W piśmie tym pełnomocnik Skarżącego podniósł następujące twierdzenia:
- Spółka w dacie złożenia przez Skarżącego rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu posiadała majątek pozwalający na zaspokojenie roszczeń Organu, bezskuteczność egzekucji wynikała z niewłaściwego prowadzenia postępowania egzekucyjnego - brak prowadzenia egzekucji ze składników majątkowych takich jak np. referencje, licencje, które mogły być zbyte na rzecz innych podmiotów jak również pracę w toku na rzecz podmiotów, które z całą pewnością byłby zainteresowane przejęciem projektów na ich ówczesnym etapie.
- Spółka posiadała majątek w dacie prowadzenia postępowania o ogłoszenie upadłości, który pozwalał na zaspokojenie roszczeń Organu. Błędy Nadzorcy Sądowego przy ustalaniu składu majątku Spółki nie mogły być na ówczesnym etapie kwestionowane przez Skarżącego. Podkreślono, że biegły sądowy w toku postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w G. o sygn. akt: [...] ustalił odmienną wartość majątku Spółki aniżeli Nadzorca Sądowy, przy czym nie był w stanic ustalić realnej (rzeczywistej) wartości majątku Spółki wobec braku pełnej dokumentacji, a co za tym idzie ustalona wartość na dzień 31 marca 2018 r. na poziomie 681029,01 PLN dotyczy wyłącznie wartości księgowej. Te nieścisłości, odmienności wprost przesądzają o nierzetelnym działaniu nadzorcy sądowego, z uwagi zaś na fakt, że to właśnie ustalenia Nadzorcy Sądowego stanowiły podstawę wydania decyzji o orzeczeniu o odpowiedzialności Skarżącego, tym samym przedmiotowe decyzje winny zostać uchylone.
- z treści postanowienia Sądu Rejonowego w G., [...] z dnia 17 maja 2018 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: [...] wprost wynika fakt posiadania przez Spółkę majątku w postaci ruchomości, oprogramowań i należności, co skutkowało niemożliwością zakończenia bytu Spółki bez postępowania likwidacyjnego.
- datą właściwą na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki była data, w której Skarżący skierował stosowny wniosek do Sądu, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w G. wydane w sprawie o sygn. akt: [...].
Podniesiono, że niedopuszczalnym jest wyłączne opieranie się na domniemanej niewypłacalności Spółki wynikającej z opóźnienia w płatnościach, zwłaszcza w sytuacji, gdy Sąd upadłościowy jak i Organy posiadały wiedzę o majątku Spółki, który mógł zostać zbyty i zaspokoić roszczenia Organów. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe postanowienie nic było kwestionowane przez inicjatora postępowania — Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i Prokuratora biorącego czynny udział w rzeczonym postępowaniu.
- Skarżącemu nie sposób przypisać ewentualnej winy za brak wcześniejszego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wobec szeregu czynności, które obiektywnie mogły poprawić kondycję spółki i umożliwić dalsze prowadzenie przez nią działalności.
Pismem procesowym z dnia 8 października 2025 r. pełnomocnik Organu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i za bezpodstawny uznał wniosek zawarty w pismach procesowych pełnomocnika Spółki z dnia 23 września 2025 r. co do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentu – wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt C-277/24 (Adjak).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna
z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., postanowił oddalić wniosek zawarty w piśmie pełnomocnika Skarżącego z dnia 23 września 2025 r., o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wyroku TSUE z dnia 27 lutego 2025 r., wydanego w sprawie o sygnaturze C-277/24 (Adjak). Nie można uznać, że wskazany wyżej wyrok TSUE stanowi dokument w rozumieniu przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie odnosi się wprost do faktów rozpatrywanej sprawy. Natomiast może stanowić ad argumentum przy ocenie prawnej niniejszej sprawy, do czego Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się w dalszej części uzasadnienia wyroku.
Istota sporu w danej sprawie odnosi się do zasadności orzeczenia przez organy o odpowiedzialności Skarżącego, jako osoby trzeciej za zaległości Spółki w podatku dochodowym o od osób fizycznych za miesiące od kwietnia do grudnia 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. art. 107 § 1 i § 2 pkt 1,2,4 o.p. w zw. z art. 116 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 w. zw. z art. 21 p.u., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki pozwalające na stwierdzenie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki. Za chybione należy również uznać zarzuty, że nie wystąpiły przesłanki uwalniające byłego członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki wobec niewłaściwego ustalenia czasu niewypłacalności Spółki w kontekście przesłanek niewypłacalności wskazanych w art. 11 ust. 1 i 2 p.u. oraz zaniechania oceny stanu majątkowego Spółki.
Stosownie do postanowień art. 116 § 1 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W myśl art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że zobowiązania podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień-grudzień 2017 r. nie zostały uregulowane. Kwoty wskazane w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wynikały z deklaracji PIT-R za 2017 r. złożonej przez Spółkę. Natomiast Skarżący został powołany do zarządu Spółki w dniu 1 kwietnia 2014 r. (jako prezes zarządu) i pozostał nim do dnia 6 marca 2018 r., to jest dnia kiedy złożył oświadczenie o rezygnacji z pełnienia tej funkcji. Powyższe dowodzi, że Skarżący pozostawał członkiem zarządu Spółki w dacie wymagalności zaległości objętych zaskarżoną decyzją.
Kolejną przesłanką warunkującą odpowiedzialność członka zarządu, jest bezskuteczność egzekucji w stosunku do majątku spółki, o której w art. 116 § 1 o.p. Z uwagi na przyjęty przez ustawodawcę element prawny wynikający z art. 116 § 1 o.p., wykazanie pozytywnej przesłanki odpowiedzialności spoczywa na organie prowadzącym postępowanie podatkowe, co jest podkreślane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustawodawca nie wprowadził definicji tej przesłanki, stąd też można ją wykazać za pomocą każdego dowodu, w tym także postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (wyrok NSA z 11 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1671/23, wyrok NSA z 6 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 116/24, a także wyrok NSA z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III FSK 346/24 i wyrok NSA z 9 października 2025 r., sygn. akt III FSK 912/24). Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak również w doktrynie prawa wskazuje się, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a ponadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2016 r., sygn. akt. II FSK 1291/16).
W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że sąd upadłościowy oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie jej upadłości. Z postanowienia sądu upadłościowego z 17 maja 2018 r. wynika, że łączna wartość majątku dłużnej Spółki oszacowana dla potrzeb postępowania upadłościowego wynosi maksymalnie 123.021,50 zł, oraz nie jest wystarczająca dla przeprowadzenia postępowania upadłościowego, bowiem prognozowane koszty postępowania upadłościowego trwającego 24 miesiące wyniosą ok. 236.147,00 zł. Powyższe stanowi, że przesłanka bezskuteczności egzekucji została wykazana.
Kolejne przesłanki egzoneracyjne wynikające z art. 116 § 1 o.p., to zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości albo wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu, bądź też wskazanie istnienie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W rozpatrywanej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 24 stycznia 2018 r. Organy uznały jednak, że termin wynikający z art. 21 ust. 1 u.p.u. upływał w dniu 15 maja 2017 r., dlatego że najstarsza należność wobec kontrahenta E. S.A. pozostawała z terminem płatności przypadającym na dzień 11 stycznia 2017 r. Natomiast kolejna należność dotyczy zaległości z tytułu braku zapłaty należności wobec kontrahenta P.Sp. z o.o. z terminem płatności przypadającym na dzień 14 stycznia 2017 r. Zatem opóźnienie w ich wykonaniu przekroczyło trzymiesięczny okres już w dniu 14 kwietnia 2017 r. Zasadnie zatem przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że słuszne w tym zakresie są ustalenia wywiedzione z dokumentów znajdujących się w aktach podatkowych, tj. przede wszystkim z wniosku o ogłoszenie upadłości, w którym Spółka przedstawiła liczne zobowiązania, w tym najstarsze – a wskazane przez organ odwoławczy. Nie jest przy tym podważana okoliczność, że zobowiązania te nie zostały uregulowane (wartość tych zobowiązań przekraczała 2 mln zł).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji, że wcześniej brak było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem Skarżący podejmował czynności zmierzające do poprawy finansowej Spółki. W dniu 14 kwietnia 2017 r. Spółka zaprzestała regulować trwale swoje zobowiązania. Okoliczność tę potwierdza sporządzony protokół NWZ Spółki z 30 listopada 2017 r., z którego wynika, że Walne Zgromadzenie pozostawiło zarządowi (a zatem skarżącemu) decyzję o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, po tym jak zapoznało się z sytuacją finansową Spółki. Zatem, jak trafnie zauważa WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nawet gdyby uznać twierdzenia Skarżącego za prawidłowe, wbrew liście wierzytelności złożonej do sądu upadłościowego oraz materiałowi zgromadzonemu w niniejszej sprawie, to najpóźniej w dacie odbycia tego Zgromadzenia Wspólników zaistniała przesłanka do ogłoszenia upadłości. Tymczasem wniosek nie został złożony w listopadzie 2017 r., a w styczniu 2018 r. Ponadto z protokołu NWZ wynika, że to nie wspólnicy zdecydowali o dalszym prowadzeniu przez Spółkę działalności, a sam Skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd powszechny nie przesądził o braku winy Skarżącego w niezłożeniu przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości. Postępowanie z wniosku o ogłoszenie upadłości zakończyło się oddaleniem tego wniosku postanowieniem Sądu Rejonowego w G., [...] z 17 maja 2018 r., z uwagi na brak majątku wystarczającego do pokrycia kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto wbrew twierdzeniom Skarżącego nie sposób twierdzić, że z postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] z 12 czerwca 2019 r., wydanym w sprawie oddalenia wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o pozbawienie Skarżącego prawa prowadzenia działalności gospodarczej (art. 273 u.p.u.), taki wniosek można wywieść. Wniosek ZUS został oddalony z powodu, że wnioskodawca nie wskazał daty, w jakiej wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony, nie zaś z powodu braku winy w niezgłoszeniu przez Skarżącego takiego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie pomiędzy stronami nie toczył się spór w zakresie wykładni przepisów art. 116 o.p., prezentowanej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt C-277/24 (Adjak). Okolicznościami spornymi natomiast pozostawały kwestie związane z bezskutecznością egzekucji wobec Spółki oraz określenie prawidłowej daty, w której należało zgłosić wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Te z kolei okoliczności zostały wyczerpująco przedstawione, zarówno w treści zaskarżonej decyzji, jak również w uzasadnieniu wyroku WSA. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe wywody, za nieusprawiedliwione uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120 i art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 w zw. z art. 194 § 1 o.p., polegające na nieuchyleniu decyzji Dyrektora i poprzedzającej jej decyzji Naczelnika.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
s. Krzysztof Przasnyski s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Anna Dalkowska