Wyrok NSA z dnia 18 lipca 2025, sygn. III FZ 334/25

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji odrzucił także zażalenie skarżącej gdyż pomimo wezwania nie zostało ono podpisane: skarżąca nie wykonała wezwania, pomimo upływu wskazanego w wezwaniu terminu; do dnia upływu tego terminu skarżąca nie podpisała zażalenia ani nie nadesłała podpisanego jego egzemplarza.

3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na opisane postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżąca nie podpisała zażalenia.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Artykuł 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje zaś, że pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast jak stanowi art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.

4.2. Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z 9.04.2025 r. nie zostało przez nią podpisane, co powoduje, że obarczone zostało brakiem formalnym uniemożliwiającym jego rozpoznanie. Nie został również podpisany przez nią wniosek o przedłużenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej kilkukrotnie już WSA w Bydgoszczy odrzucał zażalenia skarżącej oraz wnioski o przedłużenie terminu, ponieważ każde z nich zawierało ten sam brak formalny uniemożliwiający jego rozpoznanie, tj. nie zawierało podpisu skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca składając zażalenia i wnioski, nie podpisując ich nadużyła prawa do sądu. Wielokrotne postępowanie w ten sam sposób (nieskładanie podpisu) przez skarżącą w toku różnych inicjowanych przez nią postępowań przed Sądem pierwszej instancji celowo przedłuża postępowanie i uniemożliwia jego zakończenie.

Skarżąca w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji składała bez podpisu zarówno zażalenia jak i liczne wnioski o wyznaczenie nowego terminu na dopełnienie formalności wynikających z kierowanych do niej wezwań (z 4.01.2024 r., 9.04.2024 r., 22.05.2024 r., 12.11.2024 r., 26.02.2025 r., 21.05.2025 r.), które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowanie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. np. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. postanowienie NSA z 14.05.2025 r., III FZ 236/25).

4.3. Skarżąca składając obecnie rozpoznawane zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy po raz kolejny go nie podpisała, mimo pouczenia zawartego przy doręczeniu postanowienia. W pouczeniu zaś wyraźnie wskazano, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Skoro skarżąca nie podpisała zażalenia konieczne stało się jego odrzucenie na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji postanowienia.

Sędzia NSA Stanisław Bogucki