Orzeczenie TK z dnia 03 listopada 1992, sygn. K 12/92

Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie, że przepisy art. 84 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin stanowiące, iż “prawo do emerytury i renty ulega zawieszeniu w razie wyjazdu rencisty za granicę na pobyt stały chyba, że umowy międzynarodowe stanowią inaczej” oraz że “prawo do świadczeń przywraca się od dnia powrotu do kraju jednak za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe wstecz” są sprzeczne: z zasadą państwa prawnego wyrażoną w art. 1 Konstytucji RP, z zasadą równości obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wyrażoną w art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, a nadto naruszają prawo obywateli do ubezpieczenia na wypadek choroby, starości i niezdolności do pracy (art. 70 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 89 Konstytucji RP).

Zdaniem wnioskodawcy regulacja zawarta w kwestionowanym przepisie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, zgodnie z którą prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu w razie wyjazdu świadczeniobiorcy za granicę na pobyt stały (chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej), jest sprzeczna w szczególności z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Prowadzi ona bowiem do zróżnicowania sytuacji prawnej obywateli ze względu na wybrane przez nich miejsce pobytu. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich swobodny wybór miejsca pobytu jest podstawowym prawem człowieka, gwarantowanym m.in. w art. 13 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 r. i art. 12 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych uchwalonego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1966 r. i nie może stanowić przesłanki różnicującej sytuację prawną obywateli w zakresie przysługujących im uprawnień emerytalno-rentowych.

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał ponadto, że kwestionowana regulacja stanowi naruszenie art. 70 ust. 2 pkt