Wyrok NSA z dnia 18 marca 2026, sygn. III FZ 26/26

Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).

Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy strona nie była w stanie usunąć przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych.

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego zaniedbania. Otóż może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi zatem o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.

W sprawie niniejszej skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Na profesjonalnym pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia sądu pierwszej instancji, zgodnie z którymi zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności w terminie. Jak zauważył sąd pierwszej instancji, spółka (kancelaria), której wspólnikiem jest pełnomocnik skarżącej, wyraziła zgodę na doręczenie pism za pośrednictwem e-Urząd Skarbowy. Zgoda na doręczanie pism organów na konto w e-Urzędzie Skarbowym ma charakter dobrowolny (art. 35e ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm., dalej: "ustawa o KAS") i może zostać w każdej chwili wycofana, jednak przed wydaniem zaskarżonego postanowienia pełnomocnik skarżącej nie skorzystał z tej możliwości.

Ponadto w toku postępowania korespondencja była kierowana do pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem portalu e-Urząd Skarbowy, na konto spółki, z którego była odbierana przez K. J.. Pełnomocnik skarżącej nie zgłaszał w tym zakresie sprzeciwu ani nie wnosił o doręczanie pism za pośrednictwem innego kanału komunikacji. Nie wycofał również zgody na doręczanie pism na koncie w e-Urząd Skarbowy, co zgodnie z art. 35e ust. 6 ustawy o KAS – dopiero znosiłoby obowiązek umieszczania pism na tym koncie i umożliwiało ich doręczanie za pośrednictwem ePUAP.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania między stronami przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.