Treść orzeczenia
Uzasadnienie do postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowego Wydziału Karnego w H.
z dnia 2 grudnia 2025 roku (sygn. akt VII Kp 297/24).
Zażalenie skarżącej należało uznać za zasadne w takim zakresie, w jakim doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego czy też jego umorzenie -wobec braku znamion czynu zabronionego, jedynie wtedy poddaje się kontroli instancyjnej, gdy materiał zgromadzony w sprawie jest na tyle kompletny, że pozwala na dokonanie obiektywnych ocen co do faktu zaistnienia, bądź nie, znamion czynu zabronionego, w kierunku którego prowadzone jest postępowanie.
W tym miejscu przypomnieć też wypada, że przepis art. 231 k.k. jest normą prawną o charakterze subsydiarnym tj. znajdującą zastosowanie tam tylko, gdzie zdarzenie faktyczne nie znajduje opisu w innej szczegółowej normie sankcjonowanej. Oznacza to, że wszelkie nadużycia ze strony funkcjonariusza, które wypełniają znamiona art. 231 § 1, 2 lub 3 i zarazem znamiona innego przestępstwa, powinny prowadzić do kumulatywnej kwalifikacji prawnej na podstawie odpowiedniego przepisu art. 231 oraz przepisu dotyczącego czynu karalnego, popełnionego w związku z przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków. Norma art. 231 k.p.k. może zaistnieć samodzielnie jedynie w tych przypadkach, gdy działanie funkcjonariusza nie wypełnia znamion innego czynu sankcjonowanego określonego prawem materialnym, a prowadzi do skutków w art. 231 k.k. wskazanych.
Tymczasem w sprawie analizowanej, decyzja prokuratora (co wynika z treści uzasadnienia postanowienia o umorzeniu śledztwa) oparta została na tak minimalnym quantum wiedzy zgromadzonej w postępowaniu karnym, że niemożliwym stało się dokonanie przez Sąd ocen zarówno: co do poprawności ustaleń czy w sprawie zaistniał czyn zabroniony ( w kwalifikacji wskazanej w zawiadomieniu), a już w szczególności kontrola instancyjna sądu co do owego postępowania nie była możliwa w zakresach takich, gdzie brak znamion czynu zabronionego wywodzono z ocen działania funkcjonariuszy publicznych w nawiązaniu do obowiązujących przepisów prawa.