Ponadto Skarżąca wniosła o:
1) skierowanie sprawy do składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego celem wydania uchwały dla ustalenia czy Wojewódzki Sąd Administracyjny niezależnie od granic danej skargi administracyjnej ma kompetencję zbadać z urzędu prawo materialne co do przedmiotu wyłączonego na mocy ustawy z egzekucji administracyjnej, dla usunięcia bezprawności prowadzonej egzekucji, w świetle normy z art. 135 p.p.s.a.;
2) o uchylenie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z 16 czerwca 2023 roku w przedmiocie skarg i wniosków co do czynności egzekucyjnej;
3) o uchylenie czynności egzekucyjnej w przedmiocie zajęcia wierzytelności skarżącej (świadczenia pomocowego z Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy), podjętej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. i umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie,
względnie zaś
4) o zobowiązanie właściwego organu do wydania postanowienia w przedmiocie uchylenia bezprawnej czynności egzekucyjnej i umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie (zobowiązanie do rozpoznania wniosku o zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji, a względnie rozpoznania żądania wyłączenia wierzytelności spod egzekucji);
5) o skierowanie na podstawie art. 155 p.p.s.a. powiadomienia do właściwych organów o naruszeniu przez nich art. 13 ust. 1d u.p.u., poprzez skierowanie egzekucji do majątku wyłączonego spod niej na mocy ustawy;
6) o wydanie innych odpowiednich zarządzeń lub zobowiązań w celu usunięcia wspomnianego naruszenia prawa, tj. myśl art. 135 p.p.s.a;
7) o nałożenie na Organ obowiązku zwrotu na rzecz Skarżącej bezzasadnie wyegzekwowanych od niej środków pieniężnych w łącznej wysokości 470 152,74 zł, wraz z odsetkami;
8) o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. potwierdzeń przelewów ze Starostwa Powiatowego tytułem zwrotu zajęcia egzekucyjnego na łączną kwotę 14 216,03 zł, celem wykazania uznania przez organ że egzekucji ze świadczenia pomocowego prowadzić nie mógł.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma wymieniona druga sytuacja oddalenia skargi kasacyjnej, gdyż zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Podkreślić należy także związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zatem wskazanie przez Skarżącą konkretnych naruszeń objętych podstawami w ramach prawa materialnego i procesowego wyznacza granice kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego punktu widzenia należy podkreślić, że przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej dotyczy postanowienia Organu z dnia 18 sierpnia 2023 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. z 16 czerwca 2023 r., w którym organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.
Trzeba w związku z tym nadmienić, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Przy czym podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Na podstawie tej regulacji normodawca wprowadził uprawnienie dla zobowiązanego do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, formułując podstawy tego środka prawnego. Jednocześnie, co należy podkreślić, z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Stosownie do tego unormowania ustawodawca wskazał zatem termin na wniesienie skargi na czynność egzekucyjną, który liczony jest od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, a zatem termin na realizację wymienionego uprawnienia zobowiązanego.
Uwzględniając powyższe, godzi się zatem zauważyć, że prawidłowa była ocena Sądu I instancji, sprowadzająca się do stwierdzenia, że skarga wniesiona 22 marca 2023 r. została złożona po upływie terminu zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a, gdyż odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu zostały doręczone na adres Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a., co nastąpiło 14 lutego 2023 r. Stąd też złożenie tej skargi 22 marca 2023 r. nastąpiło po terminie ustawowym wynikającym z art. 54 § 3 p.p.s.a. Z tego punktu widzenia kwestie odnoszące się do uchybienia terminu a wraz z tym stwierdzenie WSA, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zostały prawidłowo ocenione przez Sąd I instancji i uzasadniały przyjęty kierunek rozstrzygnięcia.
Jednakże nie sposób zgodzić się z zaprezentowanym przez Sąd I instancji stanowiskiem odnoszącym się do wielości wniosków i żądań Skarżącej zawartych w pismach z 22 marca 2023 r., 29 marca 2023 r. i 31 marca 2023 r. Trzeba bowiem zauważyć, że w piśmie z 22 marca 2023 r. odniesiono się do kwestii zajęcia komorniczego kwoty, z kolei w piśmie z 29 marca 2023 r. jednoznacznie wskazano, że pismo złożone 22 marca 2023 r. jest wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia środków należnych od Starosty C. Natomiast w piśmie z 31 marca 2023 r. wniesiono o zwrot środków przekazanych do urzędu przez Starostę C. na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, zaś w piśmie z 11 kwietnia 2023 r. ustanowiony pełnomocnik stwierdził, że "stanowisko podatnika jest jednoznaczne i korespondencja zgłaszana wcześniej winna być traktowana jako wniosek o zwolnienie z zajęcia wierzytelności wynikających z umów z 19 stycznia i marca 2023r. zawartych przez podatnika ze Starostwem Powiatowym w C.". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w piśmie z 11 kwietnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącej wskazał na stanowisko sformułowane wcześniej przez Skarżącą.
Należy także dodać, że w wyniku skierowanego wezwania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z 9 maja 2023 r., w piśmie z 6 czerwca 2023 r. pełnomocnik wskazał, że "aktualnie podatnik żąda :
-uchylenia dokonanych czynności zajęcia wierzytelności określonej w art. 13 ustawy o z 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy jako świadczenie pomocowe i
-zwrotu wyegzekwowanych kwot.
Pismo podatnika stanowi skargę w rozumieniu art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako, że czynność została dokonana z naruszeniem prawa". W związku zatem z wymienionym pismem pełnomocnika organ prowadził postępowanie, które doprowadziło do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli sądowoadministracyjnej na tym etapie zauważa, że WSA powinien uwzględnić konsekwencje art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Zgodnie zatem z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Godzi się więc dodać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto sposób rozumienia tej regulacji w odniesieniu do granic orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny. W wyroku NSA z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1559/24 przyjęto, iż jeśli chodzi o granice orzekania wojewódzkiego sądu administracyjnego, należy mieć na uwadze, że sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jedynie art. 57a). Oznacza to, że sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego oraz innych aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, w jej całokształcie, a zatem poprawności jurydycznej tak z punku widzenia procesowego, jak i materialnoprawnego. Trzeba w związku z tym zauważyć, że stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kluczowe w tym względzie staje się zatem stwierdzenie odnoszące się do podejmowania czynności w oparciu o kryterium niezbędności do końcowego załatwienia sprawy. Z tego punktu widzenia zaakcentowania wymaga także podnoszony w zarzutach skargi kasacyjnej art. 141 § 4 p.p.s.a., gdzie jako jeden z elementów ustawodawca wymienia określenie podstawy prawnej oraz jej wyjaśnienie, co należało odnieść do całokształtu rozpoznawanej sprawy.
Uwzględniając powyższe należy nadmienić, że z uwagi na podnoszone przez Skarżąca w wymienionych wcześniej pismach wnioski, t.j. z 22 marca 2023 r., 29 marca 2023 r. i 31 marca 2023 r., a także w piśmie pełnomocnika Skarżącej z 11 kwietnia 2023 r., organy powinny uwzględnić w prowadzonym postępowaniu formułowane na wcześniejszych etapach wnioski i przeprowadzić w dalszym zakresie postępowanie z uwzględnieniem ich całokształtu, co powinien wskazać Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Należy jednakże zauważyć, że to uchybienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma wpływu na przyjęty kierunek rozstrzygnięcia, który dotyczył oceny przez ten Sąd postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Oceniając zatem rozstrzygnięcie Sądu I instancji, z punktu widzenia tak zakreślonego przedmiotu tej sprawy, należy uznać, że chybione są pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Nie sposób więc uwzględnić zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdzie Skarżąca podnosi prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa, co ma prowadzić do nieważności całego postępowania. Trzeba bowiem nadmienić, że regulacja art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi się wprost do konkretnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, a zatem jak rozpoznawanej sprawie postanowienia o określonym już przedmiocie. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 138 p.p.s.a., który wymienia, jakie elementy ma zawierać sentencja wyroku, gdyż Sąd I instancji wskazał jednoznacznie zindywidualizowane elementy tej sentencji odnoszące się do tej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Należy bowiem zauważyć, że kontrola wyroku WSA dotyczyła postanowienia, którego przedmiotem było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Dlatego też, z uwagi na tak zakreślony przedmiot rozpoznawanej sprawy zarówno Organ, jak i Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. nie badał merytorycznie skargi na czynność egzekucyjną stosownie do art. 54 u.p.e.a., gdyż rozstrzygniecie dotyczyło uchybienia terminu do jej wniesienia na podstawie art. 54 § 3 tej ustawy.
Dlatego też nie sposób uznać zasadności zarzutów naruszenia art. 13 ust. 1d ustawy z 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdzie Skarżąca podnosi brak umorzenia z urzędu postępowania wskazując, iż egzekucja była niedopuszczalna ze względu na normy prawa materialnego, jak również zarzut naruszenia art. 54b § 1 u.p.e.a., gdzie Skarżąca podnosi brak uchylenia z urzędu czynności egzekucyjnej w zakresie zajęcia wierzytelności ze świadczenia pomocowego mimo, iż w jej ocenie wierzytelność zajęto z naruszeniem art. 13 ust. 1d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Z uwagi na zakreślony przedmiot rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, chybione są także pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Nie sposób zatem uwzględnić zarzutu odnoszącego się do naruszenia poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 38 u.p.e.a., a także art. 13 u.p.e.a., jak i art. 29 § 1 w zw. z art. 59 § 1 u.p.e.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 36 § 3 i § 4 w zw. z art. 54 § 3, art. 32 u.p.e.a. oraz art. 44 k.p.a. Trzeba bowiem ponownie zauważyć, że trafnie przyjął WSA, iż skarga wniesiona 22 marca 2023 r. została złożona po upływie terminu zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a, gdyż odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu zostały doręczone na adres Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a., co nastąpiło 14 lutego 2023 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności pozostałych wniosków sformułowanych w skardze kasacyjnej. Należy przy tym nadmienić, że odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. potwierdzeń przelewów ze Starostwa Powiatowego tytułem zwrotu zajęcia egzekucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wnioskowane przeprowadzenie dowodu z dokumentu nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie i nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia dowodu uzupełniającego zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał także zasadności wniosku o skierowanie sprawy do składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego celem wydania uchwały.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Paweł Borszowski (spr.) Jolanta Sokołowska Agnieszka Olesińska