi 56.400,00 zł i przypada ona na każdego ze spadkobierców. Organy ustaliły wysokość stanu czynnego spadku na podstawie złożonych przez Skarżącą zgłoszeń o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z2), których łączna wartość wynosi odpowiednio 56.400,00 zł na każdego spadkobiercę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżoną decyzję, stwierdził naruszenie art. 127 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm.; dalej: "o.p."), które mogło doprowadzić do wadliwego orzeczenia co do zakresu odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania spadkodawcy na podstawie art. 100 § 1 o.p w zw. z art. 98 § 1 w zw. z art. 1032 k.c. Zdaniem sądu, wartość zobowiązań obciążających Skarżących w związku z nabyciem spadku po M. L. została bowiem odniesiona do wartości stanu czynnego spadku, z pominięciem podnoszonych przez stronę okoliczności, że spadek jest obciążony innymi jeszcze długami. Tym samym organy podatkowe pominęły regulację zawartą w art. 1032 k.c. W świetle twierdzeń strony o istnieniu innego niż wskazane w decyzji zadłużenia spadku po M. L., organy podatkowe winny dokonać ustalenia czy, a jeśli tak, to w jakich kwotach Skarżący spłacili długi spadkowe, oraz czy nie wiedzieli i przy dołożeniu należytej staranności nie mogli się dowidzieć o istnieniu zadłużenia wskazanego w zaskarżonej decyzji lub też wiedzieli lub przy dołożeniu należytej staranności mogli się dowiedzieć o istnieniu tych długów. Powyższe ustalenia pozwolą na prawidłowe ustalenia co do zakresu odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe obciążające spadek i prawidłowe rozstrzygnięcie na podstawie art. 100 o.p. przy zastosowaniu art. 1032 k.c. w zw. z art. 98 o.p. Poza tym, zdaniem sądu zaskarżona decyzja została wydana także z naruszeniem art. 210 § 4 op. Z uwagi, że sprawa dotyczy zaległości podatkowych z lat 2014 – 2016, organy powinny w pierwszej kolejności dokonać oceny czy możliwe jest orzekanie w sprawie z uwagi na treść art. 70 § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W każdym rozstrzygnięciu organów podatkowych, gdy dotyczą one zaległości, co do których co do zasady termin z art. 70 § 1 o.p. upłynął, orzekający organ winien dokonać oceny biegu terminu przedawnienia zaległości i możliwości orzekania co do nich. W ocenie sądu, zaskarżona decyzja wybiórczo odnosi się do tych kwestii, uniemożliwiając dokonanie niebudzącej wątpliwości oceny okoliczności dotyczących biegu terminu przedawnienia.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji w Warszawie. Zaskarżonemu w całości wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 127 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 o.p., z uwagi na błędne uznanie, że organy podatkowe całkowicie i bezpodstawnie pominęły okoliczności obciążenia spadku innymi długami. W sytuacji gdy przy określeniu zakresu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spadkobierców nie mają wpływu długi spadkowe, bowiem nie ma znaczenia jaka jest na dzień wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców wartość długów na nich przypadająca. Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik organu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 70 § 1 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż w niniejszej sprawie organ nie dokonał oceny biegu terminu przedawnienia zaległości i możliwości orzekania co do nich. W sytuacji gdy zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji zawiera szczegółowy opis czynności egzekucyjnych mających wpływ na bieg terminu przedawnienia oraz wpływu przepisu art. 99 o.p. na zawieszenie okres przedawnienia zaległości podatkowych.