Wyrok NSA z dnia 02 września 2025, sygn. III FSK 638/24

W ocenie Sądu I instancji prawidłowość dokonanego doręczenia zastępczego nie budzi wątpliwości. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, która zawierała zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie z 14 marca 2023 r. wynika, że 16 marca 2023 r. z powodu niemożności jej doręczenia adresatowi lub dorosłemu domownikowi (który podjął się oddania pisma adresatowi), przesyłkę pozostawiono do dyspozycji Skarżącego w agencji pocztowej, na okres 14 dni. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 24 marca 2023 r. a następnie zwrócono do nadawcy w dniu 3 kwietnia 2023 r.

Mając na uwadze powyższe WSA przyznał rację Organowi, który wskazał, iż termin do złożenia zażalenia rozpoczął swój bieg 31 marca 2023 r. - tj. od dnia następnego po dniu, w którym nastąpiło skuteczne doręczenie stronie postanowienia organu egzekucyjnego. Natomiast ostatnim dniem do złożenia środka zaskarżenia w postaci zażalenia był 6 kwietnia 2023 r.

Tym samym prawidłowo uznał, że zażalenia nadane w dniu 11 kwietnia 2023 r. jest wniesione z uchybieniem terminu.

Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w zakresie punktu 1, tj. oddalenia skargi, zarzucając orzeczeniu:

a) naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w okolicznościach, które doprowadziły do pozbawienia Skarżącego możliwości obrony jego praw, w szczególności poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu i zajęcia stanowiska przed Sądem, a także poprzez zastosowane przez Sąd terminy zawiadomień - pozbawienie możliwości kontaktu z pełnomocnikiem, co miało wpływ na wynik sprawy.

b) naruszenie przepisów postępowania art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 7a k.p.a., 57 § 1 k.p.a., 134 k.p.a., 144 k.p.a., 80 k.p.a., 73 k.p.a., a w zw. z art., 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się do części zarzutów podniesionych w skardze, ocenę dowodów sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego oraz uchybienie zasadzie wyjaśniania wątpliwości na korzyść strony.

W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Skarżącemu (wraz z oświadczeniem, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części oraz o przeprowadzenie rozprawy.

W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, iż chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, mianowicie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ramach którego Skarżący podnosi, że został pozbawiony możliwości obrony jego praw, w szczególności poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu i zajęcia stanowiska przed Sądem, a także poprzez zastosowane przez Sąd terminy zawiadomień - pozbawienie możliwości kontaktu z pełnomocnikiem, co miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z powołanym przez Skarżącego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Mając na uwadze powyższe oraz stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, wprost z cytowanego przepisu wynika, iż tak określona sprawa była przedmiotem postępowania mieszczącego się w ramach art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i uzasadniała zastosowanie tego trybu. Ponadto wskazać należy, iż pełnomocnik Skarżącego był prawidłowo zawiadomiony o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym (k. 20, 21). Dodatkowo Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zajął stanowisko w sprawie przed wyznaczonym posiedzeniem niejawnym. Dodać również należy, iż przed wyznaczonym terminem, na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego, strona skarżąca przeglądała akta sprawy (k. 24, 25).

Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 7a k.p.a., 57 § 1 k.p.a., 134 k.p.a., 144 k.p.a., 80 k.p.a., 73 k.p.a., a w zw. z art., 18 u.p.e.a., w którym Skarżący podnosi brak odniesienia się do części zarzutów podniesionych w skardze, ocenę dowodów sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego oraz uchybienie zasadzie wyjaśniania wątpliwości na korzyść strony.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela wywody Sądu I instancji, który uznał w niniejszej sprawie prawidłowość zastosowania art. 44 k.p.a. wskazując, iż: przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Co ważne, domniemanie prawne, o jakim mowa w art. 44 § 4 k.p.a., rodzi wyłącznie prawidłowo dokonane doręczenie zastępcze. W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego "awizo".

Ponieważ Skarżący nie odebrał korespondencji przez okres 14 dni od pierwszego awizo, doręczenie postanowienia z 14 marca 2023 r. nastąpiło w sposób określony w art. 44 k.p.a. w dniu 30 marca 2023 r., tj. z upływem ostatniego dnia tego 14 - dniowego okresu.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy 16 marca 2023 r. z powodu niemożności doręczenia, przesyłkę pozostawiono do dyspozycji Skarżącego w agencji pocztowej, na okres 14 dni. O powyższym fakcie Skarżący został poinformowany w pozostawionych awizach z 16 marca 2023 r. oraz z 24 marca 2023 r. Ponieważ Skarżący nie odebrał korespondencji przez okres 14 dni, od pierwszego awizo, doręczenie postanowienia z 14 marca 2023 r. nastąpiło w sposób określony w art. 44 k.p.a. Organ słusznie podkreślił, że termin na wniesienie zażalenia na postanowienie z dnia 14 marca 2023 r. zakończył się w dniu 6 kwietnia 2023 r. Natomiast Skarżący zażalenie na postanowienie z 14 marca 2023 r. wniósł 11 kwietnia 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela twierdzeń Skarżącego, iż przesyłka została doręczona 4 kwietnia 2023 r., na co wskazuje treść internetowego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej.

Podzielić należy bowiem stanowisko WSA, iż pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Prawidłowość dokonanego doręczenia zastępczego nie budzi wątpliwości, organ zaś nie może pominąć okoliczności, które wynikają z dokumentu urzędowego, jeżeli są one istotne w sprawie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.

Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski (spr.) Krzysztof Przasnyski