Wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026, sygn. III FSK 762/25

2. naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 141 § 2 k.p.a., w zw. z art. 134 k.p.a poprzez ich błędną wykładnię i nadmiernie formalistyczną ocenę uchybienia przez skarżącego 7-dniowemu terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz niedostateczne uwzględnienie w wyroku wszystkich istotnych, usprawiedliwiających to 1-dniowe uchybienie okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w tym postępowania kasacyjnego, przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata z urzędu adw. M.M. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), dlatego rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że był związany wskazanymi w niej podstawami.

Zarzut odnoszący się do naruszenia przepisów prawa procesowego wskazuje na naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust 1 Konstytucji RP, poprzez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i nieuwzględnienie przez WSA tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2024 r. choć wniosek ten został wyraźnie sformułowany w skardze.

Rację należy przyznać Sądowi I instancji, iż wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w toku postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest adresatem takiego wniosku, jak również nie jest władny na etapie rozpoznania skargi przekazywać wniosków strony do organu odwoławczego.

Wskazać również należy, iż zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., przywrócenie terminu może nastąpić tylko i wyłącznie na wniosek samego zainteresowanego złożony w przewidzianym prawem terminie wraz z dokonaniem czynności, dla której był określony termin (zob. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1748/23). Powyższe oznacza, że strona powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu wraz z zażaleniem. Wniosek o przywrócenie terminu zawarty w skardze do sądu był zatem z całą pewnością spóźniony, w świetle art. 58 § 2 k.p.a.

Niniejsza sprawa nie dotyczy jednak przywrócenia terminu. Przedmiotem skargi do sądu było postanowienie w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie wskazuje się, że: "Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu, co wynika wprost z treści art. 134 k.p.a. W konsekwencji przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje do uznania, że dokonana czynność jest bezskuteczna [...]. Postępowanie, w którym stwierdza się uchybienie terminu, polega na zbadaniu terminowości wniesienia danego środka, co zasadza się na ustaleniu daty doręczenia skarżonego aktu oraz daty złożenia tego środka." (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2023, sygn. akt III FSK 4443/21).

Organ I instancji postanowieniem z 25 października 2023 r. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ww. postanowienie zostało doręczone stronie 16 listopada 2023 r. W takim stanie faktycznym termin na wniesienie zażalenia upływał 23 listopada 2023 r. Strona nadała korespondencję zawierającą zażalenie na postanowienie organu I instancji w urzędzie pocztowym w dniu 24 listopada 2023 r. i nie wniosła o przywrócenie terminu. To zaś powodowało, że postanowienie organu I instancji stało się ostateczne.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że omawiany zarzut jest bezzasadny, ponieważ - obiektywnie rzecz biorąc - wniesienie zażalenia niewątpliwie nastąpiło z jednodniowym opóźnieniem.

W ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 141 § 2 k.p.a., w zw. z art. 134 k.p.a poprzez ich błędną wykładnię i nadmiernie formalistyczną ocenę uchybienia przez skarżącego 7-dniowemu terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz niedostateczne uwzględnienie w wyroku wszystkich istotnych, usprawiedliwiających to 1-dniowe uchybienie okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia.

Jednym z warunków skutecznego skorzystania ze środka zaskarżenia jest zachowanie terminu siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin ten jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie zażalenia przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. zamyka postępowanie odwoławcze. Jednocześnie konsekwencją wniesienia zażalenia po upływie 7-dniowego terminu, zgodnie z art. 134 k.p.a., jest obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. – wyrok NSA z 17 marca 2022, sygn. akt II OSK 854/21.

Powtórzyć należy, że niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu, nie zaś jego ewentualnego przywrócenia. W tej sytuacji argumentacja zmierzająca do wykazania, że opóźnienie było nieznaczne albo tez że było niezawinione, nie może przynieść oczekiwanego przez stronę skarżącą rezultatu.

Wskazać również należy, że nie sposób podzielić stanowiska, jakoby jednodniowe przekroczenie terminu do złożenia zażalenia stanowiło błędną wykładnię i nadmiernie formalistyczną ocenę uchybienia. Sąd I instancji nie mógł uwzględnić faktu złożenia środka zaskarżenia po upływie terminu do dokonania tej czynności. Złożenie zażalenia na postanowienie organu I instancji z uchybieniem terminu, choćby jednodniowym, skutkuje bezskutecznością czynności procesowej, niezależnie od subiektywnego przekonania strony o słuszności jej stanowiska.

Słuszność należy więc przyznać Sądowi I instancji, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie bezwzględnie obowiązującej normy wskazanej w art. 134 k.p.a. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.

Uznawszy, że z przedstawionych wyżej powodów oba zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 184 p.p.s.a.

s. Agnieszka Olesińska (spr.) s. Paweł Borszowski s. Wojciech Stachurski