Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Zasadniczy spór w sprawie dotyczy istnienia podstaw do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego, a w szczególności czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
W ocenie Skarżącego, postępowanie egzekucyjne nie może i nie mogło się toczyć na podstawie tytułów wykonawczych z uwagi na fakt przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe oraz w związku z wysokością wartości czynnej spadku. Z uwagi na to, że wartość czynna spadku została przekroczona organ egzekucyjny winien ograniczyć postępowanie egzekucyjne do wartości czynnego spadku.
Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela. Wskazywane w skardze kasacyjnej przepisy art. 1012 k.c. i art. 1031 § 2 k.c., mimo że regulują zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe, to nie odnoszą się do przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie ww. przepisami spadkobierca odpowiada wszelkimi składnikami swego majątku z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku. Regulują one zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe. Przepisy te nie mogą więc stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wystawionymi na Skarżącego wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 26 maja 2022 r. utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r. i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a więc brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zasygnalizowania wymaga, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie istnienia podstawy wymienionej w art. 59 § 1 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących kwestii prowadzenia egzekucji ponad wartość ustalonego stanu czynnego spadku.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy odrębne ustawy tak stanowią.
W orzecznictwie wskazuje się, że wymieniony przepis ma zastosowanie wówczas, gdy podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego znajduje się w konkretnych przepisach prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 317/25, wyrok WSA w Gliwicach z 24 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 102/25).
Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji wskazując, że przywołane przez Skarżącego przepisy kodeksu cywilnego nie zobowiązują organu egzekucyjnego do umorzenia postępowania, a tym samym nie stanowią przesłanki do umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Z tego względu w niniejszej sprawie nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. przepisu.
Tym samym, zarzuty naruszenia art. 1012 k.c., art. 1031 § 2 k.c., w zw. z art. 1012 k.c., art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 1031 § 2 k.c. nie mogły odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku.
W ten sam sposób należało ocenić zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogło dojść do naruszenia ww. przepisu, gdyż nie był stosowany przez organy orzekające w przedmiotowej sprawie. Tym samym nie był przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji. Należy przypomnieć, że kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie dotyczy ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 lipca 2023 r., w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem nie dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje bowiem zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia, sprowadzająca się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek (por. wyrok NSA z 30 lipca 2025 r., sygn. akt I GSK 699/24).
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., co oznacza, że prawidłowo w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji ocenił, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe. W konsekwencji zarzuty skargi kasacyjnej należało ocenić jako bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
sędzia P. Borszowski sędzia J. Sokołowska sędzia K. Przasnyski (spr.)