Wyrok NSA z dnia 18 marca 2026, sygn. III FZ 114/26

W art. 49 § 1 p.p.s.a. przewidziano zaś, że jeżeli pismo strony, w tym skarga, nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni.

Z akt tej sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 sierpnia 2025 r. strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentów z których wynika upoważnienie osoby, która podpisała skargę do występowania w imieniu Związku, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono 1 września 2025 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach. Ostateczny termin do uzupełnienia braku przypadał na 8 września 2025 r.

W zakreślonym terminie strona skarżąca złożyła jedynie uchwałę, z której wynika wybór E. P. na funkcję przewodniczącego Związku. Natomiast dopiero 15 września 2025 r. (a więc już po terminie do tego przewidzianym) złożyła uchwałę stanowiącą statut Związku, z której wynika uprawnienie przewodniczącego Związku do jednoosobowej reprezentacji strony skarżącej. Z tego względu nie można uznać, aby strona skarżąca uczyniła zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału I, które polegało na usunięciu braku formalnego skargi w zakresie złożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentów, z których wynika upoważnienie osoby, która podpisała skargę do występowania w imieniu Związku przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie doręczone stronie zostało sformułowane w sposób prawidłowy.

Podkreślić należy, że w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, obowiązek wykazania umocowania spoczywał na stronie, a rolą sądu nie było wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (zob. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15). Wykonanie obowiązku z art. 29 w zw. z art. 28 § 1 i art. 37 § 1 p.p.s.a. ma doniosłe znaczenie procesowe. Przywołane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem nieuzupełnienie braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie, w sytuacji, gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjnie sformułowane i prawidłowo doręczone, obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając żadnego w tym względzie wyboru. Wskazane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeżeli uwzględnić poważne konsekwencje jakie mogą mieć miejsce, gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły, czyli tak jak to uczynił sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nienależyte umocowanie pełnomocnika powoduje nieważność postępowania. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia, dotyczącej możliwości samodzielnego ,,pozyskania" przez sąd statutu Związku, skoro jest on ogłoszony publicznie w Dzienniku Urzędowym, wskazać należy, że możliwość dokonywania przez sąd takich ustaleń pojawiła się dopiero 5 listopada 2025 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1381). Zmiany, które ta nowela wprowadziła w art. 29 i w art. 37 w § 1 p.p.s.a., weszły w życie już po wniesieniu skargi i wydaniu w sprawie zaskarżonego orzeczenia. Z art. 2 ustawy nowelizującej wynika natomiast, że do postępowań prowadzonych na podstawie p.p.s.a., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do zażaleń uwzględnionych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji, wbrew stanowisku strony nie miał obowiązku samodzielnie weryfikować umocowania strony na podstawie danych ujawnionych w Dzienniku Ustawowym, był bowiem zobowiązany stosować przepisy p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.