Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 27 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 219/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. N. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Organ") z 2 lutego 2022 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: ,,NUS’’ "organ I instancji") z 22 października 2021 r. orzeczono w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki P. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Prezesem Spółki w okresach, w których upłynął termin płatności ww. zobowiązań, był Skarżący. Organ wskazał na bezskuteczność egzekucji prowadzonej do całego majątku spółki oraz, że już w chwili przejęcia przez Skarżącego funkcji prezesa, Spółka nie wykonywała należnych zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zaległości od 2009 roku), wobec czego, zdaniem Organu, już wtedy zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości. W decyzji zwrócono uwagę na sukcesywnie pogłębiającą się trudną sytuację finansową spółki w latach 2011-2016. W ocenie NUS wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony w ciągu 2 tygodni od objęcia funkcji prezesa przez Skarżącego, tj. najpóźniej 27 stycznia 2011 roku. Organ wskazał, że w toku postępowania przed organem podatkowym I instancji Skarżący nie przedstawił okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność.
Skarżący odwołał się od decyzji organu podatkowego I instancji.
Po rozpoznaniu odwołania Strony Organ decyzją z dnia 2 lutego 2022 r. uchylił w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności podatkowej za koszty postępowania egzekucyjnego dla zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 3.250,07 zł i w tym zakresie orzekł o odpowiedzialności podatkowej za koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 706,65 zł, z uwagi na nieprawidłowości w wyliczeniu kosztów postępowania egzekucyjnego dla zaległości podatkowych. W pozostałej części utrzymał w mocy decyzję NUS.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Organ stwierdził, że egzekucja została skierowana do całego znanego organowi egzekucyjnemu majątku Spółki. Nie odnaleziono majątku, który mogłyby zaspokoić zaległości podatkowe. Dlatego zdaniem organu odwoławczego w sprawie wystąpiła przesłanka bezskuteczności egzekucji. Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. W jego ocenie wskazany przez Skarżącego na etapie odwoławczym składnik majątku nie jest składnikiem, który uwalniałby go od solidarnej odpowiedzialności za długi spółki. Ponadto po przeanalizowaniu materiału dowodowego przesłanego przez Skarżącego na okoliczność braku ponoszenia przez niego winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, organ odwoławczy stwierdził, że nie potwierdzają one u Skarżącego całkowitego wyłączenia świadomości w 2011 roku. Toteż organ odwoławczy jest zdania, że stan zdrowia psychicznego Skarżącego nie miał wpływu na niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie.
Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia uznał, iż w sprawie za prawidłowe należy uznać ustalenia organów co do uznania egzekucji prowadzonej wobec Spółki za bezskuteczną. Organ egzekucyjny po dokonaniu szeregu czynności umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne postanowieniem z 18 września 2020 r wskutek braku majątku. Prawidłowo organ uznał, że nie było aktywów majątkowych Spółki z których byłoby można skutecznie przeprowadzić egzekucję, powołując przebieg postępowania egzekucyjnego oraz postanowienie o umorzeniu postępowania jako bezskuteczne.
Sąd I instancji przyjął również, że jakkolwiek Skarżący w toku postępowania prowadzonego przed organem podatkowym wskazał na istnienie wierzytelności spółki w określonej wysokości, tym niemniej nie wyjaśnił, w jaki sposób w tym kierunku prowadzona egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki.
W ocenie WSA, spełniona została także druga pozytywna przesłanka odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, albowiem strona Skarżąca pełniła obowiązki członka zarządu w czasie powstania wymagalności zobowiązań podatkowych objętych decyzją.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 180 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego psychologia i psychiatry, celem oceny możliwości przypisania winy Stronie w niezłożeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, Sąd I instancji wskazał, że to nie rolą organu podatkowego jest przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność wystąpienia przesłanki uwalniającej go od odpowiedzialności za zaległości spółki. Skoro Skarżący nie przedłożył stosownych dokumentów zaświadczających o jego złym stanie zdrowia psychicznego, co według niego miało miejsce w czasie, w którym zgodnie z ustaleniami organów podatkowych należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki i stanowiło przesłankę uwalniającą od odpowiedzialności, to zasadnie organy uznały, że Skarżący nie wykazał wystąpienia tej przesłanki. Organ odwoławczy nie kwestionował faktu, że Skarżący długotrwale choruje na [...]. Jednak z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby zdolność Skarżącego do podejmowania działań w imieniu spółki została trwale i całkowicie wyłączona w 2011 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał również, że ciężar dowodzenia okoliczności z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej spoczywa na podmiocie uwalniającym się od ponoszenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej. W ocenie WSA słusznie uznał też Organ, że Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na okoliczność wyłączenia jego odpowiedzialność za zaległości Spółki.
Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając orzeczeniu:
1) na podstawie art. 174 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, a które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 180 O.p. i art. 191 O.p. w zw. art. 197 § 1 O.p. w zw. art. 122 O.p. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu psychologii i psychiatrii w celu ustalenia stanu zdrowia Skarżącego w czasie, w którym należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, w sytuacji gdy ustalenie tych okoliczności wymaga wiadomości specjalnych i to na organie podatkowym ciążył obowiązek podjęcia inicjatywy dowodowej, albowiem ustalenie ww. okoliczności wykracza poza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego organu, a zarówno organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny bezzasadnie weszły w kompetencje biegłych przy ustalaniu okoliczności sprawy, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co całkowicie wyklucza uwzględnienie dokonanych przez organ ustaleń, a następnie przyjęcie ich przez Sąd, a polegających na ustaleniu, że stan zdrowia Skarżącego umożliwiał mu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki;