Wyrok NSA z dnia 27 maja 2025, sygn. III FZ 163/25

Zamiast uiścić wpis, Skarżący po raz kolejny wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnie odmówił przyznania prawa pomocy (sygn. akt III SPP/Wa 93/24).

Kontynuując postępowanie, sąd pierwszej instancji zarządzeniem z 2 sierpnia 2024 r. zwrócił się do strony z wezwaniem do wykonania prawomocnego zarządzenia z 8 marca 2024 r. Wezwanie to doręczono w dniu 23 sierpnia 2024 r. Pismem z 30 sierpnia 2024 r. Skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który został ponownie rozpatrzony negatywnie przez sąd pierwszej instancji (sygn. akt III SPP/Wa 259/24).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy zaskarżonego postanowienia stwierdził, że pomimo upływu wyznaczonego terminu, wpis sądowy od zażalenia nie został uiszczony. Informacja ta została jednoznacznie potwierdzona w Rejestrze Opłat Sądowych, w którym brak jest danych o dokonaniu wpłaty. Skarżący nie został również zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki określone w art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), co skutkowało odrzuceniem zażalenia na mocy art. 220 § 3 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 tej ustawy.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 25 lutego 2025 r. Skarżący zaskarżył postanowienie sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu pisma wskazał, że w toku postępowania doszło do uchybień procesowych, polegających m.in. na pominięciu prawomocnych postanowień WSA w Warszawie z 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1354/18 oraz III SA/Wa 1355/18, w których zaakcentowano konieczność zapewnienia stronie rzeczywistego dostępu do sądu. Skarżący powołuje się na art. 241 p.p.s.a., podnosząc, że z uwagi na trudną sytuację życiową i procesową powinien zostać zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw dlatego podlegało oddaleniu.

Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

Należy podkreślić przy tym, że ponowne wystąpienie przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy też ustanowienia z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Inaczej mówiąc kolejne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów i przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności i nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Odmienne stanowisko doprowadziłoby do nieuzasadnionego wydłużenia postępowania na skutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i trudności w jego zakończeniu.

W rozpoznawanej sprawie, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, prawidłowo wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie do 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Pomimo wezwania, kwota wpisu nie wpłynęła na rachunek WSA w wyznaczonym terminie. W konsekwencji zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.