Wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2025, sygn. III FSK 767/25

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. ani żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego wyroku.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej stanowiącej sformalizowany środek zaskarżenia, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej. Wymaga to zatem prawidłowego określenia w skardze kasacyjnej podstaw zaskarżenia, tj. przede wszystkim precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji uchybił.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że spór dotyczy tego, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzi przesłanka "ważnego interesu publicznego" w rozumieniu art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych. Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę przez pryzmat wskazanego przepisu.

Tymczasem jedyny zarzut skargi kasacyjnej wniesionej w tej sprawie wskazuje na naruszenie art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244) poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu przez WSA oceny potwierdzającej stanowisko DIAS, tj. że w realiach sprawy brak było ważnego interesu Skarżącej oraz interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Powołany w skardze kasacyjnej przepis stanowi: "Art. 64e § 2. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone: 1) na wniosek: a) zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, (...)". Przepis w tym brzmieniu wszedł w życie na mocy art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.1553 z dnia 2019.08.19, dalej: ustawa zmieniająca) z dniem określonym w art. 15 ustawy zmieniającej, tj. po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia. Jednakże przepis ten nie znalazł zastosowania w rozpoznawanej sprawie, ponieważ egzekucja prowadzona była na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 19 grudnia 2013 r., zatem zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej: "W postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11.ustawy zmieniającej". Wskazane wyjątki nie obejmują kwestii takich jak umorzenie kosztów egzekucyjnych, zatem do kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych należało stosować przepisy dotychczasowe (a nie - na zasadzie wyjątku - przepisy nowe). Na marginesie, nawet art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej przewiduje stosowanie przepisów dotychczasowych, a nie nowych: "Do postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, wszczętego i niezakończonego przed dniem wejścia w życia niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.". Należało o tym wspomnieć, ponieważ we wniosku z dnia 16 września 2016 r. Skarżąca wystąpiła o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych, dopiero później precyzując, że jest to wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na wystąpienie przesłanki interesu publicznego.

Reasumując, w sprawie nie miał zastosowania wskazany w skardze kasacyjnej art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 19 lutego 2021 r., dlatego też zarzut skargi kasacyjnej jest chybiony, co skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej. Gdyby zaś - kierując się samym tylko numerem przepisu wskazanego w skardze kasacyjnej - wziąć pod uwagę treść art. 64e § 2 pkt 1 (bez lit. a) u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., to mowa w nim o umorzeniu kosztów egzekucyjnych, "jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej". Na tego rodzaju przesłanki, jakie wymienia przepis, strona skarżąca się nie powoływała, ani też nie wskazuje w skardze kasacyjnej na wystąpienie tego rodzaju okoliczności, dlatego też przepis ten z oczywistych względów nie mógł zostać naruszony.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Bogusław Woźniak Stanisław Bogucki Jacek Pruszyński