Orzeczenie TK z dnia 04 grudnia 1990, sygn. K 12/90

Rzecznik Praw Obywatelskich w dniu 20 sierpnia 1990 r. wniosła o stwierdzenie, że ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat samochodowych (Dz. U. Nr 54, poz. 311) narusza:

a) zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP),

b) zasadę poręczenia przez Państwo całkowitej ochrony własności osobistej obywateli (art. 7 Konstytucji RP),

c) zasadę praworządności (art. 3 Konstytucji RP).

W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że ustawa narusza takie pryncypia państwa prawnego, jak: zasadę “pacta servanda sunt” i zasadę zaufania podważając także prawa już nabyte.

W ocenie RPO, poprzez naruszenie tych zasad w kwestionowanym rozwiązaniu ustawowym doszło do naruszenia Konstytucji RP, i to w dodatku nie niewątpliwą wolą większości parlamentarnej (ustawa została uchwalona przez Sejm RP 122 głosami posłów przy sprzeciwie 95 posłów i wstrzymujących się 72 posłów). Celem wniosku jest zatem, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, doprowadzenie przede wszystkim do sytuacji, w której Sejm RP mógłby jeszcze raz rozważyć tę precedensowa sprawę i kwalifikowaną większością głosów potwierdzić swoje wcześniejsze stanowisko. Mogłoby to nastąpić jednakże w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, że ustawa jest niezgodna z Konstytucją.

Jednocześnie RPO podała, że docenia motywy, którymi kierował się Sejm uchwalając ustawę w dniu 20 lipca 1990 r., a z których to przyczyn również Senat nie zgłosił zastrzeżeń, a mianowicie konieczność przyznania wysokich dotacji budżetowych na wywiązanie się z zobowiązań względem osób, które dokonały przedpłat na samochody w 1981 r., przy zastosowaniu zasady zawartej w art. 536 § 2 kc. Dotacje te wykroczyłyby poza kwoty przyjęte w ustawie budżetowej na rok 1990 z dnia 23 lutego 1990 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 82) i tym samym doprowadziłyby do zachwiania realizacji innych niezmiernie ważnych celów społeczno-gospodarczych (np. produkcja płodów rolnych, budownictwo mieszkaniowe).

Rzecznik