Wyrok NSA z dnia 26 maja 2026, sygn. III FZ 260/26

Natomiast art. 73 p.p.s.a. reguluje terminy odbioru pisma, tzw. fikcja doręczenia jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie jest oparte na domniemaniu, według którego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W wyjątkowych okolicznościach, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd może postanowić o przywróceniu terminu, o ile strona uprawdopodobni, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie.

Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym wobec dowodu i jako taki nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 86).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jej winy. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu powinno nastąpić we wniosku o przywrócenie terminu. W treści tego pisma Skarżąca przedstawiła, że 13 października 2025 r. została do niej skierowana przesyłka zawierająca odpis wyroku, która została awizowana. Skarżąca wskazała, że z przyczyn od niej niezależnych nie została odebrana w wyznaczonym terminie, a w rezultacie pismo zostało zwrócone do Sądu 17 października 2025 r. W związku z tym Skarżąca podkreśliła, że nie posiadała wiedzy o fakcie doręczenia pisma i nie mogła w ustawowym terminie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, lecz po uzyskaniu informacji o zwrocie przesyłki niezwłocznie podjęła czynności zmierzające do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Skarżącej spełniona została tym samym przesłanka braku winy oraz niezwłocznego działania.

W zażaleniu Skarżąca wskazała zaś, że samo powołanie się na adnotacje operatora pocztowego o awizowaniu przesyłki nie przesądza jeszcze o faktycznym poinformowaniu adresata o oczekującej korespondencji. Jak podkreśliła Skarżąca, w praktyce zdarzają się sytuacje, w których zawiadomienie nie zostaje pozostawione w skrzynce pocztowej albo zostaje zagubione.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, iż obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji Skarżąca mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Samo wskazanie, że awiza mogły nie być w przedmiotowej sprawie pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej, nie mogło skutecznie obalić tego domniemania (por. postanowienie NSA z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt I FZ 97/25).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, że Skarżąca nie uprawdopodobniła dostatecznie, że niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jej winy. W takiej sytuacji słusznie postanowił o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.