Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 marca 2024 r., III SA/Wa 2759/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.B. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 października 2023 r., w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] z 12 stycznia 2023 r., orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz ze Spółką D. Sp. zo.o. (dalej: "Spółka"), za jej zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę, oraz kosztami postępowania egzekucyjnego, a także umarzającą postępowanie podatkowe w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej wraz z drugim członkiem zarządu oraz ze Spółką odpowiedzialności podatkowej, za jej zaległość z tytułu odsetek od nieuiszczonej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2019 r. Organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały przesłanki pozwalające na orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. W szczególności spełnione zostały pozytywne przesłanki, wymienione w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383; dalej "o.p."), tj. pełnienie funkcji członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych oraz bezskuteczność egzekucji wobec Spółki. Skarżący nie wykazał natomiast przesłanek negatywnych, tj. złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub braku winy w niezgłoszeniu tego wniosku. Nie wskazał także mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu odwoławczego. Stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że w dacie wymagalności spornych zaległości Spółki, Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki. Organy wykazały również przesłankę bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Skarżący nie wykazał natomiast, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. W tym zakresie sąd podzielił także ustalenia organów, że w świetle art. 11 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520; dalej: "p.u."), Spółka stała się niewypłacalna 26 sierpnia 2017 r. Wniosek o ogłoszenie upadłości należało złożyć w terminie wynikającym z art. 21 p.u., tj. trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Zatem wniosek złożony 26 października 2018 r. był wnioskiem spóźnionym. Zdaniem sądu, Skarżący nie przedstawił argumentów, które świadczyłyby o braku jego winy w tym zakresie, nie wskazał na żadną przeszkodę, obiektywnie uniemożliwiającą złożenie wniosku we właściwym czasie. W toku postępowania w sprawie Skarżący nie wskazał też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie spornych zaległości Spółki w znacznej części.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącego. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił:
I) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 11 ust. 1 i 1a p.u., poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że przesłanką do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, rozumiana jako nieregulowanie zobowiązań na rzecz jednego wierzyciela, podczas gdy wykładnia celowościowa ww. przepisów prowadzi do wniosku, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań, co w stanie faktycznym sprawy nie nastąpiło;
2) art. 11 ust. 1 p.u., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niewypłacalność w rozumieniu wskazanego przepisu polega wyłącznie na nierealizowaniu wymagalnych zobowiązań, bez względu na ich wysokość oraz przyczynę tego zaniechania, podczas gdy wykładnia celowościowa (m.in. intencja ustawodawcy) wskazuje na to, że niewykonywanie zobowiązań prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć przede wszystkim charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań;
3) art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że Skarżący nie wykazał, że zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki w terminie, w konsekwencji czego organ orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego wraz ze Spółką za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych we wskazanym powyżej zakresie.
II) na podstawie art 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontroli działalności administracji publicznej, skutkujące przyjęciem przez sąd jako podstawy wyroku stanu faktycznego i prawnego sprawy błędnie ustalonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, który to naruszył przepis art. 197 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 122 o.p., poprzez zaniechanie należytego zebrania całości niezbędnego materiału dowodowego i brak powołania biegłego, celem wydania opinii w przedmiocie ustalenia momentu powstania niewypłacalności Spółki, a w konsekwencji również momentu, w którym powstał obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, w sytuacji gdy poczynienie ustaleń w tym zakresie wymagało wiadomości specjalnych oraz analizy indywidualnej sytuacji Spółki, tym samym pozbawiając Skarżącego możliwości podważenia wzruszalnych domniemań wynikających z ustawy p.u., co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, bowiem doprowadziło do błędnego ustalenia, że w dniu 26 sierpnia 2017 r. wystąpił stan niewypłacalności Spółki.