Wyrok NSA z dnia 10 marca 2026, sygn. III FZ 47/26

Skarżąca wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że Sąd błędnie przyjął, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął 16 października 2025 r. W rzeczywistości, przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero, gdy Skarżąca powzięła wiedzę o skutkach swojego zaniechania, tj. wraz z doręczeniem postanowienia WSA o umorzeniu postępowania zażaleniowego w dniu 16 października 2025 r. Złożenie wniosku 22 października 2025 r. nastąpiło z zachowaniem terminu 7 dni od ustania przyczyny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie jest zasadne.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 227/18). Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.

Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie zaś od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 20/11).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu stwierdził, że nie spełnia on wymogu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. (tj., że został złożony po upływie terminu), dlatego też podlega odrzuceniu, stosownie do art. 88 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie zasadnie wskazuje na błędne ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie.

Jak wynika z uzasadnienia prawnego zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji w pierwszej kolejności ustalił datę upływu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając na uwadze art. 141 § 2 p.p.s.a. w realiach sprawy skarżąca miała obowiązek wystąpienia ze stosownym wnioskiem w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku oddalającego jej skargę na posiedzeniu jawnym tj. od 2 września 2025 r. Jak słusznie więc wskazał Sąd wojewódzki, termin ten upływał 9 września 2025 r. Następnie WSA stwierdził, że: "Z tego względu należało przyjąć, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie upływał 16 października 2025 r., a więc 7 dni liczonych od 10 października 2025 r. Natomiast Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła 22 października 2025 r., tj. z uchybieniem ww. terminu." Ta konkluzja Sądu I instancji w zakresie ustalenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie zasługuje już na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd wojewódzki w żaden sposób nie wskazał, na jakiej podstawie faktycznej przyjął datę 10 października 2025 r. jako datę początkową ustania przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącą i od której to daty rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. WSA w Gdańsku nie zaznaczył również jaki widzi związek pomiędzy datą 10 października 2025 r. a datą 9 września 2025 r. tj. datą upływu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brakuje więc odpowiednich i wyczerpujących wyjaśnień Sądu I instancji w tym zakresie. Lakoniczność i niespójność zaskarżonego postanowienia przemawia zatem za jego uchyleniem. WSA nie odniósł się również do twierdzeń skarżącej, która wnosząc o przywrócenie terminu podniosła, że składa wniosek z zachowaniem siedmiodniowego terminu, albowiem należy go liczyć od 16 października 2025 r. tj. od daty doręczenia odpisu postanowienia WSA w Gdańsku z 10 października 2025 r. o umorzeniu postępowania zażaleniowego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na uprawomocnienie się wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza przy tym, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu WSA w Gdańsku dokładnie wyjaśni w uzasadnieniu postanowienia dlaczego konkretną datę przyjmuje za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i ustali wówczas, czy wniosek z 22 października 2025 r. został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Jeżeli Sąd I instancji nie dopatrzy się spóźnienia wystąpienia z wnioskiem przez skarżącą, wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać rozpoznany merytorycznie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

O zwrocie uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).