Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 922 K.c. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz art. 215 ust. 2 u.g.n. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzono, iż WSA "dopuścił się błędnej wykładni art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w związku z treścią przepisu art. 922 k.c., zaś z pominięciem istotnej treści przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami". Podnoszono, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość warszawską ma charakter warunkowy, gdyż o tym, czy odszkodowanie będzie się należało spadkobiercom byłego właściciela zadecyduje organ orzekający w sprawie odszkodowania.
Kwestię opodatkowania podatkiem od spadku i darowizn, nabytego przez Skarżącą w drodze spadku, roszczenia o odszkodowanie wyjaśnił Sąd pierwszej instancji i uczynił to w sposób prawidłowy. Pozostaje więc jeszcze raz przedstawić podobne argumenty.
W rozpatrywanej sprawie w chwili otwarcia, jak i przyjęcia spadku niewiadoma była zarówno wysokość odszkodowania wynikającego z roszczenia spadkodawcy, jak i w ogóle to czy zostanie ono przyznane. Jednak w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy nabycie roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest tożsame z ustalanym w toku postępowania administracyjnego odszkodowaniem.
W niniejszej sprawie w dacie otwarcia spadku oraz w dacie jego przyjęcia odszkodowanie nie wchodziło w jego skład. Spadkobranie stało się dla Skarżącej tylko źródłem ustalenia następstwa prawnego w drodze sukcesji uniwersalnej, ale nie prowadziło ono do żadnego nabycia prawa własności, czy ukształtowanej co do zasady i wielkości wierzytelności, a nawet jej ekspektatywy. Zgodnie z art. 922 § 1 K.c., prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Spadek to zatem ogół cywilnoprawnych i majątkowych praw oraz obowiązków przysługujących spadkodawcy w chwili jego śmierci, czyli także roszczenia. Sposób ich realizacji i tryb dochodzenia uzależniony jest jednak od woli i aktywności spadkobiercy. Ustalenie zatem ewentualnego odszkodowania będzie następowało jako realizacja własnych uprawnień spadkobiercy. Samo uzyskanie roszczenia nie jest wobec tego tożsame z możliwym do uzyskania w przyszłości przez spadkobiercę odszkodowaniem.
W konsekwencji za właściwy należy uznać wniosek Sądu pierwszej instancji, że skoro w chwili przyjęcia spadku nie istniało odszkodowanie za nabyte przez Skarżącą prawa majątkowe, to podstawą opodatkowania, w momencie powstania obowiązku podatkowego, nie może być wartość takiego odszkodowania (świadczenie przyszłe i niepewne) za wywłaszczoną nieruchomość spadkodawczyni. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z unormowań zamieszczonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. stanowiącym, że podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m.in. dziedziczenia oraz w art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s.d. stanowiącym, że podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów - czysta wartość, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego, wynika, iż podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie praw majątkowych oraz że podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych praw majątkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Skoro w chwili przyjęcia spadku nie istniało odszkodowanie za nabyte przez Skarżącą prawo majątkowe, to podstawą opodatkowania nie może być wartość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Podstawę opodatkowania stanowi wartość roszczenia do nieruchomości z dnia przyjęcia spadku, a osobnym zagadnieniem jest ustalenie wartości tego roszczenia. Słusznie więc uznał Sąd pierwszej instancji, że irrelewantna jest wartość odszkodowania. Nie ona stanowi podstawę opodatkowania.
Wbrew prezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n., ponieważ przepis ten dotyczy odszkodowania, które jak już wyjaśniono, nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
sędzia A. Olesińska sędzia S. Presnarowicz sędzia J. Sokołowska