Wyrok NSA z dnia 18 lutego 2026, sygn. III FSK 891/25

Zważywszy na całokształt podniesionych zarzutów autor skargi kasacyjnej w oparciu o treść art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu z 13 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 334/24,

2. uchylenie w całości postanowienia SKO we Wrocławiu z 9 stycznia 2024 r., nr SKO 4810.58.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia,

3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M.M. (pełnomocnika skarżącego z urzędu) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu wywołanym niniejszą skargą - według norm przepisanych, powiększonych o należny podatek od towarów i usług - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oświadczył, że wyżej wskazane koszty nie zostały uiszczone przez uczestnika ani w całości, ani w części. Pełnomocnik jednocześnie oświadczył, że jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Jednocześnie, działając w imieniu skarżącego, oświadczył, że zrzeka się rozpoznania niniejszej sprawy na rozprawie w rozumieniu art. 176 § 2 p.p.s.a.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Zarządzeniem z 8 stycznia 2026 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji było postanowienie SKO we Wrocławiu w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta W. z 25 października 2023 r. w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Stosowany w tym przypadku odpowiednio art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Użyte w tym przepisie kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, jeżeli uchybienie takie miało miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje zatem do uznania, że dokonana przez stronę czynność jest bezskuteczna. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozpatrzenie przez organ odwoławczy środka zaskarżenia od ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 1999 r., I SA 1823/98).

Okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej, takie jak: wiek skarżącego, jego stan zdrowia, występowanie w sprawie bez wsparcia profesjonalnego pełnomocnika, uchybienie terminowi o jeden dzień przy zaskarżeniu 34 doręczonych jednocześnie postanowień mogą być podnoszone w ramach wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Nie rzutują natomiast na prawidłowość stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Jedynym obowiązkiem organu odwoławczego w tej fazie kontroli zażalenia jest ustalenie, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Skarżący nie podważa zaś prawidłowości ustalenia przez Kolegium, że uchybił terminowi do wniesienia zażalenia, a tym samym istnienia podstaw do wydania postanowienia z art. 134 k.p.a.

Z tych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 8 § 1 w zw. z art. 134 w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Nie ma też podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia art. 8 § 1 w związku z art. 58 k.p.a. wobec przyjęcia, że skarżący nie złożył wraz z zażaleniem wniosku o przywrócenie terminu. Jak zasadnie stwierdziło Kolegium, skarżący nie wystąpił o przywrócenie terminu w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Taki wniosek nie został sformułowany w złożonym zażaleniu. Nie było też podstaw, by wniosek taki wywodzić wyłącznie z tego, że skarżący w zażaleniu wskazywał na brak możliwości odrębnego zaskarżenia w krótkim czasie każdego z doręczonych 34 postanowień.

Wobec powyższego skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

sędzia NSA Sławomir Presnarowicz sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Jacek Pruszyński