Wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2025, sygn. III FSK 899/25

4.2. Główną oś argumentacji zawartej w skardze o wznowienie stanowi powołanie się strony na ww. orzeczenie TSUE z 30 kwietnia 2025 r., C-278/24 (Genzyński). Jak już zaznaczono podstawę wznowieniową stanowi art. 272 § 2a p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posługuje się stwierdzeniem "ma wpływ na treść wydanego orzeczenia". Zarzut wskazany w skardze odnosi się zatem do wpływu i bezpośredniej korelacji sędziowskiego stanowiska zajętego przez Trybunał Sprawiedliwości na treść wydanego przez sąd krajowy orzeczenia.

Z uzasadnienia skargi o wznowienie wynika, że w ocenie strony z wyroku TSUE z 30 kwietnia 2025 r., C-278/24 (Genzyński) wynika, że w celu orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki, organy podatkowe zobowiązane są uwzględnić indywidualną sytuację członka zarządu, w tym zweryfikować, jakie działania podejmował, prowadząc sprawy spółki, a następnie ocenić je pod kątem dołożenia należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki, a zdaniem strony w niniejszej sprawie zarówno organy podatkowe, jak i sądy, nie stawiały skarżącemu zarzutu niedołożenia należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki. Brak takiego zarzutu oznacza, że dołożenie należytej staranności przez stronę nie jest kwestionowane, a w konsekwencji, że w świetle wyroku TSUE z 30 kwietnia 2025 r. odpowiedzialność strony za zaległości podatkowe spółki powinna być wykluczona.

Należy zwrócić uwagę, że co prawda wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r., C-278/24 (Genzyński), wyznacza bardziej liberalny kierunek (w stosunku do dotychczasowej praktyki orzeczniczej polskich sądów) interpretacji przesłanki egzoneracyjnej, jaką jest brak winy w niezgłoszeniu upadłości we właściwym czasie, jednak w wyroku tym TSUE wskazał, że z braku zapłaty zobowiązania podatkowego przez spółkę można wywnioskować, że członek lub były członek zarządu tej spółki uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi należytej staranności w zarządzaniu sprawami rzeczonej spółki i że ów brak zapłaty jest tego konsekwencją. W tych okolicznościach odpowiedzialność solidarna tego członka lub byłego członka wydaje się wynikać nie z przypadkowego zdarzenia, nad którym nie sprawuje on żadnej kontroli, lecz z jego działań lub zaniechań.

Trybunał zauważył, że odpowiedzialność podatkowa członków zarządu w polskim porządku nie ma charakteru przypadkowego, i możliwe jest uwolnienie się od odpowiedzialności poprzez wykazanie braku winy po stronie członka zarządu. Zaznaczono, że możliwość ta nie ma charakteru teoretycznego, a braku winy może dowodzić członek zarządu gdy dochował należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki (C-278/24 pkt 68, 70, 72, 77, 78). W orzeczeniu tym zaaprobowano posługiwanie się domniemaniem zgodnie z którym członek zarządu spółki dysponuje lub powinien dysponować zarówno bezpośrednią wiedzą na temat działalności tej spółki, jak i wpływem na tę działalność (C-278/24 pkt 68 i 69). Konieczne jest przy tym, aby domniemanie to było możliwe do obalenia, czemu w polskich realiach służy przesłanka egzoneracyjna braku winy (C-278/24 pkt 68, 69, 71). Przy czym, co istotne, członek zarządu ma prawo powoływania się na okoliczności świadczące o braku jego winy w niezłożeniu wniosku we właściwym czasie, dla wykazania że brak złożenia wniosku nastąpił z przyczyn od niego niezależnych (C-278/24, pkt 75, 77).

4.3. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wbrew stanowisku strony to nie na organie leży obowiązek weryfikacji jakie czynności podjął członek zarządu w ramach prowadzenia spraw spółki, a strona przy wykazywaniu przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może na takie czynności i należytą staranność się powoływać i przedstawiać na to dowody.

Ponadto należyta staranność strony w prowadzeniu spraw spółki, wbrew stanowisku skarżącego, była brana pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Organ w swojej decyzji wprost wskazał, że przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Niespełnienie tego obowiązku, choćby w minimalnym stopniu, stanowi dowód nieprawidłowości w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości (likwidację) spółki mimo, że w 2016 roku stan niewypłacalności spółki się pogłębiał. Inny wierzyciel spółki złożył w listopadzie 2016 r. wniosek o ogłoszenie upadłości, i taka upadłość została ogłoszona w marcu 2017 r.

Jak słusznie zauważył organ przy wykonywaniu swoich obowiązków członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien dołożyć szczególnej staranności będącej wynikiem zawodowego charakteru i w czasie trwania mandatu stale monitorować dokumentację spółki i stan jej finansów. Niewątpliwie strona miała wiedze o sytuacji finansowej spółki, sama bowiem w toku postępowania wskazywała, że od momentu objęcia funkcji członka zarządu podejmowała wszelkie możliwe czynności mające na celu uzyskanie dodatkowego źródła finansowania, występowała o kredyty i pożyczki. Zatem skarżący miał świadomość złej kondycji finansowej spółki, oraz tego, że nie zostały zapłacone zaliczki na podatek dochodowy za okresy wskazane w decyzji wymiarowej.

Nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak, jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i Iiczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

Członek zarządu ma prawo wykazać, że nie ponosi winy w niezłożeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, jeżeli na przeszkodzie stanęły mu obiektywne przeszkody, którym nie mógł zaradzić dochowując należytej staranności, jakiej należy oczekiwać od członka zarządu. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły, na brak złożenia przez członka zarządu wniosku o upadłość wpłynęła jedynie jego własna ocena co do możliwości poprawy sytuacji spółki, nie wystąpiły żadne obiektywne, niezależne od strony czynniki. Strona w skardze o wznowienie nie powołuje się również na żadne nowe okoliczności i nie przedkłada żadnych nowych dowodów. Ponownie wskazuje na te same okoliczności sprawy, które były już przedmiotem rozważań zarówno organu jak i sądu.

4.4. Mając na względzie dokonaną powyżej ocenę, uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek, które mogłoby stanowić podstawę podważenia w trybie wznowieniowym objętego skargą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem NSA 19 lutego 2025 r. nie wykazuje, w kontekście treści art. 272 § 2a p.p.s.a., wad wymagających konwalidacji w związku z wyrokiem TSUE z 30 kwietnia 2025 r., C-278/24 (Genzyński).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 w zw. z art. 276 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).

Krzysztof Winiarski Jolanta Sokołowska Jan Rudowski