Wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026, sygn. III FZ 697/25

3. Na powyższe postanowienie, pismem z 27 listopada 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

W zażaleniu podniesiono zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji w której strona wykazała, że dopełniła aktów staranności w wyborze kooperanta zajmującego się obsługą księgowo-płacową spółki powierzając zadania w tym zakresie profesjonalnej firmie, co powoduje, że nie można jej zarzucić winy w wyborze, a tym samym obciążać konsekwencjami uchybienia kooperanta w postaci braku zapłaty opłaty od skargi w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy.

Wskazać należy, że ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony (co do wykazania braku winy), co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została ocenie sądu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna.

Jak sama strona wskazała przelewy w jej imieniu dokonuje podmiot profesjonalny, który jest zobowiązany działać z należytą starannością. Skarżącą natomiast obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła wykonywanie na swoją rzecz usługi, skutki podejmowanych przez dany podmiot działań i zaniechań obciążają zleceniodawcę. Stąd też argumentacja zażalenia w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, że powierzanie dokonywania określonych czynności w sprawie innym osobom, czy to profesjonalnemu pełnomocnikowi, pracownikowi, czy to dowolnej osobie trzeciej, nie powoduje, że podmiot, na którym ciąży pierwotny obowiązek dokonania konkretnej czynności w określonym terminie "pozbywa się" w ten sposób odpowiedzialności za należyte wypełnienie tego obowiązku. Inne rozumienie przesłanki braku winy prowadziłoby zdaniem sądu do tego, że "opłacalne" byłoby przekazanie dokonania danej czynności osobie trzeciej, gdyż niezależnie od tego, czy osoba ta prawidłowo by się z zadania wywiązała (i z jakich względów ewentualnie by tego nie zrobiła), na stronę postępowania "przeszłyby" jedynie pozytywne rezultaty działań takiej osoby, a w przypadku niewywiązania się (nieprawidłowego wywiązania się) przez tę osobę z powierzonego jej zadania, stronie nie można byłoby przypisać winy nawet wtedy, gdyby niedokonanie czynności było rezultatem rażących zaniedbań lub wręcz winy umyślnej takiej osoby. Takie rozumienie wymogów z art. 86 p.p.s.a. prowadziłoby do nadużycia z zasady wyjątkowej instytucji przywrócenia terminu i nie może być w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaakceptowane. W konsekwencji przyjąć należy, że niezależnie od tego, czy zobowiązany przez sąd do dokonania określonej czynności procesowej podmiot wykonuje tę czynność samodzielnie, czy też deleguje tę powinność na osobę trzecią, ponosi odpowiedzialność za to, by czynność została dokonana z zachowaniem należytej staranności, tzn. obciąża go choćby lekkie niedbalstwo takiej osoby trzeciej (tak w postanowieniu NSA z 25 października 2016 r., I FZ 335/16). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem autor zażalenia nawet nie podjął próby wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło ze względu na przeszkodę, której nie można było przezwyciężyć przy dołożeniu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Z argumentacji wniosku i zażalenia wynika, że przyczyną uchybienia terminu było przeoczenie i zaniechanie pracownika profesjonalnej firmy księgowej. Nie sposób zatem mówić o tym, by zaszła przeszkoda nie do przezwyciężenia w opłaceniu skargi w zakreślonym terminie, a w konsekwencji, że spełniona została przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.

Warto wskazać również, że powyższa interpretacja przesłanki braku winy w uchybieniu terminu znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Analogiczne do przedstawionego wyżej stanowisko (choć w odniesieniu do pracownika kancelarii profesjonalnego pełnomocnika) wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 19 września 2012 r., I FZ 341/12, z 4 lutego 2009 r., II OZ 81/09, i z 8 listopada 2011 r., II GZ 487/11 (gdzie sąd stwierdził, że przy ocenie, czy uchybienie terminu jest zawinione, czy też nie, nie rozróżnia się sytuacji, w których zaniedbanie pracownika było wynikiem zwykłego błędu, czy jego kwalifikowanej postaci - rażącego niedbalstwa bądź też winy umyślnej; sąd podkreślił, że wynika to z faktu, iż wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminu, jest tożsama z winą jednostki organizacyjnej go zatrudniającej); z 9 sierpnia 2011 r., II GSK 1486/11, i z 8 listopada 2011 r., II FZ 660/11 (gdzie sąd wskazał, że strona odpowiada za swoich pracowników i ponosi ryzyko związane z ich działaniami; sąd stwierdził również, że strona ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw, w tym swych pracowników); z 22 lutego 2013 r., II OZ 100/13 (gdzie sąd wskazał, że to na stronie ciąży obowiązek takiego zorganizowania w swojej firmie pracy zatrudnionych w niej osób, aby w sposób właściwy dbano o interesy strony); z 25 listopada 2014 r., I GZ 517/14. Poglądy prezentowane w tych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie podziela w pełni.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaistniałe w sprawie okoliczności wskazują, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Trafnie zatem sąd pierwszej instancji ocenił, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz uzupełnienia braków formalnych skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.