W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz Organu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kluczowa dla oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej staje się treść art. 110u § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Biorąc pod uwagę kształt tego unormowania wskazać należy, że ustawodawca wprowadził uprawnienie do wniesienia zarzutów ograniczone terminem, tj. 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartość nieruchomości.
Trzeba przy tym zauważyć, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III FSK 923/23, analizując tę regulację, przyjęto, że brzmienie art. 110u § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że 14-dniowy termin na złożenie zarzutów do czynności opisu i szacowania wartości nieruchomości powinien być liczony od dnia ukończenia tej czynności, którym jest dzień sporządzenia protokołu opisu i szacowania wartości nieruchomości, a nie dzień jego doręczenia uczestnikom postępowania egzekucyjnego. Regulacja zawarta w art. 110u § 1 u.p.e.a. ma charakter szczególny i w tym zakresie wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. dotyczących zasad wnoszenia takich środków zaskarżenia, jak odwołanie od decyzji (art. 129 k.p.a.), czy też zażalenia na postanowienie (art. 141 k.p.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie reguł językowej wykładni wymienionej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że 14-dniowy termin na wniesienie zarzutów do czynności opisu i szacowania wartości nieruchomości powinien być liczony od dnia ukończenia tej czynności, którym jest dzień sporządzenia protokołu opisu i szacowania wartości nieruchomości, a nie dzień jego doręczenia uczestnikom postępowania egzekucyjnego.
Godzi się przy tym zauważyć, że również kwestia konstytucyjności badanej regulacji była poddana ocenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1830/21, gdzie uznano, iż przepis ten odpowiada obecnie wzorcom konstytucyjnym. Ewentualną niezgodność z Konstytucją RP art. 110u § 1 u.p.e.a. można by ewentualnie rozważać, gdyby czynność opisu i oszacowanie nie została zakończona w wyznaczonym terminie, zaś o nowym terminie strony nie zostały powiadomione. Przepis ten nie zawiera bowiem regulacji, jaka znajduje się w zdaniu drugim art. 950 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 185 ze zm.).
Uwzględniając niebudzącą wątpliwości treść art. 110 u § 1 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego jest chybiony, gdyż ustawowo określony termin do wniesienia zarzutów biegnie od zakończenia opisu, a nie od daty doręczenia protokołu zobowiązanemu. Należy przy tym zauważyć, że trafnie w tym względzie wskazał WSA, iż Skarżący został poinformowany przez organ egzekucyjny o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości dnia 8 listopada 2022 r. Tego dnia bowiem, Skarżący otrzymał pismo z 21 października 2022 r., w którym organ zawiadomił stronę o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Początek tego terminu organ egzekucyjny wyznaczył na dzień 6 grudnia 2022 r., a jego zakończenie na dzień 31 stycznia 2023 r. W treści tego zawiadomienia zawarte zostało pouczenie, iż zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wniesione przez uczestników postępowania, którym również jest Skarżący, w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podatnik potwierdził otrzymanie niniejszego pisma, zawierającego pouczenie, własnoręcznym podpisem złożonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki.
W konsekwencji prawidłowe jest stwierdzenie Sądu I instancji, że opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości zakończył się dnia 31 stycznia 2023 r., gdy organ egzekucyjny sporządził protokół z tych czynności. Zatem, z powyższego wynika, iż termin na wniesienie zarzutów zaczął biec od następnego dnia po zakończeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. od dnia 1 lutego 2023 r. a zakończył się dnia 14 lutego 2023 r. Jeżeli zatem termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął dnia 14 lutego 2023 r., to zarzuty złożone w dniu 10 marca 2023 r., zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.
Uwzględniając powyższe, nie sposób więc podzielić zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Przedmiotowe postanowienie nie zostało wydane na podstawie przepisu, który jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP.
Chybiony jest również zarzut naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 w odniesieniu do art. 8, 9, 10 k.p.a. w zw. z art. 110 u § 1 u.p.e.a., gdzie Skarżący podnosi naruszenie tych przepisów polegające na niepoinformowaniu Skarżącego i niepouczeniu o przysługujących mu prawach w odpowiednim dla skorzystania z tych praw terminie, naruszając wymienione w tym zarzucie zasady prowadzenia postępowania. Przeczy to zgromadzonemu materiałowi dowodowemu na co wskazał także WSA. Należy bowiem ponownie zauważyć, że w piśmie organu z 21 października 2022 r. zawarte zostało pouczenie, iż zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wniesione przez uczestników postępowania, którym również jest Skarżący, w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W piśmie tym wyznaczono początek tego terminu na dzień 6 grudnia 2022 r., a jego zakończenie na dzień 31 stycznia 2023 r.
Nietrafny jest w konsekwencji również zarzut odnoszący się do konstytucyjności przedmiotowej regulacji. Przepis art. 110u § 1 u.p.e.a. odpowiada bowiem wzorcom konstytucyjnym.
W związku z powyższym, stwierdzając, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie okazały się trafne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną tę oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Jacek Pruszyński Paweł Borszowski (spr.) Anna Sokołowska