Wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2025, sygn. III FSK 614/24

Sygnatura: III FSK 614/24
Data orzeczenia: 16 grudnia 2025
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)
Status: Prawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z 7 listopada 2022 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej A.B. jako osoby trzeciej (członka zarządu). Decyzję, wysłaną na adres zamieszkania, uznano za doręczoną w trybie podwójnego awizo 29 listopada 2022 r., mimo że Skarżący przebywał wówczas w areszcie śledczym. Skarżący wniósł odwołanie 9 stycznia 2023 r., dołączając wniosek o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu pierwotnie stwierdził uchybienie terminowi (postanowienie ostateczne z 21 marca 2023 r.), a następnie 23 marca 2023 r. odmówił przywrócenia terminu, uznając, że sam pobyt w areszcie nie wyłącza winy, a Skarżący nie powiadomił organu o zmianie adresu, łamiąc art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący…

zaskarżył to postanowienie do WSA, podnosząc, że o decyzji dowiedział się 5 stycznia 2023 r. podczas wizyty w urzędzie skarbowym, po odebraniu upomnienia 4 stycznia, a wcześniej po wyjściu z aresztu (6 grudnia 2022 r.) sprawdził skrzynkę i nie znalazł żadnej korespondencji. WSA oddalił skargę, więc Skarżący wniósł skargę kasacyjną do NSA. Skarżący domagał się uchylenia postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, argumentując, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, ponieważ w okresie doręczenia decyzji przebywał w areszcie śledczym i nie miał możliwości zapoznania się z przesyłką. Po zwolnieniu nie miał wiedzy o decyzji, gdyż w skrzynce pocztowej nie było awizo ani korespondencji, a o sprawie dowiedział się przypadkowo po otrzymaniu upomnienia. Twierdził, że okoliczności te uprawdopodobniają brak winy i złożył wniosek o przywrócenie terminu w przewidzianym prawem czasie. WSA oddalił skargę, uznając, że kwestia doręczenia była już przesądzona odrębnym prawomocnym postanowieniem i że nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przywrócenie terminu. Sąd ocenił, że Skarżący, wiedząc o toczącym się postępowaniu i wcześniej odbierając pisma, powinien był powiadomić organ o zmianie adresu; sam pobyt w areszcie nie stanowi okoliczności wyłączającej winę. NSA uchylił wyrok WSA i zaskarżone postanowienie. Zgodził się, że w postępowaniu o przywrócenie terminu nie można badać prawidłowości doręczenia, jednak stwierdził, że organy błędnie oceniły brak winy. NSA podkreślił, że uprawdopodobnienie wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności, a pominięcie twierdzeń Skarżącego o braku korespondencji po wyjściu z aresztu i poznaniu decyzji późno narusza art. 162 § 1 O.p. Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

jeszcze 241 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant asystent sędziego Aleksandra Borowiec-Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 456/23 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 marca 2023 r., nr 0201-IEW2.4123.28.2023 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla w całości postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 marca 2023 r., nr 0201-IEW2.4123.28.2023, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz A. B. kwotę 1157 (słownie: tysiąc sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 456/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A.B. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Organ" lub "DIAS") z 23 marca 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Decyzją z dnia 7 listopada 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. (dalej: "NUS") orzekł o orzeczeniu odpowiedzialności podatkowej Skarżącego. Decyzja została uznana za doręczoną Skarżącemu w trybie art. 150 § 1 pkt 1 w związku z § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: "O.p."), w dniu 29 listopada 2022 r.

Pismem z 9 stycznia 2023 r. Strona wniosła odwołanie od decyzji NUS wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2023 r. Organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest ostateczne i prawomocne. Następnie postanowieniem z dnia 23 marca 2023 r. Organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ uznał, że Skarżący nie uchybił terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku, lecz nie wykazał przesłanek o których mowa w art. 162 O.p., albowiem sam fakt przebywania w areszcie śledczym nie oznacza, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ wskazał, na brak zastosowania się przez Stronę do treści art. 146 § 1 O.p., który nakazuje stronie postępowania zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. W postanowieniu poinformowano również o treści przepisu art. 146 § 2 tej ustawy, wprowadzającego konsekwencję za niedopełnienie powyższego obowiązku, a mianowicie uznanie pisma za doręczone pod dotychczasowym adresem.

Pismem z 8 maja 2023 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Organu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał, iż rozstrzyganie o prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu w ramach postępowania dotyczącego przywrócenia terminu było zbyt daleko idące w sytuacji, gdy Strona nie podjęła polemiki z wydanym w tym zakresie postanowieniem w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu nie podlega badaniu prawidłowość doręczenia decyzji, to bowiem było przedmiotem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Skład orzekający Sądu I instancji wskazał, iż przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Takie rozumienie pojęcia winy w uchybieniu terminu prawidłowo przyjął także DIAS w zaskarżonym postanowieniu. Nie można się zgodzić ze Skarżącym, że art. 146 O.p. stanowi jedynie o konieczności zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania. Zważywszy bowiem na sposób doręczenia korespondencji osobom fizycznym, wskazany w art. 148 § 1 O.p., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju, niewątpliwie koniecznym jest zawiadomienie organu również o adresie do doręczeń w kraju. Z akt sprawy wynika, że Skarżącemu, zanim jeszcze doszło do jego tymczasowego aresztowania, doręczono skutecznie postanowienie o wszczęciu postępowania, postanowienie wyznaczające termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jak i postanowienie w sprawie przedłużenia terminu do załatwienia sprawy, co oznacza, że Strona powinna się spodziewać wydania i doręczenia w najbliższym czasie przez NUS decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności. W tych okolicznościach nie można podzielić zapatrywań Skarżącego, że pobyt w areszcie wyłączał jego winę w uchybieniu terminu.

Sąd I instancji wskazał również, że art. 146 O.p. stanowi jedynie o konieczności zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania. Zważywszy bowiem na sposób doręczenia korespondencji osobom fizycznym, wskazany w art. 148 § 1 O.p., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju, niewątpliwie koniecznym jest zawiadomienie organu również o adresie do doręczeń w kraju. Z akt sprawy wynika, że Skarżącemu, zanim jeszcze doszło do jego tymczasowego aresztowania, doręczono skutecznie postanowienie o wszczęciu postępowania, postanowienie wyznaczające termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jak i postanowienie w sprawie przedłużenia terminu do załatwienia sprawy, co oznacza, że Strona powinna się spodziewać wydania i doręczenia w najbliższym czasie przez NUS decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności. W tych okolicznościach WSA stwierdził, że nie można podzielić zapatrywań Skarżącego, że pobyt w areszcie wyłączał jego winę w uchybieniu terminu.

Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając orzeczeniu:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, poprzez ich nie zastosowanie, co doprowadziło do nieuwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, a następnie spowodowało nieuchylenie postanowienia w całości, pomimo wystąpienia istotnych przesłanek naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia innych przepisów, które również miały istotny wpływ na wynik sprawy,

b. art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne zastosowanie podczas gdy skarga winna była skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia,

c. art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., w związku z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327, dalej: "ustawa o COVID"), poprzez niepełne niezastosowanie i nie zwrócenie uwagi, że organy podatkowe naruszyły w swoim postępowaniu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organy podatkowe w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę terminów miały obowiązek zawiadomienia o przekroczeniu terminu i w tym zawiadomieniu miały obowiązek wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywróceniu terminu, a tego nie uczyniły, czym naruszyły uprawnienia procesowe Skarżącego a tym samym zrealizował się obowiązek WSA co do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia,

d. pośrednio, poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię, naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej, a to poprzez nieuznanie przez Sąd I Instancji, że organ podatkowy naruszył przepisy proceduralne, co miało istotny wpływ na wynika sprawy:

1) art. 121 ust. 1 O.p., poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych i uznanie, że osoba aresztowana ma obowiązek powiadamiać organy podatkowe o fakcie aresztowania,

2) art. 122 i 191 O.p., poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez brak swobodnej oceny dowodów, a następnie postawienie zarzutu Stronie, że nie udowodniła przesłanki, która by to uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi na złożenie odwołania nie nastąpiło z winy Skarżącego,

3) art. 146 O.p., poprzez jego błędną wykładnię oraz błędne zastosowanie poprzez uznanie, że Skarżący zawinionym działaniem nie poinformował Organu prowadzącego postępowanie o zmianie adresu, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

4) art. 162 § 1 O.p. przez odmowę zastosowania, podczas gdy Skarżący nie ponosił winy i uprawdopodobnił tę okoliczność dokumentem z aresztu, w nie złożeniu odwołania w terminie.

5) art. 2a O.p. poprzez odmowę zastosowania wykładni przepisów prawa podatkowego które nie są jednoznaczne w sposób korzystny dla podatnika - in dublo pro tributario.

6) art. 220 § 1 Ordynacji podatkowej przez nierozpatrzenie wniesionego przez Skarżącego odwołania, mimo iż odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie 14 dni od dnia doręczenia Skarżącemu, jako stronie, decyzji, bowiem termin do wniesienia odwołania nie zaczął biec aż do dnia w którym to dopiero dniu decyzja została skutecznie doręczona Skarżącemu, w taki sposób, że Strona osobiście ją odebrała w Urzędzie Skarbowym.

7) art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącego, podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ustawowym terminie (w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi) i jednocześnie z wniesieniem podania Skarżący dopełnił czynności, dla której termin był określony, tj. wniósł odwołanie, zatem organ powinien był przywrócić termin do wniesienia odwołania,

8) art. 217 § 2, art. 210 § 4 w związku z art. 219 oraz art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego postanowienia, w tym brak odniesienia się do wniosku pozwanego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wszelkich okoliczności wskazanych w tym wniosku, brak wskazania dowodów, którym organ dał wiarę oraz przytoczenia stosownych przepisów prawa, co skutkowało naruszeniem zasady informowania oraz zaufania obywateli do organów Państwa,

9) art. 121 § 1 i 2, art. 120 oraz 124 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów Państwa w szczególności poprzez brak rzetelnej i wnikliwej oceny materiału zgromadzonego w sprawie, a ponadto brak wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, po to, by w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez Skarżącego decyzji bez stosowania środków przymusu,

10) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w kontekście oceny występowania w rozpoznawanym przypadku przesłanek warunkujących prawidłowe, a zatem i skuteczne doręczenie decyzji stronie oraz przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o których mowa w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącego i pracownika Poczty Polskiej, wskutek czego błędnie ustalono, że decyzja została doręczona Stronie skutecznie poprzez podwójne awizo oraz iż nie zachodzą podstawy do przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania,

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. prawa pocztowego i art. 150 § 2 in fine O.p., w zakresie w jakim uznano przesyłkę skierowaną do Skarżącego za skutecznie doręczoną, podczas gdy na druku zwrotnego poświadczenia odbioru pracownik poczty nie wskazał miejsca, w którym pozostawił awizo, co czyni doręczenie nieskutecznym a przez to decyzja nie weszła w ogóle do obrotu prawnego. Dodatkowo na zwrotce nie wskazano czytelnie gdzie przesyłka jest do odbioru.

W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a w przypadku ustalenia, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w trybie art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącego od Organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od Organu na rzecz Skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw, zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu zwrotu kosztów postępowania, tj. kosztów zastępstwa według norm przepisanych, oświadczył nadto, że Organ nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera częściowo usprawiedliwione podstawy, dlatego podlegała uwzględnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych zarzutów, które odnoszą się do kwestionowania doręczenia decyzji Skarżącemu. Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W ramach tej regulacji następuje więc stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a zatem kwestie dotyczące doręczenia decyzji powinny być podnoszone w tym postępowania, które dotyczy stwierdzenia uchybienia terminowi, gdyż rzutują w sposób bezpośredni na ocenę ewentualnego uchybienia w tym względzie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że materia dotycząca prawidłowości doręczenia jest badana w wymienionym postępowaniu. W wyroku z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 1481/23 stwierdzono, że podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. Dlatego też należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w wyroku z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1259/23, gdzie uznano, że kwestionowanie faktu prawidłowego doręczenia decyzji w ramach sprawy z wniosku o przywrócenie terminu pozostaje w sprzeczności z istotą tego środka prawnego. Powyższe kwestie pozostają rozbieżne, nie mogąc zachodzić łącznie w odniesieniu do jednego stanu faktycznego. Przyjęcie oceny o nieskuteczności doręczenia niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu.

Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zauważa więc, że trafnie uznał w tym względzie Sąd I instancji, iż postanowieniem z dnia 21 marca 2023 r. DIAS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest ostateczne i prawomocne. Skoro zatem postanowienie z dnia 21 marca 2023 r. w którym DIAS, stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest ostateczne i prawomocne, to w badanej sprawie nie mogą być oceniane kwestie dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji.

Nie sposób więc podzielić zarówno zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, w których Skarżący podnosi materie dotyczące doręczenia decyzji.

Chybiony jest także zarzut odnoszący się do naruszenia art. 2a O.p. Trzeba bowiem nadmienić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, iż zasada in dubio pro tributario jest jedną z dyrektyw wykładni prawa i ma zastosowanie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów (językowego, systemowego, funkcjonalnego) nie daje zadowalających rezultatów (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1373/22). Taka określona sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., w związku z art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID". Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 15 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID ustawodawca wskazuje na przypadek stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego określonych terminów. Oceniane w niniejszej sprawie czynności zostały dokonane po zakończeniu stanu epidemii ogłoszonego w powodu COVID-19.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę zastosowania. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wynikający z tego unormowania wymóg przywrócenia terminu jest uzależniony od złożenia wniosku o jego przywrócenie, w którym zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kluczowe zatem dla zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest tak określone uprawdopodobnienie. Skoro ustawodawca posługuje się ogólnym sformułowaniem dotyczącym winy w odniesieniu do uchybienia terminu, przyjąć należy, że chodzi o każdą postać tej winy, także wówczas, gdy chodzi o kwalifikowanie w tym zakresie lekkiego niedbalstwa rozumianego jako niedołożenie należytej staranności. Ponadto przyjęty ustawowy sposób sformułowania oznacza konieczność uwzględnienia całokształtu okoliczności stanowiących podstawę do oceny zaistnienia winy, bądź jej braku w uchybieniu terminu, co podkreśla się także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w wyroku z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 895/23, że rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, organ powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe organ, mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw poprzez uniemożliwianie złożenia odwołania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ocenie zastosowania art. 162 § 1 O.p., znaczenie powinna mieć zatem także kwestia pewnego wypośrodkowania w ocenie okoliczności stanowiących podstawę oceny wniosku o przywrócenie terminu z uwzględnieniem stanowiska dotyczącego zapewnienia stronie drogi do obrony jej praw, które może zrealizować poprze złożenie odwołania.

Trzeba jednocześnie podkreślić, że w ramach tej instytucji normodawca posługuje się konstrukcją uprawdopodobnienia, co powoduje określone konsekwencje dla oceny sytuacji, na co również zwrócono uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku tego Sądu z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 39/25, stwierdzono więc, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. To środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co oznacza, że uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie.

Uwzględniając powyższe godzi się nadmienić, że WSA prawidłowo uznał, iż przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc jednakże pod uwagę całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy, należało uznać, że niewłaściwa była ocena co do tego, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona. Godzi się bowiem raz jeszcze stwierdzić, że przy ocenie zaistnienia instytucji z art. 162 § 1 O.p. trzeba uwzględnić po pierwsze całokształt okoliczności, a po drugie także kwestię uprawdopodobnienia, a zatem środka, który daje prawdopodobieństwo (wiarygodność) o danym fakcie. W tym względzie uszła uwadze Sądowi I instancji, kwestia podnoszona przez Skarżącego, który po wyjściu z Zakładu Karnego w C., z którego został zwolniony 6 grudnia 2022 r., podnosi, że nie miał informacji o przesyłce. Skarżący w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podaje, że po zwolnieniu z tego zakładu karnego ,,w pierwszej kolejności sprawdził skrzynkę pocztową, która nie zawierała żadnej korespondencji, ani powiadomień o próbach jakichkolwiek doręczeń. Również jego partnerka potwierdziła, że w czasie jego nieobecności w skrzynce pocztowej nie było ani korespondencji do Skarżącego ani też żadnych zawiadomień o próbach doręczenia’’. Ponadto Skarżący oświadczył, że z decyzją zapoznał się 5 stycznia 2023 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w O. Miało to miejsce po tym, jak 4 stycznia 2023 r. odebrał awizowaną korespondencję od ww. organu, dotyczącą upomnienia odnośnie należności objętej ww. decyzją.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając zatem sposób rozumienia art. 162 § 1 O.p., zgodnie z którym trzeba uwzględnić całokształt okoliczności dotyczących braku winy w uchybieniu terminu, nie sposób pominąć tej kwestii przy ocenie uprawdopodobnienia. Godzi się przy tym nadmienić, że materia ta nie dotyczy oceny prawidłowości doręczenia decyzji, gdyż, nie może być przedmiotem badania w rozpoznawanej sprawie, lecz zakresu okoliczności, które należy brać pod uwagę przy ocenie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność naruszenia art. 162 § 1 O.p., jak również art. 122 O.p. i art. 191 O.p., w którym Skarżący odnosi się do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy Skarżącego.

W oparciu o powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz kwestionowaną decyzję. W toku ponownego postępowania organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną dokonaną w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a.

SNSA Paweł Borszowski SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski

jeszcze 2196 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo