Wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2025, sygn. III FZ 287/25

W ocenie Skarżącej Sąd powinien mieć na uwadze jej sytuację materialną przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ niewątpliwie sytuacja finansowa rzutuje również na ocenę ewentualnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca podkreśliła, że mieszka w domu należącym do syna, co świadczy o konieczności korzystania z pomocy dzieci. Zdaniem Skarżącej sytuacja finansowa męża i syna nie mają znaczenia, gdyż egzekucja może być prowadzona do jej świadczenia emerytalnego. Sąd nie powinien liczyć na to, że bliscy będą zaspokajać jej potrzeby życiowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskodawcy. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.

Obowiązek wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej tak, aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak wystarczającego uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd.

Sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby taki wniosek mógł zostać uwzględniony, wnioskodawca musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania tego orzeczenia. W jego interesie leży zatem takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie jest poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedłożyła dowodów zaświadczających o jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Nie przedstawiła bowiem dokumentacji dotyczącej dochodów męża, które rzutują na stan finansów Skarżącej. Strona nie przedstawiła dowodu na istnienie rozdzielności majątkowej w jej małżeństwie, więc zgłoszone w zażaleniu zastrzeżenia odnośnie do konieczności wykazania dochodów męża są niezasadne, o czym zapewne wie reprezentujący Skarżącą profesjonalny pełnomocnik. Bez wątpienia wiadome jest również pełnomocnikowi, że oprócz dochodów istotny jest też majątek posiadany przez Skarżącą, gdyż może on stanowić zabezpieczenie bytu.

Zważywszy na brak stosownych dokumentów, Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić, czy wykonanie decyzji spowoduje wystąpienie okoliczności określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., słusznie więc postąpił odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Odnośnie do twierdzeń pełnomocnika Skarżącej, że Sąd powinien mieć na uwadze sytuację materialną wnioskodawczyni przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dość powiedzieć, że w aktach sądowych nie ma takiego wniosku, a więc i dokumentów zaświadczających o jej sytuacji finansowej (majątkowej).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.