Wyrok NSA z dnia 24 marca 2026, sygn. III FZ 111/26

- art. 73 § 1 § 4 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do zastosowania fikcji doręczenia, mimo że doszło do rzeczywistego doręczenia przesyłki pocztowej pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 13.10.2025 r., a przesyłka została jedynie awizowana w dniach 26.09.2025 r. oraz 6.10.2025 r., co wyklucza spełnienie przesłanki niepodjęcia pisma w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a.;

- art. 141 § 2 p.p.s.a, poprzez jego niezastosowanie, pomimo braku jednoznacznego i niewątpliwego uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy przy istnieniu wątpliwości co do daty skutecznego doręczenia orzeczenia nie było podstaw do przyjęcia, że termin ten został przekroczony;

- art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz zasady lojalności procesowej sądu wobec strony postępowania, poprzez przyjęcie, że strona powinna ponosić negatywne skutki fikcji doręczenia, mimo że faktyczne doręczenie przesyłki pocztowej pełnomocnikowi Skarżącej nastąpiło w dniu 13.10.2025 r., a wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony przed upływem terminu do jego wniesienia, liczonego od daty rzeczywistego doręczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2, który stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym, co oznacza, że termin ten nie może być ani przedłużany, ani skracany. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po terminie jest więc czynnością bezskuteczną i skutkuje odmową jego sporządzenia (art. 85 w zw. z art. 141 § 3 p.p.s.a.).

W sprawie nie ulega wątpliwości, że przesyłka zawierająca odpis sentencji wyroku adresowana do pełnomocnika Skarżącej została błędnie wydana po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. Regulacja wynikająca z art. 73 § 1-4 p.p.s.a. przewiduje fikcję doręczenia, gdy adresat, pomimo dwukrotnego zawiadomienia go o możliwości odbioru przesyłki, nie podejmuje jej w ciągu czternastu dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza. Ostatniego dnia, tj. czternastego dnia od dnia pierwszej próby doręczenia, realizuje się skutek procesowy, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., a zatem następuje fikcja prawna doręczenia przesyłki adresatowi.

Skoro pierwsza awizacja przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku miała miejsce 26 września 2025 r., to czternastodniowy termin, w którym przesyłka ta mogła zostać odebrana przez adresata, upłynął 10 października 2025 r. i z upływem tego dnia nastąpił z mocy prawa skutek w postaci uznania przesyłki za doręczoną. Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z art. 73 § 4 p.p.s.a. fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać konsekwencji prawnych późniejszego doręczenia przesyłki (por. postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., II FSK 1762/15). Innymi słowy, późniejsze odebranie pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, mając na uwadze regulację art. 73 p.p.s.a., że skutek w postaci doręczenia przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku nastąpił w dniu 10 października 2025 r., zatem siedmiodniowy termin na zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął Skarżącej bezskutecznie 17 października 2025 r., a więc wniosek Skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku nadany w placówce pocztowej 20 października 2025 r., był czynnością dokonaną po terminie, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Wobec tego prawidłowo Sąd I instancji odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku.

Wbrew twierdzeniom zawartym we wniesionym środku zaskarżenia od profesjonalnego pełnomocnika wymagać należy należytej staranności, w tym zweryfikowania prawidłowości liczenia przez pocztę terminu określonego w art. 141 p.p.s.a w zw. z art. 73 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on być uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.