Wyrok NSA z dnia 19 lutego 2026, sygn. III FZ 694/25

Sygnatura: III FZ 694/25
Data orzeczenia: 19 lutego 2026
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)
Status: Prawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

Skarżący C. P., będący osobą fizyczną w podeszłym wieku, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 25 sierpnia 2025 r., wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego uchylało postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie zakończenia łącznego prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanego i umarzało postępowanie. W skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania tego aktu w całości, argumentując, że grozi mu znaczna szkoda oraz trudne do odwrócenia skutki, ponieważ emerytura jest obciążona egzekucją, a długotrwałość postępowania w jego wieku wywołuje szczególnie dotkliwe konsekwencje. Podniósł również, że organ pominął fakt uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu egzekucji co do większej części wierzytelności.…

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 listopada 2025 r. (sygn. I SA/Gd 801/25) odmówił wstrzymania wykonania, uznając, że zaskarżony akt nie nadaje się do wykonania. Skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślając, że uchylenie postanowienia o umorzeniu egzekucji bezpośrednio wpływa na jego sytuację majątkową, powodując pomniejszenie emerytury o kwotę zajętą w egzekucji, co jest równoznaczne z nałożeniem obowiązku zapłaty. W zażaleniu wniósł także o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Czy w sytuacji, gdy postanowienie organu odwoławczego uchyla postanowienie o umorzeniu egzekucji i umarza postępowanie, a jednocześnie w praktyce skutkuje dalszym potrącaniem z emerytury dłużnika, dopuszczalne jest wstrzymanie jego wykonania w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków? Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest prawnie niedopuszczalne. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa w postaci wstrzymania wykonania może dotyczyć wyłącznie aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania, a więc przede wszystkim aktów nakładających obowiązki lub przyznających prawa podlegające przymusowej realizacji. Zaskarżone postanowienie, które uchyla wcześniejszy akt i umarza postępowanie, nie zawiera żadnych rozstrzygnięć zobowiązujących skarżącego do określonego zachowania, nie kreuje obowiązku zapłaty ani nie nadaje się do egzekucji. Tym samym nie jest aktem wykonalnym w rozumieniu powołanego przepisu. Sąd podkreślił, że ewentualne ujemne skutki dla skarżącego wynikają nie z samego zaskarżonego postanowienia, lecz z prowadzonego postępowania egzekucyjnego i mogą być przedmiotem odrębnej ochrony. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostał bez rozpoznania z uwagi na toczące się odrębne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając w całości argumentację sądu pierwszej instancji.

jeszcze 273 słowa

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 801/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi C. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.228.2025.DK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 801/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Organ") z 25 sierpnia 2025 r. w sprawie ze skargi C. P. (dalej: "Skarżący") w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

W skardze na postanowienie Organu z 25 sierpnia 2025 roku w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie zaskarżonego aktu w całości, gdyż jego zdaniem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że jest w podeszłym wieku, a jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura obciążona przedmiotową egzekucją, zaś długotrwałość postępowania wywołuje w jego sytuacji skutki dalece odmienne, niż w przypadku osób w sile wieku. Skarżący podniósł ponadto, że zaskarżone postanowienie obarczone jest istotnym błędem, gdyż mimo braku zaskarżenia przez przeważającą część wierzycieli, Organ nie uwzględnił uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu egzekucji w zakresie większej części wierzytelności, co ma zasadnicze znaczenie dla sytuacji dłużnika.

Jak wskazał Sąd I instancji, zaskarżone postanowienie Organu uchyla postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie zakończenia łącznego prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanego i umarza postępowanie. Jest to zatem zdaniem Sądu akt, który nie stwierdza, ani nie tworzy po stronie skarżącego obowiązków nadających się do egzekucji, nie określa ono obowiązku uiszczenia konkretnej kwoty, nie kreuje więc obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym przez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

Pismem z 19 listopada 2025 r. Skarżący złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie Sądu pierwszej instancji. Skarżący w uzasadnieniu zażalenia wskazał, że postanowieniem z 25 sierpnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uchylił postanowienie o umorzeniu egzekucji prowadzonej z jego emerytury, co w wprost wpływa na jego sytuację majątkową, albowiem świadczenie emerytalne jest pomniejszane o kwotę zajętą w toku egzekucji. Podniósł, że wykonanie tego postanowienia skutkuje nałożeniem na niego obowiązku zapłaty, przejawiającego się obniżeniem emerytury o kwotę (...) zł.

Skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a także o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, wykonania nałożonych na adresata obowiązków lub przyznanych praw. Wykonanie aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12). Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania.

Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może wstrzymać wykonanie tylko takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu polega więc na wstrzymaniu skutków prawnych, które on wywołuje, związanych z ustaleniem praw i obowiązków strony postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie, które uchyla postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie zakończenia łącznego prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanego i umarza postępowanie nie nadaje się do wykonania i nie wymaga wykonania. Postanowienie to nie należy do grupy aktów administracyjnych zobowiązujących lub ustalających dla ich adresata nakazu powinnego zachowania. Nie jest to również akt, na podstawie którego podmiot zyskuje uprawnienia. Nie nakłada też na Skarżącego żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Zatem, jako że nie posiada przymiotu wykonalności, nie należy do grupy aktów administracyjnych, do których ma zastosowanie instytucja wstrzymania wykonania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a.

W nawiązaniu do złożonego w zażaleniu wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że sprawa dotycząca przyznania Skarżącemu prawa pomocy pozostaje w toku (sygn. akt I SPP/Gd 234/25), w związku z powyższym wniosek Skarżącego w tym przedmiocie pozostaje bezprzedmiotowy do czasu jej rozstrzygnięcia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

jeszcze 505 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo