Wyrok NSA z dnia 31 lipca 2026, sygn. III FSK 549/25

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie odmowy udzielenia M. P. ulgi płatniczej w postaci rozłożenia na 60 równych rat zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2015-2021, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ją zaakceptował.

Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Za przyznaniem ulgi winien przemawiać ważny interes podatnika lub interes publiczny. Są to kryteria ustawowe, których wystąpienie w konkretnej sprawie umożliwia (nie zobowiązuje) organom podatkowym przyznanie wnioskowanej ulgi. W razie stwierdzenia przez organ podatkowy w postępowaniu, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny, traci sens ustalanie, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną.

Organ podatkowy każdorazowo winien zbadać, czy na podstawie zobiektywizowanych kryteriów danej sprawy, można uznać, że wystąpił ważny interes podatnika bądź interes publiczny, uprawniający organ do umorzenia zaległości podatkowych. W tym celu organ zobowiązany jest do dokonania wszechstronnej analizy akt sprawy w zakresie występowania bądź też braku ustawowych przesłanek do zastosowania ulgi w spłacie zaległości podatkowych, z zachowaniem wszelkich wymogów proceduralnych. Jednocześnie użycie w przywoływanym przepisie zwrotu "może" przesądza, że decyzja wydawana przez organ ma charakter uznaniowy, aczkolwiek z tym zastrzeżeniem, że nie może wykroczyć poza jego ramy i przybrać charakteru dowolności.

Organ, w pierwszej kolejności winien był zbadać przesłanki z art. 67a O.p., tj. ustalić, czy za udzieleniem ulgi stoi ważny interes podatnika lub interes publiczny. Przepis art. 67a § 1 O.p, ma w stosunku do przepisu art. 67b § 1 O.p. charakter ogólny, drugi zaś ma charakter szczególny w stosunku do przepisu art. 67a § 1 O.p. Z konstrukcji art. 67a § 1 O.p. można wnioskować, że nie jest możliwym udzielenie przedsiębiorcy wsparcia w ramach jednego z przeznaczeń wymienionych w art. 67b § 1 O.p., bez uprzedniego stwierdzenia, że zasadnym jest udzielenie ulgi w spłacie w jednej z form wskazanych w art. 67a § 1 O.p. Należy zatem przyjąć pogląd, że relacja pomiędzy przepisem art. 67a § 1 O.p. i przepisem art. 67b § 1 O.p. sprowadza się do następującej konstrukcji: finansowe wsparcie wskazane w przepisie art. 67b § 1 O.p., będzie mogło być danemu przedsiębiorcy udzielone dopiero wtedy, gdy organ rozpatrujący wniosek o udzielenie ulgi oceni, że jej udzielenie (w jednej z form określonych w art. 67a § 1 O.p.) jest uzasadnione wystąpieniem chociażby jednej z przesłanek zawartych w przepisie art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika, interes publiczny). Tym samym zatem w sytuacji, gdy zaistnieje któraś z przesłanek określonych w przepisie art. 67a § 1 O.p., to dopiero wówczas organ może przejść do drugiego etapu procedowania, tj. oceny spełniania przesłanek określonych przez ustawodawcę w przepisie art. 67b § 1 O.p. Przyjęty pogląd oznacza zatem, że w sytuacji, gdy organ podatkowy ustali, że w danej sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, tym samym nie jest konieczne analizowanie sprawy pod kątem dopuszczalności udzielenia wsparcia z uwagi na obowiązujące przepisy odnoszące się do tzw. pomocy publicznej.

Analizując niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia prawa sformułowane w skardze kasacyjnej, które w przeważającej mierze są powtórzeniem zarzutów zaprezentowanych przed Sądem pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że organ dopełnił wszystkie ciążące na nim obowiązki. Poczynił ustalenia faktyczne co do sytuacji majątkowej Skarżącej, należycie wyłożył pojęcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, a następnie ocenił przez pryzmat tych dwóch pojęć ustalony stan faktyczny. Słusznie organ przyjął, a zaakceptował to Sąd pierwszej instancji, że nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia ulgi. Stąd na uznanie nie zasługują zarzuty naruszenia prawa w zakresie art. 233 § 2 O.p., art. 122 O.p. i art. 187 § 1 O.p., jak również art. 67a § 1 O.p. i art. 67b § 1 O.p.

Dla powyższego nie bez znaczenia jest fakt, że skarżąca do wniosku o udzielenie ulgi nie dołączyła dokumentów potwierdzających twierdzenia wniosku. Skarżąca była wzywana do przedłożenia PIT za 2021 r., informacji o uzyskiwanych dochodach z działalności gospodarczej za okres od stycznia do listopada 2022 r., zestawienia i wysokości należności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, informacji o wysokości posiadanych zadłużeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zestawienia środków trwałych oraz złożenia stosownego formularza informacji dla osoby ubiegającej się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Nadto, organ zobowiązał skarżącą do przedstawienia informacji o ilości osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, informacji o źródłach i wysokości dochodów członków rodziny potwierdzonej stosownymi zaświadczeniami, kserokopii faktur dokumentujących wydatki stałe związane z utrzymaniem mieszkania, wskazania wysokości zadłużenia oraz informacji o posiadanych nieruchomościach. Po braku reakcji na powyższe, organ ponownie wezwał skarżąca do złożenia aktualnych informacji postanowieniem z 31 sierpnia 2023 r.

Słusznie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko, że organ umożliwił stronie przedstawienie jej sytuacji majątkowej dwukrotnie wzywając do przedstawienia stosownych danych. Przedstawione przez Skarżącą informacje zostały poddane analizie przez organ, który stwierdził, że skarżąca nie będzie w stanie wykonać zaproponowanego przez nią układu ratalnego. Stanowisko organu zostało poprzedzone rzetelną analizą przedstawionych przez skarżącą danych dotyczących jej majątku, dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości ciążących na skarżącej zobowiązań.

Nie można również zarzucić organowi, że pominął istotne okoliczności dla sprawy, w tym pogorszenie stanu zdrowia skarżącej i jej męża. Organ zaznaczył, że ten fakt pozwolił na oddanie w dzierżawę obiektu [...] i czerpanie z tego tytułu dodatkowych środków finansowych. Zgodzić się należy z ustaleniami organu, zaakceptowanymi przez Sąd pierwszej instancji, że stan zdrowia w tych okolicznościach nie stanowił nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej wystąpienie ważnego interesu podatnika w udzieleniu ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.

Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę, że argumentacja skarżącej dotycząca wypowiedzenia umowy kredytowej i postawienia w stan wymagalności całej kwoty kredytu, pojawiła się dopiero skardze. Trudno więc z tego tytułu czynić zarzut organowi. Nadmienić jednocześnie należy, że fakt zaciągnięcie kredytu przez Skarżącej nie oznacza, że należności wynikające z umowy kredytowej mają pierwszeństwo przed należnościami jednostki samorządu terytorialnego z tytułu podatku od nieruchomości. Stałoby to w sprzeczności z zasadą powszechności opodatkowania i równości obywateli wobec obowiązków publicznoprawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że organ spełnił obowiązek należytego zbadanie sytuacji majątkowej podatnika. Ponadto prawidłowo poddano ocenie sytuację finansową skarżącej nie tylko przez pryzmat ciążących na niej zobowiązań, ale również uwzględniając jej stan majątku. Zasadnie zostało wskazane, że wartość środków trwałych sięga 856.018 zł, wartość obiektu [...] stanowi 1.800.000 zł, Skarżąca dysponuje dwoma samochodami oraz Skarżąca i członkowie jej rodziny otrzymują dochód i rentę w kwocie 4.142 zł netto miesięcznie. Do tej kwoty doliczyć należy czynsz z tytułu dzierżawy obiektu [...] sięgający 5.000 zł miesięcznie, choć obecnie zajęty w egzekucji komorniczej.

Uwzględniając prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne przez organ co do sytuacji majątkowej skarżącej, a zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, jak również i przeanalizowanie ich przez pryzmat ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, na uwzględnienie nie zasługują zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej w zakresie naruszenia art. 67a § 1 O.p. i art. 67b § 1 O.p.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

sNSA Dominik Gajewski sNSA Stanisław Bogucki sNSA Wojciech Stachurski

-----------------------

2

7