Wyrok NSA z dnia 31 lipca 2025, sygn. III FZ 266/25

Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu I instancji, jeżeli pełnomocnik przed ustaniem przyczyny będącej powodem uchybienia terminowi mogła sporządzić wniosek o przywrócenie terminu i merytorycznie go uzasadnić, jak również odebrać osobiście zawiadomienie o terminie rozprawy, to nie sposób przyjąć jako uprawdopodobnionego twierdzenia, że nie mogła ona, uwzględniając miernik staranności odpowiedni dla profesjonalnego pełnomocnika, w przewidzianym prawem terminie sporządzić wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z 19 marca 2025 r. Sąd I instancji wskazał również, iż nie neguje, że choroba, na którą wskazuje pełnomocnik może mieć istotny wpływ na zdolność organizowania przez nią czynności procesowych, jednakże przedstawione okoliczności nie mogą świadczyć o zachowaniu przez nią należytej staranności.

Pismem z 24 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła zażalenie na ww. postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") poprzez ich błędną wykładnię, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz dokonanie oceny zdrowia psychicznego Skarżącej bez zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu psychiatrii skutkującą przyjęciem przez Sąd, że Skarżąca miała realną możliwość dochowania terminu procesowego i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na uchybienie terminu bez jej winy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mogło być związane z chorobą pełnomocnika Skarżącej i kwestia ta została uprawdopodobniona;

- art. 87 § 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie uwzględnił uprawdopodobnionych przez Skarżącą okoliczności stwierdzonych w przedłożonym przez Skarżącą zaświadczeniu lekarskim.

Jednocześnie wniosła o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 marca 2025 r. sygn. I SA/Łd 673/24 lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać zatem należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

Dodać należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego "brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i rozumiany w wymiarze obiektywnym - wymagającym od strony należytej staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem, których wystąpienie wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a." (zob. postanowienie NSA z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III FZ 458/23).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa zatem, że profesjonalny pełnomocnik, jako osoba dbająca należycie o interesy swojego mocodawcy, winien podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu zabezpieczenia terminowości dokonywanych czynności procesowych, chociażby poprzez skorzystanie z pomocy osób trzecich, np. poprzez udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby w sposób właściwy dbano o interesy mocodawcy (zob. postanowienie NSA z 7 maja 2014 r., II OZ 412/14).

Rację należy zatem przyznać Sądowi I instancji, iż jeżeli pełnomocnik przed ustaniem przyczyny będącej powodem uchybienia terminowi mogła sporządzić wniosek o przywrócenie terminu i merytorycznie go uzasadnić, jak również odebrać osobiście zawiadomienie o terminie rozprawy, to nie sposób przyjąć jako uprawdopodobnionego twierdzenia, że nie mogła ona, uwzględniając miernik staranności odpowiedni dla profesjonalnego pełnomocnika, w przewidzianym prawem terminie sporządzić wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z 19 marca 2025 r.

Podsumowując, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w realiach niniejszej sprawy pełnomocniczka nie uprawdopodobniła, jakoby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 marca 2025 r., miało charakter niezawiniony, a tym samym nie wykazała zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a, wyklucza to możliwość przywrócenia terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.