5. Niepodzielność wyroku i uzasadnienia w stosunku do strony
a. Czynnościami kancelaryjnymi są wyłącznie działania techniczne związane z istniejącymi już orzeczeniami, np. sporządzanie odpisów dla strony, która już posiada orzeczenie, lub których kopie zostały zagubione.
b. Natomiast sam wyrok wraz z uzasadnieniem, w tym motywy, którymi kierował się sąd, musi być dostępny stronie od razu i w całości, bez żadnych dodatkowych warunków, wniosków czy opłat.
c. Sztuczne rozdzielanie wyroku i uzasadnienia oraz traktowanie uzasadnienia jako czynności kancelaryjnej jest nadużyciem pojęcia technicznego opisu czynności, związanych z archiwizacją czynności sądów i w konsekwencji narusza konstytucyjne prawo strony do pełnej informacji o podstawach rozstrzygnięcia i skutecznego korzystania z prawa do sądu."
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o cyt. "zawieszenie skutków wezwania do wniesienia opłaty do czasu rozstrzygnięcia kwestii konstytucyjnej". Ponadto Skarżąca wniosła o zobowiązanie składu ,,odwoławczego WSA" do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności art. 234 § 2 p.p.s.a. z art. 32 i 45 Konstytucji RP, w szczególności: nierówności w traktowaniu stron; ograniczenia dostępu do skutecznego środka odwoławczego, nielogicznej klasyfikacji uzasadnienia jako czynności kancelaryjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie do treści art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W świetle art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a., za odpis wyroku z uzasadnieniem, przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia, pobiera się opłatę kancelaryjną. Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej jedynie za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Wyjątek ten nie dotyczy jednak rozpoznawanej sprawy, gdyż wyrok sądu pierwszej instancji, oddalający skargę strony, należy do kategorii orzeczeń wymienionych w art. 141 § 2 p.p.s.a.
Natomiast wysokość należnej opłaty precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych. W myśl § 2 tego rozporządzenia, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.
W tej sprawie Skarżąca zwróciła się do sądu pierwszej instancji o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 29 stycznia 2026 r., I SA/Gl 786/25, wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, którym – jak już wspomniano - oddalono skargę Skarżącej. Skarżącej nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym wspomnianej opłaty kancelaryjnej). Zatem, skoro skargę oddalono, a Skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, to zasadnie Przewodniczący Wydziału I WSA w Gliwicach wezwał Skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Tylko bowiem w przypadku, gdy odpis orzeczenia z uzasadnieniem podlega doręczeniu z urzędu nie pobiera się opłaty kancelaryjnej.
Zatem czynności podjęte w tej sprawie przez przewodniczącego wydziału sądu pierwszej instancji były prawidłowe.
Prawidłowości zaskarżonego zarządzenia nie podważają argumenty Skarżącej co do ograniczenia prawa do skutecznego środka odwoławczego (art. 45 Konstytucji), jak też naruszenia zasadności równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), czy też ogólne niezadowolenie Skarżącej ze sposobu funkcjonowania sądów. Obowiązek dokonania opłaty sądowej jaką jest opłata kancelaryjna nie jest sprzeczny z prawem do sądu określonym w art. 45 Konstytucji, bowiem konieczność ponoszenia opłat przez stronę związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym nie ogranicza tego prawa. Uiszczenie opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie na wniosek strony odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne. Od uiszczenia tej opłaty ustawodawca nie uzależnia jednak doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, a przez to nie ogranicza też prawa do wniesienia środka zaskarżenia, będącego elementem prawa do sądu.
Z tych samych powodów bezzasadny jest zarzut zażalenia dotyczący naruszenia ,,konstytucyjnego prawa strony do pełnej informacji o podstawach rozstrzygnięcia skutecznego korzystania z prawa do sądu".
Bezzasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Ta wynikająca z art. 32 Konstytucji zasada oznacza, że podmioty o tym samym statusie prawnym, mogą w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, oczekiwać takiego samego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa.
Z powyższych względów, zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należało uznać za niezasadne, zaś samo zarządzenie za zgodne z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konstrukcja art. 234 § 2 p.p.s.a nie powoduje wątpliwości co do zgodności tego przepisu z art. 32 i art. 45 Konstytucji, albowiem powyższe regulacje zawarte w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ograniczają zagwarantowanego mocą Konstytucji prawa do sądu.
Mając powyższe na uwadze, stosownie do treści art. 184 w zw. z 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.