Wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2026, sygn. III FZ 427/26

W ocenie WSA w Warszawie wskazane we wniosku okoliczności nie dotyczą przesłanek wymienionych w art. 5a § 1 p.u.s.a. Sąd uznał, że wniosek, jako niespełniający wymogów formalnych określonych w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a. należało odrzucić na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a.

3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia i stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny o wystąpieniu przesłanek niespełniania przez sędziego WSA w Warszawie Radosława Teresiaka wymogów bezstronności. W ocenie skarżącej, WSA w Warszawie błędnie odrzucił jej wniosek o zbadanie wymogów bezstronności zamiast merytorycznie odnieść się do podniesionych w tym wniosku zarzutów.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w ww. przepisie okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). W art. 5a § 5 p.u.s.a. określono wymogi wniosku, natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 5a p.u.s.a określono procedurę merytorycznego rozpoznania wniosku oraz postępowanie odwoławcze, wskazując zarówno sąd właściwy do jego rozpoznania, jak i skład rozpoznający wniosek oraz sposób jego wyłonienia. W przypadku rozpoznania wniosku przez wojewódzki sąd administracyjny, jego rozpoznanie następuje w składzie 3 sędziów losowanych spośród całego składu Sądu (art. 5a § 10 p.u.s.a.). Stosownie zaś do art. 5a § 16 p.p.s.a. zdanie pierwsze od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego ostatniego przepisu wynika, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) (zob. postanowienia NSA z: 20.09.2022 r., II GSK 1396/22; 19.12.2022 r., III FZ 573/22; 29.03.2023 r., III OZ 152/23; przywołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

4.2. Dodatkowo należy zauważyć, że przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z 9.06.2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 p.u.s.a.). Skoro zatem prawodawca w art. 5a p.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie zaś z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione enumeratywnie w punktach od 1 do 10 tego przepisu. W żadnym z tych punktów ustawa nie wskazuje na możliwość wnoszenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające wniosek strony złożony na podstawie art. 5a p.u.s.a.

W zakresie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora, referendarza) w przepisie art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. dano stronie postępowania prawo do wniesienia zażalenia, ale tylko na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. W art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie zastosowano zwrotu "w sprawie wniosków o wyłączenie sędziego lub sędziów". Prawodawca wskazał wprost w art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. na możliwość zaskarżenia zażaleniem tylko postanowienia, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostałe przepisy tej ustawy nie przewidują również możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć w obrębie wyłączenia sędziów. Z uwagi na powyższe wnoszenie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne.

4.3. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z uwagi na fakt, iż możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziów nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że na wydane na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 5a § 1 p.u.s.a.) nie przysługuje zażalenie.

4.4. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zażalenie na postanowienie z 11.03.2026 r. o sygn. III SAB/Wa 66/25 jest niedopuszczalne i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Sędzia NSA Stanisław Bogucki