Wyrok NSA z dnia 05 grudnia 2025, sygn. III FZ 565/25

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 173 § 1 i 2 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (§ 2).

O wymogach jakie ma spełniać wnoszona skarga kasacyjna stanowi między innymi art. 175 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. W § 2 i § 2a wskazane zostały wyjątki od tej zasady, które nie miały jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona osobiście przez skarżącego. Określone w art. 175 p.p.s.a. wyjątki nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem z akt nie wynika, że skarżący jest osobą, o której mowa w tych przepisach.

Brak sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest brakiem formalnym, lecz brakiem materialnoprawnym tego środka odwoławczego i nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, jest to brak nieusuwalny (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 871/21, z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11; z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OZ 349/06). Jeżeli skarga kasacyjna została sporządzona przez stronę, to nie można przyjąć, jak chciałby autor zażalenia, że jest ona dotknięta brakiem formalnym, który może zostać uzupełniony. Podlega ona wówczas odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. Uchybienie to stanowi bowiem przypadek niedopuszczalności skargi kasacyjnej - zupełny brak jej skuteczności. Nie ma więc wątpliwości, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił, nie wzywając skarżącego do uzupełnienia tego braku.

W dodanym nowelą z kwietnia 2015 r. art. 177 § 6 p.p.s.a. została uregulowana istotna kwestia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na wypadek odmowy przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Otóż w przypadku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika po wydaniu orzeczenia i negatywnym jego rozstrzygnięciu (odmowie jego uwzględnienia) bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Regulacja ta zabezpiecza zatem prawa procesowe strony ubiegającej się o przyznanie pełnomocnika z urzędu i umożliwia ponowne otwarcie trzydziestodniowego terminu na złożenie skargi kasacyjnej – tym razem sporządzonej przez pełnomocnika z wyboru. Nie ma to jednak wpływu na konieczność odrzucenia przez Sąd skargi kasacyjnej wcześniej wniesionej osobiście, jak w niniejszej sprawie. Złożenie przez strony osobistej skargi kasacyjnej wymagało formalnej jej oceny. Należy także wskazać, że odrzucenie skargi kasacyjnej ze względów formalnych nie tworzy stanu res iudicata i nie sprzeciwia się ponownemu, skutecznemu jej wniesieniu w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. W realiach niniejszej sprawy skarżący miał zatem możliwość złożenia skargi kasacyjnej, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, w terminie 30 dni od prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z możliwości tej skarżący jednak nie skorzystał.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia skarżącego.