Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu adw. A. M.) w zażaleniu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci uszczerbku na zdrowiu i życiu skarżącego, w szczególności z uwagi na fakt, iż obecny stan zdrowia skarżącego całkowicie wyklucza możliwość zarobkowania i generuje znaczne koszty leczenia, bowiem skarżący, który cierpi na [...] i [...], we wrześniu 2025 roku przebył [...], zaś małżonka skarżącego zrezygnowała z wykonywania zawodu w celu sprawowania całodobowej opieki nad całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji córką, wobec czego nie ulega wątpliwości, że wykonanie zaskarżonej decyzji wobec skarżących skutkowałoby pozbawieniem ich środków do życia, a w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącemu kontynuację niezbędnego w jego przypadku leczenia. Wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z szeregu dokumentów obrazujących sytuację majątkową i zdrowotną rodziny skarżącego, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenia nie mają usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegają oddaleniu. Rozpoznawana sprawa jest tożsama ze sprawami skarżących, które zostały rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami: z 16 stycznia 2026 r. o sygn. III FZ 653/25, z 12 lutego 2026 r. o sygn. III FZ 19/26 i z 17 lutego 2026 r. o sygn. III FZ 15/26. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela stanowiska zawarte w tych orzeczeniach i dlatego w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją w nich przedstawioną.
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika nadto, że to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Dlatego też zawarta we wniosku argumentacja, powinna być poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznany za brak formalny wniosku i nie obliguje Sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., do jego uzupełnienia.
W świetle powyższego nie można uznać, żeby WSA w Łodzi odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W skardze do tego Sądu, domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, skarżący nie przedstawili żadnych danych oraz dokumentów, tym samym uniemożliwili Sądowi ocenę czy na skutek wykonania decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Dane wynikające z akt sprawy, pochodzące z oświadczeń załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie są okolicznościami wystarczająco uzasadniającymi wstrzymanie wykonania decyzji. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że w przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, aby mogła skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (zob. postanowienia NSA: z 23 kwietnia 2009 r., I OZ 375/09; z 29 listopada 2011 r., II OZ 1240/11; z 12 listopada 2019 r., I OZ 1054/19).
W konsekwencji, rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WSA w Łodzi. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły zatem doprowadzić dołączone do zażalenia dokumenty obrazujące sytuację materialną, prawną, zdrowotną i rodzinną skarżących. Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 p.p.s.a. i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności.
Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażaleń.
W sprawie nie zachodziły podstawy do rozpoznania wniosków pełnomocników o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.