Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, o których mowa w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezasadne zarzucenie organowi odwoławczemu nie wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie oraz nie odniesienie się w uzasadnieniu do wniosków dowodowych strony, podczas gdy organ odwoławczy wyjaśnił wszelkie okoliczności sprawy oraz zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy sprawy i wnikliwie go ocenił, czemu wyraz dał w uzasadnieniu decyzji, a nadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wyjaśnia, że wskazane w nim wady, miały rzeczywisty wpływ na wynik postępowania, tzn. gdyby nie naruszono przepisów postępowania, to zapadłaby decyzja o innej treści.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.3. Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa więc konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g. Zatem w przepisie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
3.4. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA (por. wyrok z 30 października 2024 r., sygn. akt. III FSK 492/24, III FSK 422/24), że naklejka nie spełnia określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości. Zgodnie z art. 6ka ust.1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Z cytowanego przepisu wynika, że w przypadku zaniechania selektywnego zbierania odpadów odbierający te odpady przyjmuje je jako niesegregowane i powiadamia o tym właściwy organ oraz właściciela nieruchomości.
Obowiązek powiadomienia właściciela nieruchomości został wprowadzony ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579 ze zm.). W uprzednio obowiązującym stanie prawnym podmiot odbierający odpady powiadamiał jedynie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zmianę tę należy uznać za doniosłą, gdyż jako to przyjęto w orzecznictwie, powiadomienie właściciela nieruchomości pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. Właściciel nieruchomości otrzymuje informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych, dzięki czemu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie i zapobieżeniu ponoszenia większych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając na uwadze tę funkcję powiadomienia za trafne należy uznać prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powiadomienie właściciela powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych. Istotna jest przy tym forma owego powiadomienia.
3.5. W przedmiotowej sprawie, na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazać należy, że podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów - w pojemniku, z którego korzysta skarżąca wspólnota mieszkaniowa przeznaczonym na odpady - frakcja papier, znajdowały się inne odpady (zgłoszenia zostały zarejestrowane w Miejskim centrum Kontaktu W. w dniach 11, 20 stycznia i 17 kutego). Podmiot odbierający odpady właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów powiadomił wspólnotę poprzez naklejenie informacji o treści: "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów".
3.6. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określają formy powiadomienia organu i właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Wobec tego obowiązuje określona w art. 126 o.p. zasada pisemności. Dlatego też należy uznać, że forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa i to nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 o.p. Przede wszystkim nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Brak na niej daty, w niektórych przypadkach brak informacji o tym, kto ją nakleił. Poza tym stosujący tę formę powiadomienia nie bierze pod uwagę, że właściciel nieruchomości nie ma obowiązku dokonywania codziennego przeglądu miejsc gromadzenia odpadów, a także i to, że naklejka nie daje gwarancji, iż pochodzi od podmiotu uprawnionego, albo że może być usunięta zanim właściciel ją dostrzeże. Naklejka może stanowić sygnał o nieprawidłowościach, ale nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości.
3.7. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że warunkiem wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. jest, m.in., spełnienie przesłanki powiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Nie jest spełnieniem tego warunku zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jak wynika z powołanego przepisu ustawodawca wyraźnie nałożył na podmiot odbierający odpady obowiązek powiadomienia zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co następnie stanowi przesłankę wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. Zatem zawiadomienie strony przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego nie stanowi spełnienie obowiązku nałożonego na podmiot odbierający odpady, a wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.
Należy zatem przyjąć, że powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest wynikającą wprost z przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przesłanką pozytywną, warunkującą możliwość wszczęcia postępowania i wydania decyzji na podstawie art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. Natomiast brak takiego powiadomienia skutkuje brakiem podstaw do zastosowania powyższego przepisu i wydania przez organ decyzji w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości. W konsekwencji należało uznać, że zarzuty naruszenia art. 6 ka ust. 1 oraz art. 6 ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. są bezzasadne, a powiadomienie poprzez naklejenie informacji o treści: "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów", nie jest wystarczającym sposobem powiadomienia wspólnoty o nie odebraniu odpadów.
3.8. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 o.p., decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne; uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji SKO nie wyjaśniło, dlaczego zasadne jest naliczanie zwiększonej opłaty od wszystkich pojemników zadeklarowanych przez wspólnotę, w sytuacji gdy decyzja traktuje o jednym pojemniku przeznaczonym na papier. W zaskarżonej decyzji SKO ograniczyło się wyłącznie do przywołania aktów prawnych stanowiących podstawę określenia opłaty, bez wyjaśnienia dlaczego uważa za zasadne obciążanie Wspólnoty opłatą obejmującą wszystkie zadeklarowane pojemniki. Organ zauważył w decyzji, iż stwierdzono nieprawidłowa segregację w tylko jednym pojemniku, tj. przeznaczonym do gromadzenia odpadów z papieru. Niezasadne jest zatem naliczenie zwiększonej opłaty w stosunku do wszystkich pojemników, które Wspólnota zadeklarowała, w sytuacji gdy ewentualne naruszenie dotyczyło pojemnika na papier o poj. 1200 I. Wobec tego zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że zaskarżona decyzja zawiera błędnie określoną opłatę. Zatem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 124 o.p. również należało uznać za niesłuszny.
3.9. W konsekwencji, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Anna Dalkowska Jacek Brolik Dominik Gajewski