Wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2026, sygn. III FZ 713/25

Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.

Sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącej była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z 31 marca 2026 r. sygn. akt III FZ 712/25, więc rozpoznając niniejszą sprawę Sąd posłuży się argumentacją zaprezentowaną w tym orzeczeniu.

Skarżąca wprawdzie wskazała na okoliczności uzasadniające w jej ocenie zastosowanie ochrony tymczasowej, a nadto przedstawiła wypełnione oświadczenie zawierające informacje o jej stanie rodzinnym, majątkowym i finansowym, lecz w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dane te należy uznać za niewystarczające do przyjęcie występowania w sprawie stanu faktycznego odpowiadającego przesłankom zawartym w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. Według przedłożonego oświadczenia, Skarżąca jest właścicielem [...] bliźniaka o deklarowanej powierzchni [...] i wartości [...] zł, mieszkania o deklarowanej powierzchni [...] i wartości [...] zł, w którym zamieszkują jej rodzice oraz samochodu osobowego marki [...] o deklarowanej wartości [...] zł. Jakkolwiek więc Strona nie posiada oszczędności i utrzymuje się wg oświadczenia wyłącznie z zasiłku dla bezrobotnych, nie można uznać, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na wykonanie zaskarżonej decyzji bez uszczerbku dla własnej egzystencji przy możliwości upłynnienia chociaż części posiadanego majątku. Już samo arytmetyczne zestawienie wydatków przedstawionych w rubryce zobowiązania i stałe wydatki oraz wysokości deklarowanego zasiłku wykazuje znaczącą nierówność jeszcze przed możliwym wstrzymaniem wykonania decyzji administracyjnej, co pozostawia wątpliwość w zakresie źródeł pozyskiwania przez Skarżącą środków na pokrycie zobowiązań w łącznej wysokości ok. 7.000 zł.

Sama tylko możliwość dokonania w przyszłości egzekucji z nieruchomości nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. Niezależnie przy tym od trafności przyjętego stanowiska, warto zauważyć, iż skoro Skarżąca ma problemy z regulowaniem należności z bieżącego majątku, mogłaby - i w zaistniałej sytuacji powinna - podjąć działania zmierzające do upłynnienia chociażby jednej z nieruchomości, celem pozyskania środków finansowych, bez oczekiwania na podjęcie działań ze strony organu egzekucyjnego. Zasadność wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej odnosi się do braku możności pokrycia zaległości, nie zaś braku chęci spieniężenia posiadanego majątku przy jednoczesnym braku innych środków finansowych. Jednocześnie, co należy odnieść do podnoszonego przez Skarżącą zarzutu utraty środków niezbędnych do życia, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, iż zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268 ze zm.) wprowadzono ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, gwarantujące zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji, choć w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jednak samoistnej przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej.

W kontekście argumentu co do ilości i wagi naruszeń wskazanych w skardze koniecznym jest rozróżnienie przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania decyzji od przesłanek warunkujących uwzględnienie skargi inicjującej postępowanie w sprawie. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania określonej decyzji czy postanowienia, sąd nie dokonuje oceny merytorycznej skargi inicjującej postępowanie w sprawie, bowiem takie działanie dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, a zakresem kognicji niniejszego postępowania objęte są jedynie przesłanki zawarte w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a., w ramach których nie mieści się ilość i charakter potencjalnych uchybień organów podatkowych.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.