Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 29 stycznia 2025 r., I SA/Gd 749/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. T. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 14 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej.
2. Jak wynika z uzasadnienia, wnioskiem z 11 stycznia 2024 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Słupska o umorzenie zaległości podatkowej w wysokości 160 zł z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r. Swój wniosek uzasadnił brakiem możliwości finansowych uregulowania zobowiązania bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Prezydent Miasta decyzją z 12 kwietnia 2024 r. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podatkowy wyjaśnił ustawowe przesłanki zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych oraz rozważył sytuację materialną podatnika. Wskazał na miesięczny dochód netto w postaci zasiłku stałego w wysokości 719 zł oraz orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdził również ubóstwo, narkomanię i alkoholizm. Strona dysponuje prawem własności mieszkania w Słupsku, z którym wiążą się miesięczne wydatki wynikające z jego eksploatacji, które obejmują: czynsz - 239,43 zł miesięcznie, gaz – 300 zł oraz energię elektryczną - 161,54 zł. Skarżący ponosi także miesięczne opłaty za telewizję i internet - 99,90 zł, telefon – 30 zł i ubezpieczenie – 36 zł. Dodatkowo wydatki na leczenie i zakup leków wynoszą 50 zł miesięcznie. Analizując sprawę organ nie dostrzegł jednak wystąpienia ani przesłanki ważnego interesu podatnika ani przesłanki interesu publicznego. Podkreślono także, że strona zwracała się o umorzenie wszystkich kolejnych rat podatku od nieruchomości począwszy od II raty za 2022 r. a skończywszy na II racie za 2023 r., co wskazuje, iż podatnik upatruje w uldze w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości stałego środka prowadzącego do niepłacenia swojego zobowiązania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 14 czerwca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w pojęciu "ważnego interesu podatnika" mieszczą się sytuacje nadzwyczajne, wyjątkowe i niezależne od woli i działania podatnika. Sam fakt braku środków na jednorazową zapłatę zobowiązania podatkowego nie wypełnia jeszcze przesłanki ważnego interesu podatnika. Wystąpienia tej przesłanki nie można bowiem upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych. Ważnym interesem podatnika będzie za to między innymi znaczne pogorszenie stanu zdrowia, utrata losowa majątku, nagła utrata możliwości zarobkowania lub inny przypadek uznany za wyjątkowy. W rozpoznawanej sprawie zaś takie okoliczności nie mają miejsca. Co prawda strona przedstawiła orzeczenie o niepełnosprawności, świadczące o jej problemach zdrowotnych, ale jest to orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z uwzględnieniem odpowiedniego zatrudnienia w warunkach chronionych, co daje możliwości znalezienia odpowiedniego zatrudnienia na otwartym rynku pracy i poprawę sytuacji materialnej. Podatnik nie przedstawił jednak żadnego dowodu wskazującego na chociażby próbę uzyskania zatrudnienia i poprawienia swojej sytuacji finansowej.
Ustalona przez organ sytuacja majątkowa i zdrowotna potwierdza trudności finansowe strony. Niemniej jednak, pomimo uznania, że jest to sytuacja trudna, nie jest to sytuacja, która uzasadniałaby udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych i spełniała przesłankę ważnego interesu podatnika. Na marginesie należy zaznaczyć, że strona uzyskała pomoc w spłacie zaległości podatkowych, a zatem organ podatkowy udzielił pomocy, w postaci dwukrotnego umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości tj. III raty podatku za 2021 r. oraz I raty za 2022 r. Strona zwracała się o umorzenie wszystkich kolejnych rat podatku od nieruchomości począwszy od II raty za 2022r. a skończywszy na II racie za 2023r., co wskazuje, iż podatnik upatruje w uldze w formie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości stałego środka prowadzącego do niepłacenia swojego zobowiązania.
Odnosząc się do przesłanki interesu publicznego SKO stwierdziło, że w sytuacji strony nie wystąpiły okoliczności, które w imię respektowania "wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego", powodowałyby konieczność zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Z okoliczności sprawy wynika, iż strona domaga się zastosowania wobec niej ulgi prowadzącej w istocie do niepłacenia podatku od nieruchomości, w sytuacji gdy inni podatnicy w trudnej sytuacji regulują swój obowiązek podatkowy. Z tego względu przesłanka interesu publicznego nie może mieć zastosowania w przypadku strony.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i uwzględnienie skargi ze względu na ważny interes podatnika i interes publiczny, który wyraża się w niemożności uregulowania należności z powodu trudnej sytuacji finansowej i konieczności sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa. Z uwagi na stan zdrowia skarżący nie jest w stanie podjąć pracy, a udzielony mu zasiłek stały i zasiłki okresowe nie wystarczają na godne życie.
4. Oddalając skargę sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że organ podatkowy dokonał prawidłowej wykładni art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: o.p.) i nie naruszył przy tym zasad odnoszących się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego w sprawie. W opinii Sądu organ odniósł się do istoty sprawy i dokonał właściwej oceny przesłanek umorzenia zaległości, o których mowa w art. 67a o.p. W rozpoznawanej sprawie organ w kontekście rozważenia możliwości zastosowania ulgi określonej w art. 67a § 1 o.p. dokonał analizy typowych przesłanek takich jak sytuacja życiowa, stan majątkowy i finansowy skarżącego, przyjmując, że ze złożonych przez stronę dokumentów i oświadczeń wynika, że jego sytuacja finansowa i zdrowotna jest trudna. Sam brak środków na uiszczenie należności nie jest jednakże sytuacją wyjątkową. W sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, jak znaczne pogorszenie stanu zdrowia, utrata losowa majątku, nagła utrata możliwości zarobkowania czy inny wyjątkowy przypadek. Organ wskazał, że skarżący – pomimo posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym – ma możliwość podjęcia zatrudnienia w warunkach chronionych na otwartym rynku pracy i poprawę swojej sytuacji materialnej. Wbrew wywodom skarżącego, nie wykazał on, że jego stan zdrowia całkowicie uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. Co więcej, skarżący wprost przyznał, że nie podejmuje starań znalezienia zatrudnienia. W związku z tym sytuacja, w jakiej znalazła się strona jest wynikiem jej własnych działań oraz zaniechań. W takim przypadku nie może oczekiwać, że koszty niezapłaconego zobowiązania podatkowego poniosą inni podatnicy. Z pewnością nie może to uzasadniać wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego.
Zdaniem sądu pierwszej instancji, organy zasadnie uznały, że sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi podstawy do stwierdzenia zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Prawidłowe było również stanowisko organu w zakresie sytuacji zdrowotnej skarżącego (niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym). Jak słusznie podkreślił organ podatkowy nie jest ona wystarczającym argumentem do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości. W opinii sądu pierwszej instancji, sytuacja podatnika jest wynikiem jego własnych działań, a nie wynikiem zaistnienia okoliczności nadzwyczajnej. Ponadto skarżący nie wykazał skutecznie, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie umorzenia zaległości podatkowych. Tym samym nie doszło do pominięcia żadnych istotnych okoliczności faktycznych, a jedynie do odmiennej oceny ich całokształtu przez organy podatkowe. Nie do przyjęcia jest zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej podatnikowi wyłącznie ze względu na jego trudności finansowe, gdyż byłoby to sprzeczne z interesem społecznym oraz konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący comiesięcznie uzyskuje dochody w postaci zasiłku stałego oraz zasiłków okresowych, jednocześnie nie podejmując starań w kierunku uzyskania zatrudnienia pomimo braku przeciwskazań ku temu i możliwości pracy w warunkach chronionych. Zdaniem sądu pierwszej instancji, trafnie także uznał organ podatkowy argumentując, że przeciwko uwzględnieniu żądania skarżącego przemawiał interes publiczny, gdyż udzielenie ulgi stawiałoby go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników. Przywołane w uzasadnieniu skargi przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące: przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, okoliczności odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, warunków umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz wyłączenia świadczeń spod egzekucji, pozostają bez wpływu na podjęte w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie, które dotyczy kwestii odmowy umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p., a zatem zupełnie odmiennej instytucji.