Wyrok NSA z dnia 22 lipca 2025, sygn. III FZ 198/25

1.3. Skarżący wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

2.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

2.2. Zgodnie z art. 214 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Natomiast zgodnie z art. 219 o.p. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie.

Błędne pouczenie może oznaczać błędne wskazanie organu właściwego do rozpoznania środka prawnego, wadliwe określenie środka prawnego, jaki przysługuje od decyzji, oraz błędne oznaczenie trybu i terminu do jego wniesienia. W myśl art. 214 zarówno brak pouczenia, jak i błędne pouczenie w decyzji nie mogą szkodzić stronie. Oznacza to, że środek prawny wniesiony w sposób określony w błędnym pouczeniu jest skuteczny tak, jak gdyby został wniesiony zgodnie z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 października 2017 r., II OZ 1206/17, OSP 2018/4, poz. 42, s. 140 i n.) określił zakres ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a., zawierającego regulację odpowiadającą w zasadzie unormowaniu przyjętemu w komentowanym przepisie. W powołanym orzeczeniu NSA wyjaśnił, że skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a., w przypadku wniesienia do sądu spóźnionego środka zaskarżenia, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrywania go bez potrzeby wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. także glosę W. Piątka, akceptującą stanowisko NSA, OSP 2018/4, poz. 42, s. 143 i n.). Wydaje się, że wykładnię przyjętą w tym wyroku należy uwzględnić przy stosowaniu komentowanego przepisu (A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, A. Kabat, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, art. 214.).

2.3. W przedmiotowej sprawie, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 lipca 2024 r., na stronie 2, pod koniec uzasadnienia, wskazywało, że "postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji i nie służy na nie żaden środek zaskarżenia". Brak było pouczenia o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w jakim terminie.

Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 września 2024 r. uzupełniono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 lipca 2024 r. w ten sposób, że wskazuje, że na przywołane postanowienie służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazuje, że postanowienie z 19 lipca 2024 r. zawierało nieprawidłową informację, że nie służy na nie żaden środek zaskarżenia. Postanowienie to doręczono stronie 30 września 2024 r. Natomiast skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożono 30 października 2024 r., zatem z zachowaniem 30-dniowego terminu.

2.4. W niniejszej sprawie skarżący zastosował się do błędnego pouczenia organu administracji – nie wniósł skargi, ponieważ został poinformowany, że nie ma takiej możliwości – i nie można pozbawić go tylko z tego powodu możliwości obrony swoich praw. Skarżący nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Brak właściwej informacji ze strony organu o prawach i obowiązkach uczestników postępowania nie może uniemożliwiać realizacji konstytucyjnego prawa do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Należy również zauważyć, że skarżący wniósł skargę w terminie o którym pouczył go organ odwoławczy w postanowieniu z 18 września 2024 r. Zatem należało uznać, że skarga została złożona w terminie, a odrzucenie jej było przedwczesne.

2.5. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Wobec tego należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że zaszła przesłanka do odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.