Wyrok NSA z dnia 01 października 2025, sygn. III FZ 436/25

Trzeba też dodać, że winą za uchybienie terminu może być także obarczona osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła wymagana prawem przesłanka przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w jego uchybieniu.

Skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego argumentował swój brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi faktem, że "od około 4 lat znajduje się w sytuacji życiowej powodującej obniżenie nastroju, aktywności, niepokój oraz lęk z objawami somatycznymi, obniżenie zdolności koncentracji i uwagi". Dalej zaś wskazał, że w okresie, kiedy wezwanie było awizowane, przyjmował zwiększone dawki leków z powodu na zaostrzenie się objawów choroby, a w konsekwencji nie odebrał przesyłki. O fakcie wezwania miał się dowiedzieć dopiero 26 czerwca 2024 r., tj. w dacie odebrania postanowienia o odrzuceniu skargi. Na dowód choroby, do wniosku załączył kopię zaświadczenia lekarskiego wystawionego 9 stycznia 2023 r. z rozpoznaniem epizodu depresyjnego.

W treści zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji słusznie jednak zwrócił uwagę, że o ile stany obniżenia nastroju związane z depresją mogą silnie oddziaływać na możliwość podejmowania przez pełnomocnika czynności tak życiowych, jak i zawodowych, to epizod obniżenia nastroju pełnomocnika strony skarżącej nie był zdarzeniem niespodziewanym, skoro zaburzenia na tle depresyjnym towarzyszą pełnomocnikowi od kilku lat. W szczególności słusznie uznał Sąd I instancji, że skoro w okresie, w którym przesyłka była awizowana, brał zwiększone dawki leków, oznacza to, że brał je również wcześniej – czyli pozostawał w leczeniu farmakologicznym. W uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia podkreślono również, że wykonując zawód radcy prawnego pełnomocnik powinien zdawać sobie sprawę ze znaczenia swojej kondycji psychicznej i tego, jak może ona wpływać na możliwość realizowania obowiązków zawodowych. Mając na względzie to, że pomoc prawna udzielana przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana – pełnomocnik strony powinien był tak zorganizować swoją pracę, aby w przypadku pogorszenia się nastroju powiadomić o tym swojego mocodawcę, ewentualnie – przewidując możliwość takiego pogorszenia – nawiązać wcześniej współpracę z inną kancelarią radcowską lub adwokacką, tak aby w razie konieczności móc jej przekazać prowadzone przez siebie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawane zażalenie nie podważa stanowiska Sądu I instancji. Z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu "zaświadczenia lekarskiego" wynika jedynie, że 9 stycznia 2023 r. odbyła się wizyta lekarska, w czasie której jako rozpoznanie lekarz wskazał kod choroby F32 - epizod depresyjny i przepisał stosowne leki, co wskazuje, że rzeczywiście pełnomocnik leczy się na depresję. Niemniej nie wynika z niego, by w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło do znacznego pogorszenia choroby uniemożliwiającego prawidłowe uzupełnienie braków formalnych skargi. Należy zauważyć, że zaświadczenie to nie odnosi się do czasu, w którym miało miejsce zdarzenie prawne objęte wnioskiem. Wniesienie w niniejszej sprawie skargi na decyzję DIAS w Krakowie oraz okoliczności związane z uzupełnieniem braków formalnych skargi miały miejsce po ponad roku od wystawienia tego zaświadczenia. Zdaniem NSA, ma to o tyle istotne znaczenie, że pomimo trwającej przynajmniej od stycznia 2023 r. choroby, pełnomocnik skarżącego pozostawał aktywny zawodowo (m.in. w marcu 2024 r. zgodził się reprezentować skarżącego i wniósł skargę do WSA).

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zgodnie z którym profesjonalny pełnomocnik, jako osoba dbająca należycie o interesy swojego mocodawcy, winien podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu zabezpieczenia terminowości dokonywanych czynności procesowych, chociażby poprzez skorzystanie z pomocy osób trzecich, np. poprzez udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego innemu radcy prawnemu lub adwokatowi, który wspomógłby go w sytuacji choroby i w obliczu upływającego terminu do uzupełninia braków formalnych skargi. Na radcy prawnym ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby w sposób właściwy dbano o interesy mocodawcy (zob. postanowienie NSA z 7 maja 2014 r., II OZ 412/14).

Podsumowując, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi miało charakter niezawiniony, a tym samym nie wykazał zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w zażaleniu okoliczności wystąpiły znacznie wcześniej niż nastąpiło otwarcie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.