Wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2026, sygn. III FZ 303/26

2.3. W przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Argumentacja zażalenia w istocie zmierza nie tyle do wykazania braku winy w niedokonaniu czynności w terminie, ile do ponownego zakwestionowania skuteczności doręczenia sentencji wyroku z 20 maja 2025 r. Ta kwestia została jednak już prawomocnie przesądzona w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 grudnia 2025 r., sygn. akt III FZ 600/25, uznał, że doręczenie przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku nastąpiło w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem na dzień 6 czerwca 2025 r. Skoro tak, to termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał w dniu 13 czerwca 2025 r. Wniosek nadany w dniu 16 czerwca 2025 r. był zatem spóźniony.

2.4. Postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu nie może służyć ponownemu badaniu skuteczności doręczenia, jeżeli kwestia ta została już rozstrzygnięta w toku kontroli instancyjnej. Przedmiotem obecnej kontroli jest wyłącznie to, czy uchybienie terminowi, którego istnienie zostało już stwierdzone, nastąpiło bez winy strony. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej, że sąd pierwszej instancji powinien był ponownie oceniać prawidłowość awizowania przesyłki i na tej podstawie przyjąć, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął bieg od dnia faktycznego odbioru przesyłki.

2.5. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. Przepisy te regulują tryb doręczenia zastępczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Późniejsze faktyczne wydanie przesyłki adresatowi przez operatora pocztowego nie zmienia daty doręczenia wynikającej z ustawy. W przeciwnym razie skutek doręczenia zależałby nie od przepisów procesowych, lecz od późniejszych czynności operatora pocztowego, co prowadziłoby do niedopuszczalnej niepewności w zakresie biegu terminów sądowych.

2.6. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 139 § 1 k.p.c. Postępowanie przed sądami administracyjnymi posiada własną regulację doręczeń, zawartą w szczególności w art. 65 i nast. p.p.s.a., w tym w art. 73 p.p.s.a. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie znajdują tu zastosowania w sposób postulowany przez skarżącą. Powoływane w zażaleniu orzecznictwo Sądu Najwyższego, wydane na tle art. 139 § 1 k.p.c., nie może przesądzać o wykładni art. 73 p.p.s.a. ani prowadzić do pominięcia autonomicznej regulacji doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Nie można również przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła brak winy przez samo powołanie się na wadliwe działanie operatora pocztowego. Z materiału sprawy wynika, że przesyłka została po raz pierwszy awizowana w dniu 23 maja 2025 r. i od tego dnia oczekiwała na odbiór w placówce pocztowej. Skutek doręczenia zastępczego nastąpił po upływie czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki, czyli 6 czerwca 2025 r. Sam fakt, że operator pocztowy następnie wydał przesyłkę 9 czerwca 2025 r., nie tworzy po stronie profesjonalnego pełnomocnika usprawiedliwionego przekonania, że termin procesowy należy liczyć od tej późniejszej daty.

W tym kontekście istotne jest, że skarżąca była reprezentowana przez adwokata. Od zawodowego pełnomocnika wymaga się znajomości zasad doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz samodzielnej weryfikacji biegu terminów procesowych, zwłaszcza gdy chodzi o termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Termin ten ma zasadnicze znaczenie dla możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Profesjonalny pełnomocnik powinien zatem zachować szczególną staranność przy ustalaniu daty doręczenia i końcowej daty terminu. Błędne przyjęcie, że termin należy liczyć od daty faktycznego odbioru przesyłki po wystąpieniu skutku doręczenia zastępczego, stanowi błąd w ocenie skutków procesowych doręczenia, a nie niezawinioną przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie.

2.7. Nie ma również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował ten przepis i trafnie uznał, że w sprawie nie wykazano przesłanki braku winy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy uchybienie wynika z wadliwej oceny prawnej dokonanej przez profesjonalnego pełnomocnika albo z niedostatecznej staranności w ustaleniu początku i końca biegu terminu procesowego.

Chybione są także zarzuty naruszenia art. 141 § 2 i 3 p.p.s.a. Przepisy te dotyczą zasad sporządzania uzasadnień orzeczeń i nie mogły zostać naruszone w sposób wskazywany w zażaleniu. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pozwala na odtworzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji, zawiera przedstawienie stanu sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu. Nie można zatem przyjąć, że ewentualne uchybienia w tym zakresie miały wpływ na wynik sprawy.

Nieuzasadnione jest również powołanie art. 7 k.p.a. Przepis ten reguluje zasady postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy administracji publicznej. Nie stanowi on podstawy kontroli czynności sądu administracyjnego podejmowanych w toku postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy p.p.s.a., w szczególności art. 86 i art. 87 tej ustawy.

2.8. Podsumowując, sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

2.9. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.