Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości.
I. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p., art. 187 § 1 O.p. i art. 122 O.p. polegające na nieprawidłowej kontroli przez Sąd zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, przez zaakceptowanie w swoim rozstrzygnięciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niedokonania przez Organ swobodnej oceny dowodu z opinii biegłego i oparcie się przez Organ na tej opinii w zakresie w jakim biegły dokonał oceny przepisów i subsumpcji normy prawa materialnego, poprzez zakwalifikowanie pomostów ażurowych do stropów wyznaczających kondygnacje zgodnie z definicją z § 3 pkt 16 (w treści opinii błędnie § 2 pkt 16) Rozporządzenia Ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 Nr 75, poz. 690) (dalej jako "Rozporządzenie wykonawcze"), pomimo iż:
- interpretacja przepisów prawa i ocena prawna leży w wyłącznej kompetencji organów podatkowych;
- dokonana przez biegłego interpretacja jest niezgodna z prymatem ustawy w systemie źródeł prawa podatkowego i opiera się na treści Rozporządzenia wykonawczego;
- przyporządkowanie pomostów z kratownic do stropów przez biegłego nastąpiło w oderwaniu od słownikowej definicji stropu i kondygnacji, za to z powołaniem się na kryterium niewystępujące w tych definicjach tj. kryterium "możliwości użytkowania" pomostu;
- opinia biegłego pozbawiona jest logiki i spójności w zakresie w jakim łączy wymienialne moduły z kratownic WEMA z elementem konstrukcyjnym budynku.
b) naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 2 O.p. oraz art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p. i art. 187 § 1 O.p. polegające na nieprawidłowej kontroli przez Sąd zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, przez zaakceptowanie w swoim rozstrzygnięciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zignorowania wskazanego przez Organ w uprzednio wydanej przez ten Organ decyzji z dnia 24 listopada 2021 r. zakresu okoliczności faktycznych, które winny być zbadane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i uznanie za nieistotne okoliczności dotyczących sposobu montażu i charakteru pomostów ażurowych występujących w budynkach skarżącej, co godzi również w zasadę zaufania do organów państwa, a także zasadę praworządności, wynikające z art. 2 i 7 Konstytucji RP;
c) naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p. i art. 194 § 1 O.p. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 1989 Nr 30, poz. 163 ze zm.) polegające na nieprawidłowej kontroli przez Sąd zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania polegającego na błędnym przyjęciu przez Organ niezwiązania go danymi z ewidencji gruntów i1 budynków w zakresie liczby kondygnacji budynku;
d) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na nie zawarcie w treści uzasadnienia zaskarżonego Wyroku wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie tj. poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odniesienia się do zgłoszonego przez Skarżącą w pkt II 1) b) skargi zarzutu naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 233 § 2 O.p. oraz art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p. i art. 187 §1 O.p., polegającego na zignorowaniu przez Organ treści uprzedniego rozstrzygnięcia tego Organu z dnia 24 listopada 2021 r.
II. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przez kondygnację należy rozumieć przestrzeń, która jest lub może być przeznaczona do praktycznego zastosowania ("da się użytkować") w oderwaniu od słownikowej definicji kondygnacji, jako części budynku znajdującej się pomiędzy sąsiednimi stropami lub pomiędzy podłożem a najniższym stropem, z uwzględnieniem rozumienia stropuj jako trwałego i stałego elementu konstrukcji budynku;
b) art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie do pomostów technologicznych ułożonych z ażurowych krat WEMA, zamocowanych wewnątrz budynku Skarżącej, które nie będąc stropami, nie wyznaczają kondygnacji i z tego względu ich powierzchnia nie stanowi i nie może być wliczona do powierzchni użytkowej tego budynku będącej podstawą opodatkowania.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
SKO w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna, jednak skarga kasacyjna została uwzględniona z innych powodów.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy poziome, ażurowe pomosty z stalowych kratownic typu WEMA, które tworzą płaszczyzny umieszczone na różnych poziomach należy zaliczyć do powierzchni użytkowej budynku. W kontekście tego przedmiotem rozstrzygnięcia było, czy pomosty wykonane ze stalowych kratownic, przymocowane do stalowych poprzecznych belek konstrukcji budynku należy traktować jako kondygnację.
Organy przyjęły stanowisko, które zostało zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji, że poziome pomosty z ażurowych kratownic typu WEMA należy traktować jako kondygnacje, a zatem ich powierzchnia wchodzi w skład powierzchni użytkowej budynku, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt. 1 u.p.o.l. Zaakceptowane stanowisko zostało wsparte opinią biegłego S. A. (specjalisty z dziedziny budownictwa) powołanego przez organ.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał w niniejszej sprawie, że organy podatkowe nie dokonały, a sąd pierwszej instancji nie poddał właściwej kontroli, prawidłowej oceny materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłego powołanego przez organ, w zakresie wadliwości zastosowanej podstawy prawnej w celu zdefiniowania pojęcia kondygnacji, jak i czy opinia ta zawiera w swej treści wystarczające dane do oceny kwalifikacji kratownic takich jak np. sposób związania ażurowych kratownic z budynkiem, czy jest elementem konstrukcyjnym budynku, czy też nie jest.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec tak istotnych braków w zakresie pełnego ustalenia i oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, przedwczesnym było wyprowadzanie przez organy podatkowe tezy, a zatwierdzonej przez sąd pierwszej instancji, że przedmiotowe kratownice są kondygnacjami w rozumieniu prawa podatkowego i wliczenie ich powierzchni do powierzchni użytkowej budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt. 5 w zw. z art. 4 ust. 2 u.p.o.l.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że postępowanie podatkowe nie daje podstaw do kategorycznego przyjęcia, że ażurowe kratownice można uznać za kondygnacje w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt. 5 u.p.o.l. Nie została dokonana gruntowna analiza i ocena okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pomijając jednocześnie zapisy ewidencji budynków, co do liczby kondygnacji.
Z treści zaskarżonej decyzji, bazując na powołanym materiale dowodowym, nie da się wyprowadzić wniosku, że przedmiotowe kratownice są kondygnacjami w rozumieniu prawa podatkowego, a nie np. pomostami technologicznymi będącymi wyposażeniem budynku. Co za tym idzie nie została prawidłowo ustalona podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości spornego budynku. Stosownie zaś do zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.) należy zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowody, również ten przedstawiony przez stronę postępowania, co powinno polegać m.in. na koncentracji materiału dowodowego oraz jego ocenie w kontekście analizy przesłanek norm prawa materialnego.
W powyższym zakresie zasadne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 120, art. 122, art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. poprzez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, a w skutek tego dokonanie jego dowolnej, a nie swobodnej oceny. Z dotychczas zebranego materiału dowodowego i w oparciu o błędną wykładnię zastosowanych przepisów, został wyprowadzony nieuprawniony, a co najmniej przedwczesny, wniosek co do uznania pomostów z kratownic ażurowych za kondygnacje, których powierzchnia podlega opodatkowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że organ podatkowy argumentował swoje stanowisko, które zostało zaakceptowane w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku, że tożsamy pogląd prawny zaprezentował organ podatkowy, który został potwierdzony nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 16 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Gd 835/21) dotyczącym innego budynku spółki, położonego w innej gminie, w którym uznano za kondygnację poziome płaszczyzny – stalowych kratownic typu WEMA.
Należy zauważyć, że wywody zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 16 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Gd 835/21) - na który powołał się w kontrolowanym w niniejszym postępowaniu sąd - został uchylony w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III FSK 230/22), który uznał, że kratownice typu WEMA, które użytkuje skarżąca spółka nie są kondygnacjami w rozumieniu prawa podatkowego. Uzasadniając to wskazał, że powołany przepis art. 1a ust. 1 pkt. 5 u.p.o.l. zawiera definicję legalną powierzchni użytkowej. Jednocześnie w ustawie brak jest legalnej definicji "kondygnacji" na potrzeby opodatkowania budynków podatkiem od nieruchomości.
Zamieszone w art. 1a ust. 1 pkt. 1 i 2 u.p.o.l. odesłania do przepisów prawa budowlanego dotyczą wyłącznie definiowania określeń budynku i budowli. Brak jest zaś takiego odesłania w przypadku "kondygnacji", którym posługuje się art. 1a ust. 1 pkt. 5 u.p.o.l. Definicji kondygnacji nie zawierają także przepisy podstawowego dla prawa budowlanego aktu prawnego jakim jest ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Brak definicji legalnej "kondygnacji" nie stanowi przeszkody do rekonstrukcji na gruncie analizowanego przepisu jej znaczenia w oparciu o przyjęte w polskiej kulturze prawnej reguły wykładni.
Przy wykładni znaczenia sformułowania "kondygnacja" użytego w art. 1a ust. 1 pkt. 5 u.p.o.l. w pierwszej kolejności należy odwoływać się do jej językowego znaczenia. Interpretowanym zwrotom nie należy nadawać znaczenia odmiennego od przyjętego w języku potocznym, chyba że istnieją racje przemawiające za przypisaniem im znaczenia innego od literalnego, jeśli znaczenie to miałoby prowadzić do absurdalnych rezultatów wykładni prawa. Sięganie do definicji słownikowych jest zresztą praktyką dominującą w orzecznictwie sądów administracyjnych w tym zakresie, gdyż na tej podstawie dokonywano rekonstrukcji znaczenia tego zwrotu, m.in. w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1996 r. (FPK 11/96), dotyczących interpretacji obowiązującego wówczas art. 4 ust. 2 u.p.o.l., którego treść normatywna po części została zamieszczona w obowiązującym w 2010 r. art. 1a ust. 1 pkt. 5 u.p.o.l.
Sięgając do znaczenia semantycznego, przez "kondygnację" należy rozumieć "część budynku między sąsiednimi stropami lub między podłożem i najniższym stropem; piętro lub parter budynku. Do właściwego zrozumienia pojęcia "kondygnacja" należy wyjaśnić również znaczenie zwrotu "strop", co determinuje istnienie kondygnacji w budynku. Przez "strop" należy rozumieć poziomy element konstrukcyjny oddzielający poszczególne kondygnacje budynku; poziomy element konstrukcyjny oddzielający poszczególne kondygnacje budynku, przenoszący na elementy wspierające (ściany, słupy) ciężar własny i obciążenie użytkowe. Z kolei element konstrukcyjny budynku to część składowa obiektu budowlanego, która spełnia zadania konstrukcyjne. Elementami konstrukcyjnymi budynku są m.in. poziome przegrody budowlane, a wśród nich: płyta fundamentowa, strop, dach, stropodach, płyta balkonowa, płyta spocznikowa (internetowy Słownik języka polskiego PWN). Tym samym strop jest elementem konstrukcji budynku, jest integralną częścią budynku. Stąd strop wchodzi w skład konstrukcji budynku, a ustalenie czym jest - ma kluczowy wpływ i decyduje o tym czy w budynku występują kondygnacje.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku uznał, że przez "kondygnację" należy rozumieć część budynku między sąsiednimi stropami lub między podłożem i najniższym stropem; piętro lub parter budynku. Zaś pod pojęciem stropu, należy natomiast rozumieć poziomy element konstrukcyjny oddzielający poszczególne kondygnacje budynku. Z tego też względu stropem nie jest rzecz pozbawiona trwałego, nierozerwalnego połączenia z konstrukcją obiektu. Stropem nie jest przedmiot poddający się nieskomplikowanemu demontażowi, niewywołującemu zniszczenia lub uszkodzenia konstrukcji budynku lub poszczególnych jej części.
Tak więc do przyjęcia czy powierzchnia kratownic stanowi powierzchnię kondygnacji zasadnicze znaczenie ma to czy stalowe kratownice spełniają funkcję stropu oddzielającego poszczególne części budynku. Istotne znaczenia ma również fakt czy kratownice są elementem konstrukcyjnym budynku.
Z wywodami zaprezentowanymi w powyższym, cytowanym wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie się zgadza i uznaje, że maja one zastosowanie w niniejszej sprawie.
W konsekwencji powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości zaskarżony wyrok, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski SWSA(del.) Agnieszka Olesińska