Wyrok NSA z dnia 18 maja 2026, sygn. III FSK 74/26

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

3.2. Na wstępie należy zaznaczyć, że wedle art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, z kolei w myśl art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego.

3.3. Zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

3.4. Trafnie skarżący kasacyjnie organ zarzucił, że sąd pierwszej instancji przedwcześnie przyjął, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 24 kwietnia 2025 r. nie zostało skutecznie doręczone stronie. Ustalenie to miało zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi, a w konsekwencji dla zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Nie mogło ono zostać dokonane bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału znajdującego się w aktach sprawy, w szczególności dokumentów i wizualizacji dotyczących nadania oraz doręczenia przesyłki z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej.

Należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji co do ogólnego założenia, że publiczna usługa hybrydowa, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, ze swej istoty polega na przekształceniu dokumentu elektronicznego nadanego przez podmiot publiczny w przesyłkę listową w celu doręczenia jej adresatowi. Wynika to wprost z art. 46 tej ustawy. Nie oznacza to jednak, że samo stwierdzenie, że w aktach administracyjnych znajduje się papierowy egzemplarz postanowienia, wystarczało do przyjęcia, że organ nie sporządził tego samego rozstrzygnięcia również w postaci elektronicznej i że taka elektroniczna postać dokumentu nie została następnie przekazana operatorowi wyznaczonemu w celu doręczenia w trybie publicznej usługi hybrydowej.

W tym zakresie sąd pierwszej instancji pominął istotną okoliczność wynikającą z akt sprawy. Organ już w odpowiedzi na skargę wskazywał, że postanowienie zostało doręczone stronie publiczną usługą hybrydową w dniu 12 maja 2025 r., a w aktach znajdowały się dokumenty mające obrazować fakt nadania i doręczenia tej przesyłki. Z dokumentacji dołączonej następnie do skargi kasacyjnej wynika również, że przedmiotem doręczenia miało być postanowienie oznaczone nr KO.4115.4.2025, przesłane jako załącznik "ko.4115.4.2025.pdf", przy czym system e-Doręczeń wskazuje datę wysłania 24 kwietnia 2025 r. oraz datę doręczenia 12 maja 2025 r. Numer przesyłki ujawniony w wizualizacji oraz w dokumentach XML to PUH0052705086142.

3.5. W aktach sprawy znajdują się także wydruki dokumentów XML obejmujące dowód nadania oraz dane dotyczące doręczenia przesyłki, w których wskazano nadawcę, adresata, numer nadania, datę nadania, parametry przesyłki oraz systemową datę oznaczenia doręczenia. Dokumenty te mogły mieć istotne znaczenie dla oceny, czy doręczenie dokonane w dniu 12 maja 2025 r. było doręczeniem skutecznym w rozumieniu art. 53 § 1 p.p.s.a.

W tej sytuacji nie było wystarczające poprzestanie przez sąd pierwszej instancji na stwierdzeniu, że w aktach administracyjnych znajduje się papierowy egzemplarz postanowienia podpisany własnoręcznie przez członków składu orzekającego. Dla prawidłowej oceny dopuszczalności skargi konieczne było wyjaśnienie, czy organ sporządził także elektroniczną postać tego samego rozstrzygnięcia, czy została ona opatrzona kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi członków składu orzekającego lub innym podpisem/pieczęcią wymaganymi przez art. 14 § 1a k.p.a., a następnie czy taki dokument został skutecznie nadany i doręczony w trybie art. 39 § 2 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 46 ustawy o doręczeniach elektronicznych.

3.6. Nie można podzielić stanowiska sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim z samego faktu załączenia do akt papierowego egzemplarza postanowienia wywiódł on, że doręczeniu przez publiczną usługę hybrydową podlegał właśnie dokument papierowy. Prowadzenie akt administracyjnych w postaci papierowej oraz pozostawienie w tych aktach papierowego egzemplarza rozstrzygnięcia nie wyklucza samo przez się sporządzenia tego samego aktu również w postaci elektronicznej. Kwestia ta wymagała ustalenia, a nie założenia.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że użyte w art. 14 § 1a k.p.a. rozróżnienie pisma utrwalonego w postaci papierowej oraz pisma utrwalonego w postaci elektronicznej nie pozwala na utożsamienie papierowego egzemplarza znajdującego się w aktach z jedyną dopuszczalną postacią aktu wydanego przez organ. Jeżeli organ twierdzi, że rozstrzygnięcie zostało sporządzone równocześnie w postaci papierowej oraz elektronicznej, a następnie w tej drugiej postaci przekazane do doręczenia przez operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej, to okoliczność ta powinna zostać zweryfikowana na podstawie właściwych dokumentów.

3.7. W przedmiotowej sprawie taka weryfikacja była szczególnie istotna, gdyż decydowała nie o kwestii ubocznej, lecz o samej dopuszczalności skargi. Jeżeli bowiem doręczenie z dnia 12 maja 2025 r. było skuteczne, to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., rozpoczął bieg w dniu następnym po doręczeniu, a skarga nadana w dniu 12 czerwca 2025 r. mogła podlegać ocenie jako wniesiona po terminie. Jeżeli natomiast doręczenie to było nieskuteczne, dopiero wówczas aktualna stawałaby się ocena, czy skarga była przedwczesna i niedopuszczalna.

3.8. Przedwczesne było zatem stanowisko sądu pierwszej instancji, że postanowienie SKO nie weszło do obrotu prawnego. Konkluzja taka mogłaby zostać przyjęta dopiero po ustaleniu, że organ nie sporządził prawidłowego dokumentu elektronicznego albo że dokument taki nie został skutecznie doręczony stronie w trybie publicznej usługi hybrydowej. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera jednak takich ustaleń. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w sposób wystarczający do wizualizacji potwierdzenia nadania i doręczenia, nie zażądał pełnych dokumentów XML, a także nie zweryfikował istnienia elektronicznej wersji postanowienia opatrzonej podpisami elektronicznymi członków składu orzekającego.

Zasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a oraz art. 62 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął o niedopuszczalności skargi na podstawie niepełnej oceny materiału sprawy, a przyjęte przez niego ustalenia nie dawały dostatecznej podstawy do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie ustalenia, że postanowienie organu odwoławczego zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 12 maja 2025 r., ocena dopuszczalności skargi musiałaby zostać dokonana z uwzględnieniem art. 53 § 1 p.p.s.a., a więc pod kątem zachowania trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. W takim przypadku podstawą ewentualnego odrzucenia skargi mógłby być art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nie zaś art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

3.9. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględni powyższą ocenę prawną. W szczególności sąd ten powinien zażądać od organu przedłożenia elektronicznej wersji postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 24 kwietnia 2025 r., wraz z danymi pozwalającymi na weryfikację podpisów elektronicznych, a także pełnych dokumentów potwierdzających nadanie i doręczenie przesyłki w ramach publicznej usługi hybrydowej. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń sąd pierwszej instancji oceni, czy postanowienie zostało prawidłowo doręczone, a jeśli tak, to następnie oceni czy skarga została wniesiona w terminie, czy też podlega odrzuceniu.

3.10. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Jednocześnie z uwagi na brzmienie art. 203 i art. 204 p.p.s.a. brak było podstaw do zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.