Wyrok NSA z dnia 03 października 2025, sygn. III FZ 375/25

Zgodnie § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:

1) w pierwszej instancji:

a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8,

b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego-1200 zł,

c) w innej sprawie - 480 zł;

2) w drugiej instancji:

a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 100 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł,

b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł,

c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł,

d) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł.

2.3. W przedmiotowej sprawie, wyrokiem z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 486/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącej i przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług liczonym od tej kwoty. Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 297/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, stwierdzono, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w oparciu o przepisy art. 258-261 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (w rozpatrywanym przypadku przed WSA w Łodzi), w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Następnie postanowieniem z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 76/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J. M. kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu – na tę kwotę składa się wynagrodzenie za pomoc prawną polegającą na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 360 zł (75% kwoty 480 zł), a za udzielnie skarżącej pomocy prawnej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 76/25 - 480 zł. Wskazane kwoty podlegają podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług.

2.4. Wykonane przez pełnomocnika z urzędu czynności, takie jak analiza akt sprawy, analiza przepisów dotyczących przedmiotu postępowania, podjęcie starań o kontakt ze stroną skarżącą i kontakt z klientem, stanowią typowe zadania pełnomocnika, które są niezbędne do prawidłowego wykonania przez niego czynności zawodowych, tj. udzielenia pomocy prawnej mocodawcy. W treści zażalenia nie podniesiono argumentów, które podważałyby prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia, zaś argumentację w nim przedstawioną Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jako polemikę, nie znajdującą oparcia w okolicznościach sprawy. Należy również pokreślić, że koszty przejazdów do sądu zaliczają się do niezbędnych kosztów postępowania i nie są zasądzane "dodatkowo".

Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r., kosztami nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa zostały również objęte niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Przepis ten nie wskazuje limitu tych wydatków, nie określa również ich pod względem rodzajowym. Poza sporem pozostaje jednak, że nie wszystkie wydatki pełnomocnika podlegają zwrotowi. W ocenie Sądu koszty pełnomocnictwa substytucyjnego (określone w załączonej do akt sprawy fakturze), nie podlegają odrębnemu zwrotowi albowiem są one zawarte w kwocie wynagrodzenia określonej na podstawie cytowanego rozporządzenia. Należy przy tym wskazać, że mająca zastosowanie w przedmiotowym przypadku dyspozycja § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. wskazuje, że przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu przysługuje za "udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym". Udzielone pełnomocnictwo substytucyjne jest w istocie realizacją udziału pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, dlatego też wysokość wynagrodzenia za podjęte w ramach udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego czynności (tu udział w rozprawie przed NSA) określona jest w treści cytowanego ostatnio przepisu.

2.5. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a.